De wereldtop bereiken? “Mindfulness is hun geheim”

door: Emilie Maclaine Pont | 2 november 2023

Voormalig eredivisiebasketballer Peter Meurs ontdekte dertig jaar geleden meditatie als middel om zijn onrust te dempen. Inmiddels is hij een van de aanjagers van het implementeren van mindfulness in trainers- en coachingsopleidingen. “In iedere sportopleiding zou mentale ontwikkeling moeten zijn geïntegreerd. En nee, dat is niet zweverig.”

Nadat Peter Meurs afscheid nam van zijn leven als topsporter worstelde hij met de overgang naar het ‘gewone’ leven. “In mijn hoofd was het af en toe net een flipperkast. Mijn gedachten en gevoelens gingen alle kanten op. Toen ik hoorde over mindfulness werd ik nieuwsgierig.” Tien jaar lang onderwierp Meurs zichzelf aan meditatiesessies. Eerst zelf, later ook tijdens retraites. “Ik merkte dat het hielp. Ik voelde mij rustiger en de relaties met anderen kregen meer diepgang. Intussen werkte ik ook als basketbalcoach van vooral jonge toptalenten. Van spelers hoorde ik terug waar ze mee worstelden: stress, faalangst en agressie na een verloren wedstrijd bijvoorbeeld. Precies wat ik ook ervoer in mijn tijd als basketballer.”

“Omdat het mij zo hielp, leek het mij zinvol om mindfulness ook onder hen te introduceren. Tegelijkertijd zag ik de reacties van ouders al voor mij. Mediteren had immers de reputatie zweverig te zijn. In diezelfde periode kwam ik in contact met de Academie voor Mindful Teaching. Ik nodigde hen uit voor het geven van een reeks van tien trainingen aan onze basketballers. Het bleek een groot succes. De spelers toonden zich opener over hun gedachten en gevoelens, waren niet meer agressief en stonden met plezier op het veld, óók als de resultaten tegenvielen.”

Als het maar goed zitten tussen de oren
Voor Meurs was dat het startsein om zich meer te focussen op mindfulness in de sport en talentontwikkeling. “Mindfulness gaat over het ontwikkelen van bewustzijn. Door je aandacht te richten en je bewust te zijn wanneer je afgeleid bent, ben je in staat om je focus te herpakken wanneer dat nodig is. Het gevolg is dat je beter in staat bent op een situatie te reageren. Betekent dit dan dat je nooit meer boos bent of uit je slof schiet? Nee, maar je hebt wel eerder door wat er gebeurt en wat er nodig is. Op het veld, en ook daarbuiten. Je bent beter in staat om in te schatten wat jijzelf en je omgeving nodig hebben om bijvoorbeeld te excelleren. Het gevolg is dat je beter in je vel zit.”

In dat laatste ligt precies de drijfveer van Meurs om mindfulness een vaste plek te geven binnen de opleidingen voor trainers en coaches van (jonge) talenten. “Je kan wel enorme spierballen of een topconditie hebben, maar als het tussen je oren niet goed zit dan heb je daar niets aan. Daarom verbaast het mij eigenlijk ook zo dat er niets aan mindfulness wordt gedaan door coaches. Mindfulness is evidence based en de onderzoeksresultaten zijn oneindig, maar nog steeds horen we excuses als 'het kost teveel tijd en het is onzin en zweverig'.”

Meurs probeert die weerstand zoveel mogelijk de wereld uit te helpen. Dat doet hij onder de vlag van Headstart bij onder meer Multi-sportcampus Traiectum, een tak van sportoverstijgende samenwerking tussen de Utrechtse topsportclubs FC Utrecht (voetbal), SV Kampong (omnivereniging), Hellas Utrecht (atletiek), UZSC (waterpolo) en VV Utrecht (volleybal) waar de ontwikkeling van sporters tot talenten en van talenten tot topsporters centraal staat. “Bij Traiectum hebben we een mindfulnesstraining van tien weken onderdeel gemaakt van de totale mentale leerlijn. Mindfulness is daarbij het fundament voor alle andere mentale aspecten. We zijn ontzettend blij en trots dat Traiectum zich inzet om mindfulness als onderdeel van de mentale leerlijn bij de Utrechtse sportclubs aan te bieden. Een ontzettend mooie kans voor deze clubs!”

Want volgens Meurs ontbreekt het bij deze clubs nog aan treffende mentale leerlijnen. “Dat geldt overigens ook voor vele andere Nederlandse sportverenigingen. Onder meer bij de bij Traiectum aangesloten volleybal-, hockey- en voetbalvereniging proberen we daar verandering in te brengen. Er ligt nu een fraai herzien mentaal trainingsprogramma voor hen klaar, maar dat betekent niet dat ze dat direct integreren. Dat gaat stapsgewijs. Het begint bij het informeren van trainers en coaches, want mindfulness werkt alleen als het gedragen wordt door de technische staf.

Lange adem
Na het informeren volgt, bij voldoende belangstelling, een mindfulnesstraining voor de bij Traiectum aangesloten sportclubs. Meurs: “Met de volleybalvereniging zijn we daar al mee bezig en de hockeyers van Kampong volgen binnenkort. Uiteindelijk is het streven om de mentale leerlijn, waar het mindfulnessprogramma aan de basis ligt, te integreren bij alle talentonwikkelingsopleidingen.”

Ondanks zijn gedrevenheid merkt Meurs dat de weerstand doorbreken een uitdaging blijft. “Voor het wegnemen van de scepsis is een lange adem nodig. En dat terwijl je een voorsprong hebt op de concurrentie als je ook aandacht aan mentale aspecten besteedt. Nu gebeurt dat vaak pas als het al te laat is. Daarom blijf ik bij de informatiebijeenkomsten zoveel mogelijk uit het zweverige. Dat doe ik vooral door het laten zien van filmpjes van wereldtoppers die mindfulness als de basis van hun succes zien. Wijlen Kobe Bryant, Stephen Curry en LeBron James uit het basketbal, maar ook tennissers Novak Djokovic en Naomi Osaka bijvoorbeeld. Als zij het doen en het hen succes oplevert: waarom zou je het dan niet standaard in je trainingspakket opnemen?”

Bij Uball - de opleiding voor de beste basketbaltalenten uit de regio Utrecht - maakt mindfulness inmiddels wel al volledig onderdeel uit van het programma. Meurs: “Deze jongeren sporten vijf dagen per week, drie uur per dag. Natuurlijk is er volop aandacht voor techniek, tactiek en hun fysieke gesteldheid. Maar hun mentale welzijn vormt het fundament. Van zelfvertrouwen creëren tot de kalmte bewaren op spannende momenten en van omgaan met controleverlies tot leren focussen. En het allerbelangrijkste: plezier hebben, ongeacht de sportprestaties.”

Voor meer informatie: Headstart