5 vragen aan Bert van Oostveen, directeur betaald voetbal van de KNVB

door: Leo Aquina | 28 augustus 2012

1. Het EK voetbal is afgelopen zomer teleurstellend verlopen. Hoe kijkt je terug op het toernooi en hoe heeft de KNVB het toernooi geëvalueerd?
“Wat overheerst is teleurstelling over sportieve resultaat. Daar hangt veel, zo niet alles mee samen. Het feit dat je er financieel toch een klein plusje eraan overhoudt verzacht die teleurstelling niet echt. We moeten de financiële eindafrekening nog maken, maar ik ga ervan uit dat we er een kleine miljoen euro aan overhouden. Overigens is de begroting van de KNVB altijd toernooionafhankelijk. De extra inkomsten zijn voor projecten, zoals bijvoorbeeld de ontwikkeling van het vrouwenvoetbal, die voor een deel betaald zijn vanuit de WK-inkomsten van 2010. We proberen ook meer te investeren in projecten die goed zijn voor het voetbal.”

“We hebben het EK zeer breed en op verschillende terreinen geëvalueerd. Die evaluatie is geen parlementaire enquête. We houden de uitkomsten ervan voor onszelf en buitenstaanders zullen in de loop der tijd vanzelf zien wat de effecten zijn. Laat ik over één ding wel heel helder zijn: we willen een benaderbaar en toegankelijk Nederlands Elftal. Dat betekent dat alle spelers waar het oranjeaangelegenheden betreft gewoon de media te woord moeten staan.”

“Natuurlijk hebben we ook gekeken naar onze keuze van de uitvalsbasis tijdens het EK. Daar zitten twee aspecten aan: de reisafstand en de klimatologische omstandigheden. Het reizen is nooit een thema geweest. Dat deden we in Zuid-Afrika ook al. Toen was het een succesvolle keuze en van Kaapstad naar Johannesburg of van Durban naar Johannesburg was het zelfs langer vliegen dan we nu moesten. Dat reizen is uitvergroot in de media, waarbij ik het vermoeden heb dat zij ook een beetje hun eigen reisschema hebben laten meespelen in de beeldvorming. Dat is een van de dingen die we hebben onderschat. Wat betreft de klimatologische omstandigheden zijn de meningen verdeeld. Maar de Engelsen en de Italianen zaten ook in Krakau en de Duitsers en de Denen zaten in Gdansk - wat nog noordelijker ligt dan Krakau - en zij hadden er ogenschijnlijk geen last van. We hebben Frank Backx, hoogleraar klinische sportgeneeskunde aan de Universiteit Utrecht, de opdracht gegeven dit te onderzoeken.”

“De voetbaltechnische evaluatie hebben we afgerond. Dat hebben we niet met de spelers gedaan. Via de vertegenwoordiger van de spelersraad - dat is geen speler maar een contactpersoon voor de bond - hebben we de spelers wel om hun mening gevraagd. Wat daar uit is gekomen blijft tussen de spelers en de bond. Ik heb me enorm geërgerd aan dat lijstje met namen van spelers die niet meer welkom zouden zijn bij Oranje. Ik weet niet waar dat lijstje vandaan kwam. Dat lijstje bestond en bestaat niet.”

2. Na het ontslag van bondscoach Bert van Marwijk zijn jullie binnen een paar weken met zijn opvolger Louis van Gaal in zee gegaan. Waarom zo snel en hoe ziet de nieuwe structuur rond Oranje eruit?
“Om te beginnen hadden we niet veel tijd. Bert van Marwijk is op 27 juni opgestapt en we moesten op 15 augustus tegen België spelen. We moesten snel verder. De KNVB had snel een profielschets klaar en dan is de vraag: wie past in die profielschets en wie is beschikbaar? Toen kwamen we snel bij Van Gaal uit. Hij was de eerste met wie we hebben gesproken en we waren er in een paar dagen uit. Was Guus Hiddink een kandidaat? Hiddink is natuurlijk altijd kandidaat om bondscoach te worden, maar diezelfde Hiddink liet al heel snel in zijn column in de Telegraaf optekenen dat hij niet beschikbaar was. Dan hoef ik er ook niet over na te denken. Natuurlijk doe je als KNVB altijd eerst een korte marktverkenning. Wie willen we en wie kunnen we betalen. De KNVB is niet zoals de bond van Rusland of Quatar, die mega-afkoopsommen betalen. Een aantal mensen zat gewoon vast.”

“Bij het samenstellen van de staf rond Oranje heeft de bondscoach geen blanco volmacht. Ik ben samen met Mohammed Allach (technisch manager KNVB, red.) naar Van Gaal gestapt om daarover te praten. Er is een aantal posities die we in overleg samenstellen, met name de assistent-bondscoaches. Je wilt mensen ook niet opzadelen met mensen met wie ze niet kunnen of willen werken. Dat Louis met Danny (Blind, red.) zou komen was natuurlijk voor niemand verrassing. Maar we willen in de toekomst wel wat minder afhankelijk zijn van passanten. Met Kees Jansma en Hans Jorritsma (resp. mediazaken en teammanager, red.) hadden we al kanjers in huis. Op gebied van videoanalyse, inspanningsfysiologie en sportmedische begeleiding streven we naar meer continuïteit. We willen binnen de hele lijn naar een herkenbaar beleid, ook voor alle vertegenwoordigende elftallen in de jeugd. We hebben geleerd van de Duitsers, die in 2002 op een kruispunt stonden. Met naar buiten toe Jürgen Klinsmann en in de schaduw Matthias Sammer en de toenmalige assistent Joachim Löw hebben ze daar destijds een structuur neergezet. Bij ons zit Allach in die rol. Aangevuld met de kennis en expertise van Van Gaal, hebben we nu een team dat daaraan kan werken. Van Gaal is bij uitstek een structuurdenker, dus dat past prima in ons perspectief. Of dat een grote verandering is ten opzichte van het verleden? Topsport is het continu optimaliseren van je ondersteunend apparaat. Na een WK waar je als tweede eindigt krijgt dat minder aandacht. Wellicht hebben we dat toen onderschat.”

3. Wat zijn los van het Nederlands Elftal de grote uitdagingen voor de KNVB in de nabije toekomst?
“De allergrootste uitdaging voor de hele sport maar ook voor het voetbal ligt op 12 september, de verkiezingen. Wij maken ons grote zorgen over hoe de politiek met de sport en met het voetbal omgaat. Ik hoop dat de overheid en de toekomstige regering beseft dat sport een belangrijke pijler is van onze samenleving. Sport bindt en sport verbroedert, dat zijn geen holle clichés maar echte waarheden, zeker in een maatschappij als de onze, die toch sterke kenmerken van segregatie vertoont. Dat is de afgelopen tien jaar bewezen met allerlei maatschappelijke projecten. Amateurverenigingen en Betaald Voetbalorganisaties hebben meer dan in het verleden hun maatschappelijke rol opgepakt in de wijken en in de regio’s, waar ze een brug hebben kunnen slaan tussen de verschillende bevolkingsgroepen. Een tweede thema waarop het voetbal de afgelopen tien jaar zijn verantwoordelijkheid heeft genomen is de veiligheid. Tien jaar geleden was er continu discussie over wanordelijkheden en hooliganisme en we zijn erin geslaagd het aantal incidenten drastisch terug te brengen. We zitten nu op nog geen 35 procent van het aantal incidenten ten opzichte van het seizoen 2001/2002.”

“Als je ziet wat het voetbal samen met de overheid de afgelopen tien jaar heeft bereikt, is het buitengewoon teleurstellend als je na tien jaar gezamenlijke inspanning opeens een rekening van vijftig miljoen krijgt gepresenteerd. En dat is wat nu gebeurt. In het lenteakkoord staat ook dat er dertig miljoen aan politiekosten moet worden doorberekend. Hoe is dat bedrag opgebouwd? Ik heb de indruk dat er een aantal zaken op één hoop is geveegd en ik zie het niet zitten als wij moeten betalen voor allerlei zaken die buiten het voetbal om plaatsvinden. Daarnaast raakt het lenteakkoord het voetbal buitensporig door het hanteren van het toptarief, het verhogen van het BTW-tarief. En dan laat ik het beperken van de flexwetcontracten nog even buiten beschouwing, want dat is voor het voetbal ook killing. Ik snap dat Nederland de broekriem moet aanhalen en ik snap ook de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen, maar als het gaat om het toptarief is er geen sprake van een belastingmaatregel. Het treft niet de werknemer, maar de werkgever. Het zou misschien niet eens zo gek om de spelers iets meer te laten betalen, maar nu leggen we de rekening neer bij de voetbalclubs, en ook nog eens met terugwerkende kracht. Daar hebben de clubs nooit op kunnen anticiperen. Als je het betaald voetbal in Nederland echt om zeep wil helpen, moet je dit soort maatregelen nemen.”

“Het beeld dat voetballers enorm veel verdienen klopt overigens ook niet helemaal. Dat geldt in Nederland alleen maar voor toppers bij clubs in het linker rijtje van de Eredivisie. In de Eerste Divisie verdienen de meeste spelers net iets meer dan het minimumjeugdloon. Een uitzondering daargelaten praat je over maandsalarissen van 1.600 tot 2.500 euro. En waarom er in de top dan wel zoveel betaald wordt? We staan toch straks ook met zijn allen weer op de banken als PSV of Ajax of Twente of welke club dan ook in de kwartfinales van de Europa League staat? We moeten internationaal concurreren maar dat kunnen we allang niet meer. Als je nu ook die top zes of zeven clubs nog een keer op een nieuwe financiële achterstand zet, wordt je echt een soort Zwitserland. Dan doe je een paar rondjes mee en daarna ben je helemaal weg.”

4. Dankzij de deal van de Eredivisie NV met FOX is er in ieder geval sprake van een nieuwe financiële injectie in het Nederlandse voetbal. Wat zijn de grootste gevolgen van die deal?
“Je moet het niet overdrijven. De bedragen worden uit de context getrokken. Het is een enorme deal (ruim één miljard euro, red.), maar je moet ook kijken naar de looptijd (twaalf jaar, red.). In de ons omringende landen wordt nog steeds veel meer betaald. Maar er komt meer geld beschikbaar voor de clubs en dan is het vervolgens zaak om daar verstandig mee om te gaan. We zijn er in een jaar in geslaagd om van dertien clubs in categorie 1 (de financiële gevarenzone, red.) naar drie clubs in categorie 1 te gaan. Dat is niet alleen de verdienste van de KNVB, maar vooral ook van de clubs zelf. Maar we zijn er nog lang niet. Uiteindelijk gaat het erom dat we als hele bedrijfstak zwarte cijfers kunnen schrijven. Het zou dan ook onverstandig zijn het geld alleen in spelers te steken. Ik pleit altijd voor een goede verhouding tussen personeelskosten en geld dat een club uitgeeft aan andere activiteiten. Los daarvan is het een knappe deal die niet alleen goed is voor het voetbal, maar voor de Nederlandse sport in het algemeen. Als ik de ambities van News Corporation (Amerikaans mediaconglomeraat opgericht door Rupert Murdoch waar Fox Entertainment Group deel van uitmaakt - red.) goed beluister, willen ze een bredere zender. Dat biedt ruimte voor de kleinere sporten, die we nu maar één keer in de vier jaar tijdens de Olympische Spelen op televisie zien.”

5. Tot slot de persoonlijke ambities van Bert van Oostveen. Je bent bij de KNVB intern klaargestoomd om Henk Kesler op te volgen. Wat is er veranderd sinds je het stokje als directeur betaald voetbal hebt overgenomen. Wat stel je jezelf ten doel bij de KNVB en welke ambities heb je eventueel daarna nog?
“Wat er voor mij veranderde toen ik het overnam van Henk Kesler was eigenlijk maar één ding: ik kwam meer in de frontlinie te staan. We werken binnen de KNVB met high potentials, we streven ernaar om mensen binnen hun eigen vakgebied klaar te stomen voor bredere functies. Er zitten momenteel mensen in hetzelfde traject dat ik heb doorlopen. Een aantal functies kun je vrij eenvoudig van buiten halen - een controller of een jurist - maar er is geen hogere school voor competitieleiders. We weten dat we als KNVB niet de wereld aan salarissen betalen, maar we denken dat we met dit soort trajecten wel een heel interessante werkgever kunnen zijn en blijven.”

“Zelf zit ik natuurlijk pas twee jaar in mijn huidige functie en ik zie een interessante toekomst. De maatschappelijke rol van het voetbal moet verder worden uitgebouwd, dat is een van mijn kernthema’s. Daarnaast moeten we het voetbal financieel gezond maken. We hebben stappen gezet, maar we zijn er nog lag niet. Tenslotte wil ik in politiek lastige tijden een brugfunctie slaan tussen de politiek en het voetbal omdat ik denk dat de waard van sport en voegbal wordt onderschat. Of ik zelf op termijn een rol in de politiek ambieer? (Van Oostveen werkte voor hij in 1996 bij de KNVB in dienst trad voor de CDU in Bonn – red.) Volgens mij geldt in sport en politiek hetzelfde credo: ‘zeg nooit nooit’. Op dit moment voel ik me buitengewoon senang bij de KNVB.”