5 vragen aan Adri Broeke, lector sportmanagement en promovendus

1. Stel je ziet promoveren als een vorm van topsport. Het bedrijven van topsport wordt naarmate je ouder wordt steeds lastiger. Is het promotietraject voor jou dan lastiger dan voor jongeren die vlak na het behalen van hun master opgaan voor de doctorstitel?
“Hoe ouder, hoe wijzer is het gezegde. Door het ouder worden, verkrijg je op grond van je ervaringen gemakkelijker inzicht in patronen en verbanden. Dat heeft me bij het onder woorden brengen van mijn gedachten enorm geholpen. Natuurlijk was het promoveren fysiek best vermoeiend, maar ik heb in intellectueel opzicht niet tot het uiterste moeten gaan. Wel heb ik een beroep moeten doen op mijn doorzettingsvermogen. Het onderzoeks- en schrijfwerk van mijn proefschrift heeft ongeveer vijf jaar geduurd en ik zie dan ook zeker uit naar het verdedigen van mijn proefschrift aan de Rijks Universiteit Groningen. Mijn promotie zie ik als een hoogtepunt in mijn professionele carrière en ik hoop dat anderen door dit boek geïnspireerd raken.”

“De impuls om dit proefschrift te schrijven is eigenlijk mijn lectoraat geweest. In 2002 werd ik lector Sportmanagement en toen was er een ontwikkeling in het hoger onderwijs gaande die inhield dat mensen die niet gepromoveerd waren, eigenlijk geen lector konden zijn. Op dat moment had ik nog geen promotieplannen en vond ik dat standpunt echt totaal onzinnig. Er zijn immers aardig wat ervaren hogeschooldocenten die interessante projecten uitvoeren en goed onderwijs kunnen geven zonder dat ze gepromoveerd zijn. Toch kreeg ik van collega’s regelmatig te horen dat ik toch maar wel voor mijn doctorstitel moest gaan, omdat ik daar vroeg of laat vast profijt van zou krijgen. Dat advies heb ik uiteindelijk opgevolgd waarna ik er voor heb gekozen om een wetenschappelijk én praktijkgericht boek te schrijven.”

2. Je proefschrift gaat over het vernieuwen van professioneel sportmanagement. Waarom heb je voor dit onderwerp gekozen?
“Al vanaf het begin van mijn promotietraject wist ik dat iets wilde schrijven voor praktijkprofessionals en dat het moest gaan over de vernieuwing van de managementpraktijk in de sport. Sinds 1989 geef ik als beroepsopleider les aan sportmanagers en ik merkte elke keer weer dat de praktijkprofessioneel zich totaal vergaapte aan één of andere managementgoeroe of een nieuwe stroming. Het gevolg was dat ze niet zelf meer nadachten en die stroming geheel gingen volgen. Hierdoor ging niemand meer op eigen kracht vernieuwend en creatief te werk ging. Met mijn proefschrift wil ik ertoe bijdragen dat de praktijkprofessional niet langer afhankelijk is van allerlei wetenschappers en experts, maar dat ze zelf praktijkinnoverend te werk gaan. Maar om dat te bereiken, is er mogelijk ook een mentaliteitsverandering onder sportmanagers nodig. Het lijkt namelijk of ze volledig geïndividualiseerd te werk gaan. Ze zijn bijvoorbeeld wel bezig om zichzelf te scholen, maar verzuimen het om met elkaar de dialoog aan te gaan, ervaringen te delen en elkaars kennisproductie te stimuleren. Daarin schiet de gemiddelde sportmanager echt te kort.”

3. Op de flaptekst van het proefschrift stel je dat sportmanagers als pioniers moeten worden beschouwd. Is dat niet wat achterhaald?
“Absoluut niet. Het zijn mensen die als kenniscowboys te werk gaan en nieuwe terreinen verkennen. Ongeacht of ze wel of niet succes boeken, krijgen sportmanagers als vakmensen niet of nauwelijks erkenning. Ze hebben in Nederland geen baan die hoog gewaardeerd wordt. Dat blijkt wel uit het feit dat sportgerelateerde kennisinstellingen als NOC*NSF, NISB en het Mulier Instituut weinig te melden hebben over het management van sportorganisaties. Het gaat allemaal over topsport, sporters, coaching en de gezondheidskundige of technische kant van de sport. De kennisontwikkeling en –verspreiding van de bestuurlijke sportkant wordt in Nederland overgelaten aan een enkel particulier instituut als het Sport Management Instituut en een paar sportmanagement consultancy bureaus. Er is dus geen sprake van een gemeenschappelijke kennisbasis. Laat staan dat er goed uitgewerkte praktijkvoorbeelden zijn waar sportmanagers ook echt wat aan hebben.”

“Bovendien komt de wetenschappelijke lectuur vooral uit het buitenland en is de kloof tussen de wetenschappelijke theorievorming en de praktische realisatie daarom enorm groot. En dat is toch opmerkelijk vooral gezien de ambities van topsportland Nederland. Kijk bijvoorbeeld naar het Olympisch Plan 2028. Ze hebben het over ruimtelijke ordening, sportstimulering en sportevenementen, maar nooit over het managen daarvan. Terwijl juist management- en organisatievraagstukken straks een belangrijke rol zullen spelen. Praktijkgericht onderzoek is daarom broodnodig. En beroepsopleidingen, bonden, koepels en federaties zouden hierin een grotere rol moeten spelen.”

4. Heb je het gevoel dat je de enige bent die de beroepspraktijk van sportmanagers wél serieus neemt?
“Ik ken weinig lectoren sportmanagement die hetzelfde denken als ik en ook pleiten voor meer (praktijkwetenschappelijke) kennisproductie. Sporthoogleraren, sportbestuurders en sportlectoren zouden sportmanagement dan ook veel serieuzer moeten nemen dan ze nu doen. Er is onderzoeksmatig echt nog een wereld te winnen, maar die stappen moeten we wel nu gaan zetten. Gelukkig nemen de sportmanagers die in de praktijk werken het vak wél serieus.

“Zeer waarschijnlijk draagt het gebrek aan kennis ook bij aan de vele vormen van sportmismanagement. In Nederland barst het van wanbeleid bij sportorganisaties. Neem bijvoorbeeld de sector betaald voetbal, dat is een aaneenschakeling van mismanagement wat vooral wordt veroorzaakt door overdreven businessambities. Maar voorbeelden van onprofessioneel management komen ook voor bij grote amateurverenigingen en fitnessbedrijven. Er gaat daar een heleboel mis door gebrek aan voldoende knowhow op het gebied van ondernemerschap en leidinggeven. Het lijkt soms wel of in de sportsector management een bijzaak is.”

5. Je stelt daarom dat de sportmanager in de toekomst als een ‘design-thinker’ te werk moet gaan. Wat bedoel je hiermee?
“Design-thinking is een methode die in Duitsland en Amerika al is ingeburgerd en in Nederland steeds bekender wordt. Sportmanagers die als design-thinkers te werk gaan, zijn mensen die vooraf goed onderzoeken waar de klant werkelijk behoefte aan heeft. Ze ontwikkelen op grond daarvan een nieuw concept. Vervolgens proberen ze in de praktijk uit of het werkt en daarna wordt het product of de dienst op grotere schaal verspreid. Als sportmanager moet je dus niet alleen dagelijkse problemen willen oplossen, maar vooral ook toekomstgericht kunnen denken. Sportmanagers kunnen een voorbeeld nemen aan creatieve bedrijven als Apple en Shimano. Zij combineren bestaande onderdelen en creëren daar iets geheel nieuws mee waarbij de gebruikswaarde voor klanten centraal staat. Sportmanagers kunnen wat mij betreft veel van die werkwijze opsteken. Als ze meer als interdisciplinaire ontwerpdenkers te werk gaan, zijn zij voor de toekomst van de sportsector van onschatbare waarde.”

Voor meer informatie over de promotie van Adri Broeke: klik hier