Pleidooi voor gezamenlijke aanpak versterking sportsector

door: Peter Hopstaken | 22 augustus 2024

NOC*NSF presenteerde voor de zomer de Sportagenda 2032 die als hoofddoelstelling heeft: van Nederland het sportiefste land ter wereld maken. Om dit te bereiken wordt in deze agenda een 'uitvoeringsstrategie' op hoofdlijnen beschreven. Voor de inhoud verwijzen we graag naar de agenda zelf. Een eerder gepubliceerd redactioneel commentaar op de Sportagenda is hier te vinden. Als vervolg daarop vinden wij nu interessant: in hoeverre wordt de Sportagenda 2032 van NOC*NSF breed gedragen? Om zo'n ambitieuze doelstelling te bereiken, zouden alle neuzen immers sportbreed dezelfde kant op moeten staan. Uit nieuwsgierigheid legde Sport Knowhow XL daarom aan vertegenwoordigers van de Vereniging Sport & Gemeenten (VSG), Platform Ondernemende Sportaanbieders (POS) en Maatschappelijke Organisaties in de Sport (MOS) de volgende vragen voor: 1. Zijn jullie betrokken bij het opstellen van de Sportagenda 2032 van NOC*NSF?; 2. Delen jullie de doelstellingen geformuleerd in de Sportagenda 2032? Zijn deze realistisch?; 3. Hoe kijken jullie aan tegen de kritische succesfactoren die voorwaardelijk zijn voor het slagen van de Sportagenda 2032?

"VSG is niet direct betrokken geweest bij het opstellen van de Sportagenda 2032 van NOC*NSF. Hoewel er overlegmomenten waren, is onze inbreng beperkt gebleven tot feedback in een later stadium", aldus André de Jeu, directeur van de Vereniging Sport & Gemeenten (VSG). Ook Platform Ondernemende Sportaanbieders (POS) heeft de Sportagenda niet helpen opstellen. Pas nadat de inkt droog was, werd POS uitgenodigd om de agenda mede te ondertekenen. "Dat heeft de POS niet gedaan", laat directeur Lodewijk Klootwijk weten: "Hoewel POS het een goede agenda vindt, hebben wij ervoor gekozen om samen met de bij ons aangesloten branches een eigen agenda op te stellen voor de ondernemende sport, welke wij vertegenwoordigen. Ook in onze agenda lees je de ambitie om meer mensen meer te laten sporten en bewegen. Daarbij ligt onze focus vooral op het in beweging brengen van mensen met afstand tot de sport. Het blijkt dat wij daar goed in zijn en we zien mogelijkheden om dit verder uit te bouwen en zo ook onze maatschappelijke impact te vergroten."

De Stichting Maatschappelijke Organisaties in de Sport (MOS) is formeel opgericht in november 2023. En de Sportagenda 2032 had als vertrekpunt 2022. "Ofwel, we zijn vooraf en tijdens de ontwikkeling niet betrokken geweest", geeft directeur Ruben Buijserd aan. "Het is in eerste instantie dan ook de agenda van NOC*NSF en haar leden, maar we zien het wel als onze gemeenschappelijke opgave om meer toe te werken naar een agenda voor de hele sector. Het Nationale Sportakkoord biedt daar bijvoorbeeld kansen toe."

Belang van bredere samenwerking
De VSG, POS en MOS zijn dus niet betrokken geweest bij het opstellen van de Sportagenda 2032 door NOC*NSF en hadden dat wellicht graag anders gezien. André de Jeu van VSG daarover: "Wij benadrukken het belang van bredere en vroegtijdige samenwerking tussen alle betrokken partijen, inclusief gemeenten en andere lokale sportorganisaties. Een gezamenlijke aanpak vanaf het begin zou de draagkracht van de agenda hebben vergroot en gezorgd hebben voor een bredere afstemming op de behoeften en verantwoordelijkheden binnen de gehele sportsector."

'Samenwerken' is ook het motto van de sportagenda van POS. Lodewijk Klootwijk: "Het vergroten van onze maatschappelijke impact willen we bereiken door met gemeenten - samen met de VSG - en de fondsen - samen met MOS - lokale samenwerkingen op te zetten. Inmiddels hebben bijna negentig gemeenten zich bij ons gemeld die interesse hebben in samenwerking met ondernemers. Zij hebben een opdracht om de lokale bevolking fitter en vitaler te maken en komen erachter dat dit voor mensen met afstand tot de sport heel goed ingevuld wordt door ondernemende sportaanbieders."

Ruben Buijserd (MOS) kijkt nu graag vooruit en merkt op: "Een van de uitgangspunten van de Sportagenda 2032 is dat deze richting geeft aan de samenwerking binnen en buiten NOC*NSF, binnen en buiten de sector. In die zin voelen we ons aangesproken en uitgenodigd om, zeker in de uitvoering, betrokken te zijn." Buijserd geeft in aanvulling daarop aan dat MOS "nadrukkelijk de ambitie heeft om bij toekomstige sportagenda's en bijstellingen van bestaande agenda's actief betrokken te zijn."

Doelstellingen Sportagenda 2023
VSG erkent de ambitie van de Sportagenda 2032, maar plaatst kanttekeningen bij de realisatie ervan. André de Jeu: "Hoewel de doelen inspirerend zijn, missen ze soms de verbinding met de bredere maatschappelijke opgaven waar we voor staan. De nadruk ligt sterk op de georganiseerde sport, terwijl het merendeel van de mensen die nu al aan sport en bewegen doen dat buiten de traditionele sportverenigingen doet. Dit vraagt om een transitie binnen de georganiseerde sport zelf, gericht op inclusie, flexibiliteit en samenwerking met andere beweegaanbieders. VSG ziet het als essentieel dat de Sportagenda niet alleen de huidige structuren versterkt, maar ook ruimte biedt voor vernieuwing en aanpassing aan de veranderende behoeften van de samenleving. Daarvoor moet je bereid zijn anders naar de voorwaarden en het gebruik van sportaccommodaties en bijvoorbeeld competitiesport te kijken."

Lodewijk Klootwijk (POS) is positief over het ambitieuze doel dat NOC*NSF nastreeft: "Het een mooi streven om het sportiefste land ter wereld te worden. Onze ambitie daarbij is vooral om de helft van de niet-sportende mensen de stap te laten maken om minimaal één maal per week te gaan sporten en bewegen. De maatschappelijke impact daarvan zal enorm zijn. Er sporten en bewegen nu al zo’n zeven miljoen mensen bij ondernemende sportaanbieders. Wij zien een groeipotentie van circa vijftig procent tot 2040. Hiermee zouden we als ondernemende sport groeien naar circa tien miljoen sporters."

Ruben Buijserd (MOS) ziet NOC*NSF in de Sportagenda 2032 met ‘sportief bewegen’ een richting kiezen die past bij de diverse maatschappelijke ontwikkelingen die van invloed zijn op de hele sector: "Dat is een belangrijk vertrekpunt. Als we willen dat meer mensen meedoen moeten we ook meer naar hen toe bewegen. Dit perspectief herkennen we ook bij de POS, VWS en in het bestaansrecht van de Beweegalliantie. En we denken dat we daar als MOS veel waarde aan toe kunnen voegen. Los van de beoordeling of alle genoemde percentages realistisch zijn juichen we het toe dat we het hoogste nastreven, want alleen dan hebben we oog voor iedereen. Helaas zien we in de praktijk tegengestelde trends, die moeten we allereerst doorbreken. De aan ons verbonden partijen gebruiken gevestigde methodieken om kwetsbare doelgroepen doeltreffend in beweging te brengen. Daar zit onze meerwaarde in het behalen van de doelstellingen uit de Sportagenda."

Kritische succesfactoren
Tot slot vroegen we de directeuren van VSG, POS en MOS hoe zij aankijken tegen de kritische succesfactoren die voorwaardelijk zijn voor het slagen van de Sportagenda. André de Jeu daarover: "Samenwerking en structurele financiering zijn cruciaal, maar de georganiseerde sportsector moet nog wel een transitie doormaken. We staan samen voor grote maatschappelijke uitdagingen, zoals het bevorderen van een actieve levensstijl voor iedereen, ongeacht of dat nu via een vereniging of op andere manieren gebeurt. De georganiseerde sport moet zich herpositioneren en openstellen voor samenwerking met andere sport- en beweegaanbieders om relevant te blijven in deze veranderende context. Alleen door gezamenlijk in te zetten op innovatie, flexibiliteit en inclusiviteit kunnen we de bredere maatschappelijke doelen realiseren. NOC*NSF denkt daar wel over na, maar daarvoor is ook de rol van sportbonden en de lokale sportverenigingen essentieel. VSG is bereid om hierin een voortrekkersrol te spelen en samen met alle betrokken partijen, dus ook met NOC*NSF voor de georganiseerde sport, te werken aan duurzame oplossingen."

Lodewijk Klootwijk (POS) denkt dat de ambitieuze doelstellingen uit de Sportagenda 2032 alleen bereikt kunnen worden met een gezamenlijke aanpak: "Alle spelers in de sport - dus naast NOC*NSF ook de VSG, MOS, de sportbedrijven, de Beweegalliantie en POS - moeten erbij betrokken worden. Die gezamenlijkheid zit deels in het goed uitvoeren van Sportakkoord 2 dat nog twee jaar loopt. Ik vind dat de focus daarbij meer op 'werven en behoud' zou kunnen liggen. De sport mooier en beter maken is belangrijk, maar wel met als voorwaardelijk doel om meer mensen te laten sporten en bewegen. Soms lijkt het dat we erg druk zijn met een deel van de sportaanbieders te ondersteunen op allerlei manieren en daarbij de focus op groei verliezen. Het uitgangspunt zou volgens mij die groei en het behoud van de sporters moeten zijn."

Ruben Buijserd (MOS) vindt dat de sportsector eerst de basis beter op orde moet hebben. "Daar is nog een wereld te winnen. Investeringen in thema’s als inclusiviteit, integriteit en de pedagogisch-didactische kwaliteit van jeugdsport zijn dan essentieel. Daarin herkennen we ook onze eigen agenda, en de kwaliteit en expertise van de aan ons verbonden partijen. Daarmee denken we zelf ook een kritische succesfactor te zijn. Investeren in de kritische succesfactoren zoals door NOC*NSF genoemd moet vervolgens niet bij een belofte blijven, maar vraagt om een hoge mate van collectiviteit. Daar worden nu de eerste stappen in gezet in bijvoorbeeld gezamenlijke lobbykracht en het Sectoroverleg Sport en Sportief Bewegen, we zien er naar uit om van hieruit samen de sector te versterken."

Lodewijk Klootwijk onderschrijft het belang van het Sectoroverleg Sport en Sportief Bewegen. "Om sport hoger op de agenda te krijgen in Den Haag, hetgeen broodnodig is, speelt dat overleg een belangrijke rol. Vooral voor het inzetten van sport en bewegen voor allerlei maatschappelijke uitdagingen. Er zijn legio voorbeelden waar sportaanbieders hier nu al een belangrijke rol in spelen. Daarbij is het van belang dat, met name de mensen met (financiële) afstand tot de sport, in staat worden gesteld het abonnement of kaartje te kunnen betalen. Hier spelen de fondsen verenigd onder MOS een belangrijke rol, samen met de landelijke en gemeentelijke overheden. Ondertussen lijkt het de komende jaren dat er eerder minder dan meer geld beschikbaar komt voor sport- en beweegstimulering vanuit de overheid. We zullen dus nog scherper moeten zijn op het inzetten van middelen om de ambities te realiseren."

Ruben Buijserd (MOS) haalt tot slot een slogan uit de Sportagenda 2032 aan: “'Samen door de kracht van sport op weg naar een gelukkiger, gezonder en sterker Nederland'. Als we daarmee ook nog eens het sportiefste land ter wereld worden is dat toch mooi meegenomen? Daar zal niemand tegen zijn."

Het idee voor dit artikel is afkomstig van John Machiels (directiesecretaris SRO)