5 vragen aan Edu Jansing, directeur van Stichting Meer dan Voetbal

1. Dit jaar wordt voor het eerst een ‘Meer dan Voetbal Week’ georganiseerd. Wat houdt dat in?
“In de week van 27 februari tot en met 4 maart staan alle wedstrijden in het betaald voetbal plus de interland Engeland-Nederland in het teken van de maatschappelijke rol van het voetbal. We willen Nederland laten zien wat er op dat gebied allemaal gebeurt en dat het werkt. De clubs organiseren samen meer dan 240 projecten. In totaal hebben hier meer dan honderdduizend mensen aan meegedaan. In 2010/2011 heeft het betaald voetbal 3,7 miljoen euro in maatschappelijke activiteiten geïnvesteerd. Daarnaast gebeurt er enorm veel in het amateurvoetbal. Daar zie je de sociale kracht van het voetbal heel sterk. Met meer dan 3.500 verenigingen, 1,2 miljoen leden en 400.000 vrijwilligers is de potentie enorm. We willen die andere kant van het voetbal onder de aandacht brengen, omdat we uit onderzoek weten dat veel te weinig mensen hiervan op de hoogte zijn. Bovendien stimuleren we zo dat anderen weer geïnspireerd worden, ook andere sporten. Er komen spotjes op radio en televisie, de hele week worden door clubs tal van activiteiten georganiseerd in de wijk, op scholen en deelnemers van alle projecten worden door de clubs uitgenodigd in het stadion.”

2. Welke projecten springen er voor jou uit?
“Voorbeelden van succesvolle projecten zijn ‘Playing for Success’, waarbij kinderen bij vijftien betaald voetbalclubs les krijgen in hun favoriete voetbalstadion. De ‘Street League’ is ook zeer effectief: een voetbalcompetitie waarbij kinderen extra punten kunnen verdienen door zich nuttig te maken voor hun eigen buurt. Daar doen nu meer dan tien clubs aan mee. Internationaal vind ik ‘WorldCoaches’ erg sterk. Dit project is opgezet door de KNVB en richt zich op coaches in ontwikkelingslanden, die naast een voetbaltechnische opleiding ook sociale training krijgen. Hierdoor kunnen zij voor veel kinderen het verschil maken; niet alleen op het voetbalveld, maar ook in het dagelijks leven. En laten we het amateurvoetbal niet vergeten. Als je het hebt over de sociale kracht van het voetbal is dat natuurlijk de basis. We zien dat steeds meer amateurverenigingen zich ontwikkelen tot open clubs met een buurthuisfunctie.‘VV Rigtersbeek’ uit Enschede is daar een mooi voorbeeld van. Daar zetten zeventien langdurig werklozen zich elke week in als vrijwilliger. Van acht uur ’s ochtends tot twee uur ‘s middags doen ze klusjes op het sportpark, administratief werk, of staan ze in de kantine als gastheer of gastvrouw. Door het vrijwilligerswerk krijgen de deelnemers weer ritme in hun leven en leren ze op de club nieuwe mensen kennen. Als je het hebt over maatschappelijk relevantie wil ik ook ‘Scoren voor Gezondheid’ noemen, dat als doel heeft een gezonde leefstijl bij kinderen te stimuleren. Alle achttien Eredivisieclubs doen mee en de clubs zijn er sinds 2006 in geslaagd meer dan 65.000 kinderen bewust te maken van hun eigen eet- en beweegpatroon. We willen daar graag mee doorgaan.”

3. Met welke doelstellingen begon de Stichting Meer dan Voetbal en welke rol heeft de Stichting gehad bij al die projecten?
“Het werd vanuit de oprichters vooral opgezet om te laten zien dat het voetbal ook positieve kanten heeft. Er waren veel negatieve discussies over de maatschappelijke kosten, vandalisme, clubs die overheidsgeld nodig hadden. Het werd eigenlijk vanuit een soort verdediging neergezet, maar wij vonden vooral dat je het vanuit een positieve invalshoek moest benaderen.”

“Elke voetbalclub is opgericht door mensen met liefde voor het spel, mensen die samen willen werken, die zich willen verenigen, ook Ajax en Feyenoord zijn zo begonnen. Bij de oprichting van de stichting in 2004 zagen we echter dat bij veel voetbalclubs de commercie belangrijker was geworden dan die kern, de sociale betekenis van een club. De rol van de stichting was in eerste instantie die van aanjager richting het betaald voetbal. Meer dan Voetbal werkt soms ook een beetje als luis in de pels. Er is natuurlijk een hoop kritiek, bijvoorbeeld op de FIFA en Sepp Blatter. Ik vind die kritiek terecht en vind dat de KNVB zich ook best kritischer mag opstellen. Ik begrijp de KNVB wel, ze willen het van binnenuit veranderen. Ik zie dat de KNVB zich meer en meer bewust is van zijn maatschappelijke verantwoordelijkheid. Maar wat mij betreft mogen ze tegenover de FIFA stelliger zijn, de KNVB heeft als nummer twee op de FIFA ranglijst best wat te zeggen.”

“Ons ultieme doel is om de stichting uiteindelijk weer op te heffen, omdat de clubs na verloop van tijd zelf hun maatschappelijke projecten moeten kunnen draaien. We zijn inmiddels een kleine zeven jaar onderweg en we zijn daar nog niet in geslaagd. Onze rol is in de loop der jaren wel veranderd. We organiseren de projecten niet meer zozeer zelf, maar zijn de verbinder. We ondersteunen, geven advies en faciliteren, zodat de clubs niet iedere keer het wiel opnieuw hoeven uit te vinden. De organisatie van de projecten is de afgelopen jaren steeds meer bij de clubs zelf komen te liggen. De stichting komt daarmee meer op de achtergrond.”

4. Je kijkt al vooruit naar de veranderende rol van de stichting. Wat zijn de ambities van Meer dan Voetbal in de toekomst? 
“Eerlijk gezegd ben ik best trots op wat er is bereikt, maar zie ik dat er nog heel veel moet gebeuren. Wat we constateren is dat Meer dan Voetbal absoluut nog niet bij alle clubs in het DNA zit, met name in het betaald voetbal is dat nog niet goed gelukt. Bij meer en meer directies staat het op de agenda, maar zeker niet hoog. Dat moet veranderen, omdat de samenleving verandert. Sponsors, fans, overheden, de belangrijkste stakeholders van het voetbal, hechten meer en meer belang aan maatschappelijke betrokkenheid. In het bedrijfsleven gaat die ontwikkeling razendsnel. Alle succesvolle bedrijven hebben een sterke maatschappelijke oriëntatie. Maatschappelijk verantwoord ondernemen is onderdeel van hun kernstrategie geworden. Veel voetbalclubs doen het er nog bij, vaak omwille van een beter imago. Dat is een verkeerde insteek en op termijn heeft het ook geen effect. Een maatschappelijke missie is de kern van een voetbalclub: zonder fans of leden geen club. De stichting zal de komende jaren investeren in deze oriëntatie op bestuurs- en directieniveau bij de clubs. We zullen daarbij die partijen betrekken die voor deze mensen een cruciale rol vervullen, met name sponsors.”

“Daarnaast zullen we ons richten op het verbeteren van de kwaliteit van de programma’s. Uit het onderzoek dat we jaarlijks doen met de Universiteit Utrecht - dit jaar samen met onderzoeksbureau Hypercube - blijkt dat we daarin nog veel kunnen winnen. We willen ondersteuning bieden in die projecten waar de mogelijkheden beperkt zijn, maar de opbrengsten voor de samenleving het grootst. We onderzoeken momenteel de mogelijkheden van een fonds dat zal investeren in de opleiding van mensen en het uitbouwen van bewezen succesvolle programma’s. Het zijn de mensen achter de projecten die vaak het verschil maken. We doen dat samen met de KNVB en NLCoach.”

5. Tot slot een vraag over jouw eigen rol. Je werd in 2005 directeur van Meer dan Voetbal, daarvoor werkte je bij Economische Zaken, de Verenigde Naties en Heineken. Wat trok je in je huidige functie aan?
“Ik ben van jongs af aan ben ik gek gemaakt met voetbal. Mijn vader is opgegroeid in Brazilië en ik was als kind idolaat van de Braziliaanse elftallen in de jaren zeventig. In die teams was er altijd een mengelmoes van alle kleuren, blanke spelers, gekleurde spelers, zwarte spelers. En samen konden ze fantastisch voetballen. Dat is de verbroedering van de sport in optima forma. Ik geloof daar heel sterk in. Mijn passie voor het voetbal gaat verder dan de sport alleen, het gaat ook heel sterk om die maatschappelijke kracht. Toen zich in 2005 de kans voordeed om met de Stichting Meer dan Voetbal te beginnen, heb ik die met beide handen aangegrepen.”

“Ik werkte op dat moment voor de overheid aan projecten met als bedoeling om de samenleving zelf meer maatschappelijke initiatieven te laten ontplooien. In Engeland noemen ze dat de civil society. Je ziet dat grote ondernemingen tegenwoordig allemaal die maatschappelijke rol oppakken. Ik geloof ook dat bedrijven op het gebied van maatschappelijke ontwikkeling vaak meer kunnen bereiken dan overheidsinstanties of goede doelen-organisaties, die toch veel minder gericht zijn op het creëren van een win-win situatie.”

“Het voetbal is een bedrijfstak, dat is de realiteit. Er gaat veel geld in om, maar dat betekent niet dat het voetbal geen sociaal gezicht kan hebben, dat het geen maatschappelijke verantwoordelijkheid kan nemen. Integendeel, de bedrijfstak voetbal kan niet overleven zonder die maatschappelijke rol. ‘De samenleving kan niet zonder het voetbal, maar het voetbal kan ook niet zonder de samenleving’, zei Michael van Praag onlangs. Mijn grootste drive is het voetbal weer te brengen waar het hoort: midden in de samenleving.”