5 vragen aan Pim de Vos, advocaat bij De Vos & Partners

door: Leo Aquina | 31 januari 2012

1. Is het eigenlijk logisch dat de machtsstrijd bij Ajax in de rechtszaal wordt uitgevochten?
“Het is natuurlijk heel triest dat de strijd daar uiteindelijk wordt beslist, maar gezien de juridische verhoudingen is het onvermijdelijk. Johan Cruijff is oneerlijk behandeld en toen hij werd geconfronteerd met de benoeming van Louis van Gaal als algemeen directeur, was een gang naar de rechter de enige mogelijkheid om dat tegen te houden. De kern van het verhaal is dat een Raad van Commissarissen als college hoort te beslissen. Alle leden horen beschikking te hebben over dezelfde kennis, in dit geval het feit dat de benoeming van Van Gaal op de agenda stond. De overige leden van de RvC hebben Cruijff niet geïnformeerd en hem bewust buitenspel gezet. Dat moet je met Cruijff niet doen, die blijft altijd binnen de lijnen.”

“De oproeping voor de vergadering waarin werd besloten tot de benoeming van Van Gaal was in strijd met de redelijkheid en billijkheid die de medecommissarissen jegens Cruijff in acht hadden moeten nemen. Bovendien had de oproeping volgens het reglement moeten plaatsvinden met inachtneming van een termijn van ten minste zes werkdagen voor de vergadering. Daarover is ook een verschil van mening tussen beide kampen en dat is misschien wel het toppunt van treurigheid. Het kamp Ten Have zegt dat de avond waarop de e-mail is gestuurd – ik geloof rond een uur of zeven – als een hele werkdag geldt. Het is aan een onpartijdige toeschouwer toch niet uit te leggen dat advocaten over zulke dingen bekvechten…”

2. In uw antwoord en ook in twee eerdere columns voor Sport Knowhow XL (zie hier en hier) trekt u partij voor Cruijff c.s. Heeft zijn visie uw persoonlijke voorkeur en hebt u daar vervolgens juridisch steekhoudende argumenten bij gezocht? Of hebt u de zaak louter juridisch beschouwd en kwam vervolgens hieruit uw voorkeur naar voren?
“Laat ik voorop stellen dat ik de benoeming van Cruijff als commissaris onverstandig vond. Cruijff is absoluut ongeschikt voor de rol van commissaris. Hij wil terecht dat er naar hem wordt geluisterd omdat hij veel verstand heeft van voetbal, maar een commissaris moet van meer markten thuis zijn. Het is een leider en geen teamspeler en dat wrikt binnen zo’n RvC. Bovendien weet Cruijff helemaal niets van het besturen van een onderneming. Ze hadden hem tegen zichzelf in bescherming moeten nemen en nooit druk op hem moeten uitoefenen om zitting te nemen in de RvC. Toen hij daar toch in kwam, ging hij ervan uit dat zijn plan uitgevoerd zou worden en we hebben wel gezien dat dat in ieder geval niet de bedoeling was van de andere commissarissen. Alleen al daarom was de samenwerking gedoemd te mislukken. Dat ik aan de kant sta van Cruijff c.s. in hun rechtszaak is puur gebaseerd op juridische argumenten. Zoals ik al zei: hij is op een onrechtmatige wijze buitenspel gezet.”

“Daar komt nog iets bij. De aandeelhoudersvergadering, waarin de vereniging Ajax met 73 procent van de aandelen doorslaggevend is, heeft statutair het recht om een motie van wantrouwen uit te spreken en daarmee de RvC te dwingen af te treden. Omdat het ernaar uitzag en nog steeds uitziet dat dit gaat gebeuren, zou het benoemen van Van Gaal, Sturkenboom en Blind betekenen dat de RvC over zijn eigen graf heen regeert. Ook dat is niet volgens de richtlijnen van behoorlijk bestuur. In het Reglement van Commissarissen – ik pak het er even bij – staat letterlijk:

‘Zolang de Amsterdamsche Football Club ‘Ajax’ houdster is van de meerderheid van de geplaatste aandelen van de NV (…) dient de Raad van Commissarissen met het oog op de bijzondere positie van de Vereniging ten opzichte van de NV steeds zo te zijn samengesteld dat de kleinst mogelijke meerderheid van de RvC bestaat uit personen die bijzonder vertrouwen genieten van de vereniging.’

Op de agenda van de aandeelhoudersvergadering van 10 februari 2012 staat de benoeming van Van Gaal en Sturkenboom vóór de vertrouwenskwestie. Dat is natuurlijk tactiek van Ten Have c.s. De aandeelhouders kunnen de benoemingen niet tegenhouden, maar de RvC kan de benoemingen alleen doordrukken als zij het bijzondere vertrouwen hebben van de vereniging. Door de volgorde op de agenda kan de RvC de benoemingen doordrukken voordat die vertrouwenskwestie aan de orde is. Maar er is overduidelijk geen vertrouwen in de RvC en de verwachting is dat deze naar huis wordt gestuurd. Onder die omstandigheden behoren ze ervan af te zien om de benoemingen van Van Gaal en Sturkenboom door te drukken.”

3. Wat gebeurt er als de aandeelhoudersvergadering de Raad van Commissarissen naar huis stuurt?
“In dat geval moet de directie van de NV naar de Ondernemingskamer van de Amsterdamse rechtbank en die zal commissarissen aanwijzen. De aandeelhouders hebben in dat geval helemaal niets meer te zeggen. Daar heb ik vier maanden geleden al voor gewaarschuwd. De Ondernemingskamer zal te rade gaan bij de verschillende partijen: de directie en de grootste aandeelhouders, maar als die er niet uitkomen, heeft het Hof een lijstje met voornamelijk oud-advocaten en accountants die voor een bepaalde periode kunnen worden benoemd. Of ikzelf kandidaat ben…? Ik zou het wel een uitdaging vinden, maar daar heb ik het veel te druk voor. De naam Theo van Duivenbode is in dit verband al vaker gevallen en ik denk dat hij een heel geschikte kandidaat is. Iemand met veel ervaring in zowel de voetbalwereld als het bedrijfsleven. Om te voorkomen dat de ondernemingskamer de commissarissen kiest, moet de huidige RvC uit zichzelf terugtreden, daar is geen weg omheen. Dat zou natuurlijk de meest zuivere weg zijn, maar de kans daarop is klein. Het gaat te veel om ego’s.”

4. Ajax lijkt gevangen te zitten in een structuur waaruit geen uitweg mogelijk is. In hoeverre heeft dit te maken met het feit dat Ajax een beursgenoteerde onderneming is?
“Als er iets duidelijk is geworden, is het wel dat de rechtsvorm van een structuurvennootschap, een beursgenoteerde onderneming, volstrekt ongeschikt is voor een club als Ajax. Een voetbalclub is van origine een vereniging en de leden willen het voor het zeggen hebben. Bij Ajax staat de vereniging buitenspel. Ze hebben weliswaar 73 procent van de aandelen, maar in een structuurvennootschap hebben de aandeelhouders helemaal niets te vertellen. Ze kunnen hooguit het vertrouwen in de Raad van Commissarissen opzeggen, en dan krijg je de situatie zoals ik die zojuist heb geschetst. Een club met een eigen vermogen van 40-50 miljoen euro en een begroting van rond de zestig miljoen heeft natuurlijk een goede rechtsvorm nodig, dat is een BV of een NV. Daarbij hoort een aandeelhoudersvergadering en een Raad van Commissarissen. Als de onderneming niet beursgenoteerd is, hebben die aandeelhouders veel meer te zeggen. Nu is er een botsing tussen de Ajax-cultuur en de NV-structuur. Ajax heeft de structuur destijds verkeerd ingeschat. Als de club niet beursgenoteerd was geweest, had je gewoon een directie gehad met aandeelhouders die de directie naar huis kunnen sturen, en een Raad van Commissarissen die toezicht houdt. In dat geval ligt de eindbeslissing bij de aandeelhouders en daar ligt die nu niet. Binnen de huidige structuur zal Ajax steeds tegen dezelfde problemen aanlopen. Als Ajax niet beursgenoteerd was geweest hadden ze Cruijff gewoon kunnen benoemen tot directeur of een andere directeur kunnen benoemen die ondergeschikt was geweest aan Cruijff en dan had zijn plan kunnen worden uitgevoerd.”

“Ajax moet dus van de beurs af. Als je de aandeelhouders een bod doet dat goed genoeg is, zijn er juridisch mogelijkheden om alle beursgenoteerde aandelen op te kopen. In het geval van Ajax kost dat pakweg vijftig miljoen euro. Dat moet toch kunnen? Neem nu eens Johan Cruijff en de jeugdtrainers met wie hij het kort geding heeft aangespannen. Dat zijn allemaal gefortuneerde ex-voetballers. Als zij samen – eventueel met hulp van enkele rijke Ajax-fans die mee willen doen – dat bedrag op tafel leggen, kunnen ze met een paar miljoen per man Ajax van de beurs halen. Als een behanger uit Den Haag een Engelse club kan kopen, moet dit toch ook kunnen. Het kost wat, maar ze krijgen er ook wat voor terug, hun club, die volgens hen onder leiding van Johan Cruijff en het technisch hart een geweldige toekomst heeft. In dat geval heeft de vereniging natuurlijk nog 73 procent van de aandelen, maar de vereniging wil het plan Cruijff uitvoeren dus dat is geen probleem. De aandeelhouders benoemen dan een directie en daarmee hebben zij zeggenschap over Ajax.”

5. Advocaat Peter Wakkie van Ten Have c.s. heeft laten weten dat Ajax mogelijk tientallen miljoenen euro’s misloopt als de RvC op 10 februari wordt weggestuurd door de aandeelhouders. Sponsor Aegon zou een opzegtermijn hebben van zes maanden, als Ajax niet aan zijn verplichtingen voldoet en het shirt van Ajax zou door de bestuursperikelen miljoenen minder waard worden voor sponsors. Hoe kijkt u aan tegen dat dreigement?
“Nog los van de vraagtekens die je kunt hebben bij de berekening van die waardedaling en los van de vraag of Aegon zijn contract zal opzeggen – wat onwaarschijnlijk lijkt – moet je in deze kwestie kijken naar de verantwoordelijke voor die bestuurlijke wanorde. Als het gerechtshof in zijn oordeel straks op dezelfde lijn zit als de voorzieningenrechter konden de benoemingen van Van Gaal en Sturkenboom niet door de beugel. Ten Have en de zijnen hadden met de kennis die ze hadden en met de deskundigen om zich heen, kunnen weten dat de aanstelling van Van Gaal riskant was. Zij wisten dat dit niet in lijn was met het plan Cruijff en zij waren aangesteld om dat plan uit te voeren.”

“Overigens is ook de benoeming van Blind als technisch directeur moeilijk in lijn te brengen met het plan Cruijff, waarbinnen immers geen plaats was voor een technisch directeur. Bovendien was er binnen het technisch hart van de club geen plaats voor Blind. Kortom, als er een situatie is ontstaan waardoor de sponsor dreigt weg te gaan, kun je dat op het conto schrijven van verkeerde beslissingen die vier leden van de RvC hebben doorgedrukt. Het is dus niet ondenkbaar dat Ajax een schadeclaim van vele miljoenen op het bord van Ten Have c.s. legt. Hetzelfde geldt in principe als de benoemingen van Van Gaal en Sturkenboom onherroepelijk zijn en zij een schadeloosstelling zouden claimen wanneer ze door de nieuwe RvC aan de kant zouden worden geschoven.”