5 vragen aan Nicole Hoevertsz, lid van het IOC Executive Board

Nicole Hoevertsz (53) is lid van de Executive Board van het Internationaal Olympisch Comité en behoort daarmee tot de vijftien machtigste personen binnen de olympische beweging. Met een Nederlandse moeder en een Arubaanse vader kwam zij als synchroonzwemster uit voor de Antillen op de Spelen van 1984 in Los Angeles. Hoevertsz studeerde rechten in Leiden, maar woonde en werkte het grootste deel van haar leven op Aruba en voelt zich honderd procent Arubaanse. Zij was tot eind vorig jaar werkzaam als secretaris van de Arubaanse ministerraad. Na haar verkiezing in het uitvoerende comité van het IOC in september 2017 werd Hoevertsz gevraagd-  als voorzitter van de zogenaamde Olympic Athlete from Russia Implementation Group - de deelname van Russische sporters onder neutrale vlag in PyeongChang vorm te geven. We spreken haar tijdens de Olympische Spelen in het Holland Heineken House in Gangneung.

door: Leo Aquina | 20 februari 2018

1. Hoe wordt iemand lid van het IOC?
“Het zou handig zijn als daar een draaiboek voor was, hè? (lacht) Je kunt niet voor de functie solliciteren. Je moet worden gevraagd en er zijn veel mensen die al heel lang in de sport zitten, die nog nooit zijn uitgenodigd. Mensen kunnen ook voorgedragen worden, bijvoorbeeld door een nationaal olympisch comité of door een continentale sportorganisatie maar er is geen garantie dat je uiteindelijk daadwerkelijk voorgedragen wordt. Er is een nominatiecommissie onder voorzitterschap van de Princess Royal, prinses Anne, die mensen beoordeelt. Daarbij kijken ze naar de bijdrage die iemand kan leveren aan de sport, maar tegenwoordig wordt er steeds meer gekeken naar de kennis en het netwerk van mensen buiten de sport omdat dit ook voor de sport heel waardevol kan zijn.”

“Mijn eigen kandidatuur is voorgedragen door een IOC-lid uit Guatemala, ergens in 2002-2003. Op dat moment waren er geen vacatures, maar uiteindelijk ben ik in 2006 benoemd als lid. Ik ben onderaan begonnen in de sport, als lid van het bestuur van mijn zwemclub, de Barracudas op Aruba. Daarna heb ik 23 jaar bij de Arubaanse zwembond gezeten, als secretaris-generaal, en ik ben langzaam opgeklommen via het Arubaans Olympisch Comité naar de continentale organisatie, die nu PanAm Sports heet. Daar was ik in 1998 de eerste vrouw in het bestuur en ik was nog jong, 34 jaar. Dat was apart, maar ik heb er zelf nooit om gevraagd. Het is prachtig om in zo’n organisatie te mogen functioneren. Maar ook als ik er niet voor zou worden gevraagd, zou ik even hard werken voor de sport.”

2. Binnen het IOC bent u inmiddels van ‘gewoon’ lid opgeklommen tot het uitvoerend comité. Wat houdt die functie in en in hoeverre kunnen we spreken van een vrijwilligersfunctie als we kijken naar de vergoedingen die IOC-leden krijgen?
“Het uitvoerend comité bestaat uit de voorzitter, vier vicevoorzitters en tien leden. We houden ons bezig met de dagelijkse gang van zaken binnen het IOC. Toen ik ervoor gevraagd werd, wist ik nog niet precies wat mijn taken zouden worden. Ik ben in september verkozen en in december had ik mijn eerste vergadering met het uitvoerend comité in Lausanne. Ik kreeg meteen een belangrijke taak in de schoot geworpen, voorzitter van de Olympic Athletes from Russia Implementation Group. Daar heb ik het de afgelopen weken enorm druk mee gehad.”

“Het is echt een prachtige vrijwilligersfunctie. Al onze kosten worden betaald en dat is ook niet meer dan normaal. Heel vroeger draaiden IOC-leden zelf op voor reis- en verblijfskosten. Tegenwoordig heeft het IOC de financiële middelen om dat voor haar leden te betalen en dat is geen overbodige luxe. Of die vergoedingen te hoog of te laag zijn? Daar ga ik niet over oordelen.”

3. Als voorzitter van de Olympic Athletes from Russia Implementation Group moet u ervoor zorgen dat alles goed verloopt rond Russen in PyeongChang die daar mee mogen doen onder de neutrale olympische vlag. Alleen Russische atleten die konden aantonen ‘schoon’ te zijn, mochten meedoen. Dat is toch omgekeerde bewijslast? 
“We hebben het hier niet over een strafzaak, dan zou je inderdaad te maken hebben met een omgekeerde bewijslast. De discussie gaat in dit geval om de voorwaarden om deel te nemen aan de Olympische Spelen en die voorwaarden bepaalt het IOC. In dit geval konden de Russische sporters niet meedoen omdat hun nationaal olympisch comité geschorst is. Het IOC wilde de atleten toch een kans geven en heeft besloten uitnodigingen te sturen aan atleten die konden aantonen schoon te zijn. Om dat aan te tonen moesten die atleten voldoen aan een lijst met zeventien criteria, met als hoofdlijn dat ze nooit een zogenaamde anti-doping rule violation hebben begaan. Daarnaast moesten deze atleten voor de Spelen een uitvoerig testprogramma ondergaan. Ze zijn veel meer getest dan atleten van andere landen die hier in PyeongChang meedoen.” 

“Er zijn Russische atleten in beroep gegaan tegen de IOC-beslissing om ze niet uit te nodigen. Toen heeft het CAS in eerste instantie gezegd dat het IOC onvoldoende grond had om deze sporters niet uit te nodigen. Het CAS zei overigens niet dat de atleten onschuldig waren. Op basis van het CAS-vonnis hebben die atleten een verzoek bij het IOC gedaan om alsnog een uitnodiging te krijgen. Wij hebben vervolgens per geval, en – net zoals in alle voorgaande gevallen - nu ook weer anoniem gekeken wat er in het dossier stond. Bij al deze atleten hebben we op basis van de aanvullende lijst aan criteria uiteindelijk voldoende redenen gevonden om ze toch niet uit te nodigen. Tegen die beslissing zijn sommige atleten opnieuw in beroep gegaan en dat beroep is op 9 februari afgewezen. Daar zijn we als IOC heel blij mee.”

“Waarom Thomas Bach in eerste instantie zo fel reageerde tegen het initiële vonnis? Het zou dramatisch zijn als dat de lijn zou worden. Als iemand kan beargumenteren dat hij zonder meer uitgenodigd moet worden op basis van het feit dat hij gekwalificeerd is, raak je als IOC de controle over je eigen Spelen kwijt. Het recht om atleten wel of niet te laten deelnemen aan de Spelen, ligt in laatste instantie altijd bij het IOC zelf.”

“Uiteindelijk hopen we dat we de Olympic Athletes from Russia tijdens de sluitingsceremonie weer als Russische delegatie in het stadion kunnen verwelkomen. Het uitvoerend comité heeft de uitdrukkelijke wens om de schorsing van Rusland nog tijdens deze Spelen op te heffen. Sowieso heeft een schorsing altijd een tijdelijk karakter en mag Rusland er van uitgaan dat de aan het land opgelegde schorsing op een gegeven moment - geheel of gedeeltelijk - wordt opgeheven. Rusland is onderdeel van de olympische familie, dus je moet blijven communiceren en ervoor waken dat ernstige situaties, zoals die zich in Rusland hebben voorgedaan, zich niet meer herhalen." 

"Als Rusland voldoet aan een aantal criteria die wij aan ze hebben doorgegeven, mogen de Russische sporters met de Russische vlag en in het Russische uniform meedoen aan de sluitingsceremonie. Die criteria zijn onder meer dat zij tijdens deze Spelen geen symbolen van Rusland dragen. Een feestje zoals de Nederlandse atleten hier in het Holland Heineken House krijgen, is voor de Russen dus niet mogelijk. De uitingen moeten strikt neutraal zijn. Dat geldt ook voor de supporters. Je kunt natuurlijk niet helemaal voorkomen dat ze met Russische vlaggetjes zwaaien, maar er zijn gedragsregels. Het Russisch olympisch comité heeft ook een bepaalde mate van verantwoordelijkheid voor de fans, net als voetbalclubs voor hun supporters. Het IOC heeft een team dat uiteindelijk op 24 februari rapport uitbrengt aan het uitvoerend comité en dan besluiten we of de schorsing inderdaad wordt opgeheven.”

4. Een ander onderwerp: de Olympische Spelen worden nogal eens voor karretjes van ambitieuze politieke leiders gespannen. Poetins Spelen in Sochi zijn een voorbeeld, maar ook hier in Korea draaien de Noord- en Zuid-Koreaanse propagandamachines op volle toeren. Wat vind u daar als IOC-lid van?
“Ik heb er niet zoveel moeite mee dat er politieke statements gemaakt worden rondom sportevenementen. Dat is nu eenmaal zo. De openingsceremonie hier was een prachtige historische gebeurtenis met de Noord- en Zuid-Koreaanse delegaties die gezamenlijk het stadion binnen kwamen lopen. Iets bijzonders, zeker gezien de recente politieke spanningen tussen de beide landen." 

"Rond de Spelen van Sochi is er veel kritiek geweest over de Russische omgang met de LHBGT-gemeenschap. Dat is binnen het IOC geadresseerd. Dat soort dingen wordt tegenwoordig in een vroeger stadium van de kandidatuur voor het organiseren van de Spelen meegenomen. Door dit al vanaf het eerste stadium van de kandidatuur te agenderen, willen we ervoor zorgen dat het later geen probleem wordt. Maar uiteindelijk kan het IOC op dit gebied geen harde voorwaarden neerleggen. We zijn een sportorganisatie, geen politieke organisatie. Overigens zijn dit natuurlijk wel zaken die meespelen bij de uiteindelijke toewijzing van een stad die de Spelen mag organiseren. Dat gebeurt door de 115 IOC-leden en ik kan me goed voorstellen dat dit voor velen een factor is bij de afweging.”

“Grote zorg van het IOC is dat steeds minder - met name Europese - steden zich de laatste jaren kandidaat willen stellen. Hun inwoners verzetten zich ertegen en vinden dat de kosten van de Spelen te hoog zijn om door één stad op te brengen. Daarom is het belangrijk dat we als IOC duidelijk maken wat nou de daadwerkelijke kosten zijn van het organiseren van Olympische Spelen. Je hoort vaak over Sochi dat de Spelen daar  51 miljard dollar hebben gekost. Dat schrikt mensen af, maar dat soort bedragen geeft een vertekend beeld. Het organiseren van Olympische Spelen hoeft natuurlijk niet zoveel te kosten. Veel landen maken gebruik van de Spelen om hun infrastructuur op allerlei manieren te verbeteren. Dat is mooi, maar dat heeft niet direct met kosten van de Spelen te maken. De daadwerkelijke kosten voor het organiseren van de Olympische Zomerspelen liggen meer rond de vijftien miljard dollar.”

“Deze zorg heeft mede geleid tot het besluit om de Spelen van 2024 en 2028 in één keer toe te wijzen aan Parijs en Los Angeles. Dat was een ongebruikelijke beslissing, gedurfd ook. Toen Thomas Bach dit voor het eerst voorstelde, was men binnen het IOC verrast, maar hoe meer je er over nadenkt, hoe meer je gaat beseffen dat er veel voordelen aan verbonden zijn. Het geeft het IOC een langere periode van rust om de nodige veranderingen door te kunnen voeren. Bovendien waren er twee heel sterke kandidaten en als er één als winnaar was aangewezen, was er ook altijd een verliezer geweest, voor wie het moeilijk was om dat uit te leggen aan de eigen bevolking.”

“Een van de voornaamste veranderingen waaraan we nu werken, is het inkorten van de procedure van kandidaatstelling. Dat kost namelijk al ontzettend veel geld, dus hoe korter hoe goedkoper. Daarnaast gaan we als IOC ook proactief steden benaderen om zich kandidaat te stellen en gaan we het gesprek met de steden al aan voordat zij zich kandidaat stellen. Er was de nodige kritiek op de toewijzing van de Spelen van 2022 aan Beijing. Dat is weliswaar geen winterstad, maar het is wel een enorm grote markt voor de wintersportfederaties. Voor de volgende Spelen van 2026 gaan we echt aan de slag met de Agenda 2020.”

“Het toewijzingsproces is complex en inderdaad gevoelig voor corruptie. Daar hebben we de negatieve voorbeelden van gezien, bijvoorbeeld indertijd met Salt Lake City. Daar is een hele reorganisatie overheen gegaan en er zijn ook mensen voor geschorst. Er zijn binnen het IOC maximaals 115 leden met een stem. Je kunt begrijpen hoe waardevol die stem kan zijn. Daarom is er tegenwoordig een onafhankelijke ethische commissie onder leiding van voormalig secretaris-generaal van de Verenigde Naties Ban Ki-Moon. Het is belangrijk om IOC-leden, niet alleen als ze kandidaat worden gesteld maar ook tijdens hun functioneren als lid, voortdurend bij te scholen over wat wel en niet kan. Zelf ben ik blij dat mij nog nooit geld is aangeboden in ruil voor mijn stem. Blijkbaar straal ik uit dat ik daar toch niet ontvankelijk voor ben.”

5. Tot slot, met het terugtreden van Camiel Eurlings is Nederland zijn IOC-lid kwijt. Hoe belangrijk is het voor een land om een vertegenwoordiger te hebben bij het IOC en hoe kan Nederland ervoor zorgen dat er een Nederlandse vervanger voor Eurlings komt?
“In de eerste plaats ik betreur ik het ontzettend dat Camiel Eurlings terug heeft moeten treden. Het was een heel geliefde collega en ik trok heel veel met hem op. Ik vind het dus jammer, maar zijn positie was op een bepaald moment onhoudbaar geworden. Als persoon was hij erg geliefd binnen het IOC. Hij was enorm goed in communicatie. Hij was voorzitter van de communicatiecommissie en lid van de financiële commissie. Hij deed erg goed werk. Ik hoop zelf dat Camiel op de een of andere manier wordt behouden voor het IOC. Dat hoeft niet altijd op een manier te gebeuren die vereist dat je IOC-lid bent.”

“Voor Nederland is het heel jammer dat hij er niet meer is en ik denk niet dat Nederland automatisch een nieuw lid mag benoemen. Er is een lange lijst met kandidaten, die ook al lang zitten te wachten. Er zijn verschillende mogelijkheden om IOC-lid te worden. Naast de individuele benoemingen - dat zijn er vijfenzeventig - zijn er vijftien mensen lid als voorzitter van de internationale federaties. Daarnaast worden er vijftien leden benoemd vanuit de atletencommissie en daar zou Nederland een kans maken. Nederland heeft goede sporters en één daarvan zou zich wellicht kunnen kandideren. Het NOC zou daarbij moeten helpen. Nederland heeft voldoende netwerk binnen Europa en de wereld om zo’n kandidatuur goed te kunnen ondersteunen. En vervolgens moet je natuurlijk lobbyen. Het IOC is gewoon een private organisatie die zelf bepaalt wie zij als leden toelaat. Daar moet je dus contacten voor hebben.”