Skip Navigation LinksHome-Nieuws-Nieuwsberichten-Nieuwsbericht

Plezier in sport als brandstof en niet als bijproduct

door: Bas Kammenga | 20 januari 2022

In de afgelopen twee kalenderjaren is de aandacht voor het mentale welzijn van sporters wereldwijd flink toegenomen. Prestaties leveren op het allerhoogste niveau heeft een prijs. En welke prijs daarvoor betaald wordt, is afhankelijk van de weg die ervoor is afgelegd. In een maatschappij waarin prestaties je ertoe laten doen is het volstrekt te verklaren dat die prijs soms te hoog is. Tim Koning en vier andere sportpsychologen zien dat het tijd is voor een kosten-batenanalyse. In dat kader nodigen zij tien sportbonden uit om hun ervaringen, kennis en ideeën te delen.

Een kleine vier jaar geleden besloten Tim Koning, Susie Cats en Thijs Wagenaar, allen sportpsycholoog, onder de naam YAAP samen de wereld van sportpsychologie te betreden, met het motto ‘Ken jezelf en presteer beter’. En samen met Maryline Lapaire en Thijs Rentier willen ze het belang van het mentale welzijn vergroten en het thema plezier groter aanpakken.

YAAP-1Opleiding
De relatie tussen plezier, ontwikkelen en presteren is een centraal uitgangspunt in het werk van YAAP. Tim Koning vertelt over de aanleiding van de bijeenkomst: "Als sportpsycholoog werk je veelal met individuen - sporters, trainers en beleidsmakers - vanuit verschillende sporten. Ons beeld is dat wij vaak met individuen en teams werken, echter de werkelijke knelpunten liggen niet bij het individu maar zitten opgesloten in het systeem. De afgelopen jaren heb ik hier samen met mijn collega’s intensief onderzoek naar gedaan; we lazen wetenschappelijke onderzoeken, zijn gesprekken aangegaan met verschillende lagen in het sportlandschap en hebben kennis verzameld en ontwikkeld.” 

Zowel vanuit wetenschappelijke grondslag als wat zij zien in de praktijk geloven zij dat plezier een centrale plek verdient in ons sportsysteem. De gedeelde inzichten, ervaringen en kennis van de afgelopen periode hebben zij verwerkt in een opleiding voor trainers en coaches.

"Plezier is niet altijd makkelijk of lichtvoetig. Het kan ook voortkomen uit hard werken, afzien en serieus je best doen"

Plezier
Sporten met plezier, daar is niemand op tegen. De uitdaging ligt, volgens Tim Koning, dan ook niet bij de intentie, maar bij de implementatie en de concretisering van dit containerbegrip. De definitie die YAAP hanteert luidt als volgt: “Plezier is het prettige gevoel dat je iets leuk vindt om te doen en dat zorgt voor een glimlach, voldoening, blijdschap, genoegen of genot. Plezier klinkt frivool, alsof plezier in het sporten altijd gezellig en ontspannen is. Dat is niet het geval. Plezier is niet altijd makkelijk of lichtvoetig. Het kan ook voortkomen uit hard werken, afzien en serieus je best doen. Maar uiteindelijk betekent plezier hebben dat een sporter het leuk vindt om de sport te beoefenen.”

YAAP-2Plezier is de reden dat we zijn gaan sporten én is de reden dat we blijven sporten. Want zonder plezier wordt het lastig om prestaties te blijven leveren, discipline te tonen, motivatie te voelen en verleidingen te kunnen weerstaan. Om altijd maar tot het gaatje te gaan en jezelf voor te houden dat je ooit terugbetaald wordt. In zijn boek ‘De Talentformule’ beschrijft Koning zes bronnen van plezier: verbinding, uitdaging, competentie, beweging, autonomie en ontwikkeling. Deze bronnen maken het mogelijk om gezond en duurzaam te blijven presteren. “En door het tastbaar te maken, halen we plezier uit die container en kan er concreet en bewust aandacht aan worden geschonken.”

YAAP hoopt met de opleiding een gedeelde taal te gaan spreken over wat plezier inhoudt en zo plezier als brandstof te zien en niet als bijproduct. Veel gaat er al goed, maar het kan duurzamer en mentaal gezonder. De opleiding begint bij het motto ‘Ken jezelf en presteer beter’. Vanuit zelfreflectie, het delen van kennis en ervaringen uit de praktijk ga je als coach/trainer actief aan de slag om met de zes bronnen van plezier in de praktijk te werken. “Wij weten dat we met onze ervaringen, kennis en kunde (top)sportend Nederland kunnen helpen met het doorontwikkelen van vaardigheden en het slechten van taboes. De markt vraagt daar nu om en dat vraagt om een analyse, waar staan we nu, wat is de reactie daarop en waar willen we naartoe?”

"Wij willen afscheid nemen van een ongezonde sportcultuur die gepaard gaat met controlerend coachgedrag, angst en spanning"

Scenario’s
Vooropgesteld dat topsport onlosmakelijk verbonden is met winnen en medailles halen. Hoe je daar komt en welke offers je daarvoor moet maken, bepaalt uiteindelijk of je met trots terugkijkt op je carrière. Of zoals Mark Tuitert deelde in ‘De Talentformule’: ‘Zonder plezier heeft presteren geen waarde'. “Op dit moment begeven wij ons in een sportklimaat waarin sporters en coaches onder hoge druk staan en we vooral kijken naar de winnaars", aldus Koning. "Een prestatieklimaat waarin sporters, clubs en bonden worden beloond voor behaalde resultaten. Op de muren prijken de woorden ‘Medal Factory’, wat impliceert dat talenten geproduceerd kunnen worden. Daarmee zijn goede atleten een middel om die resultaten te bereiken. Wij willen afscheid nemen van een ongezonde sportcultuur die gepaard gaat met controlerend coachgedrag, angst en spanning. We nemen afscheid van het prestatieklimaat dat we met z’n allen hebben gecreëerd.”

YAAP-3“Wij zijn er met z’n vijven van overtuigd dat er een ander klimaat mogelijk is dat meer voordelen oplevert. Inclusief evenveel - of zelfs meer - medailles. Het is frustrerend om te zien dat al die prachtige ambities ten koste gaan van talentvolle, jonge mensen. Terwijl dat niet nodig is. Het raakt ons dat er een win-win situatie mogelijk is waar we niet genoeg gebruik van maken. Het moge duidelijk zijn dat we het dan niet hebben over een ‘pretklimaat’, waar iedereen zich altijd maar fijn en prettig voelt. Een klimaat waarbij we liever kiezen voor de weg van de minste weerstand en we in onze comfortzone blijven. Want topsport gaat ook over je eigen grenzen verleggen. Wij hebben het over een sportklimaat waarin plezier in de sport en een focus op ontwikkeling een sleutelrol spelen in het nastreven van ieders persoonlijke doel. In dit sportklimaat is er óók ruimte voor ambitieuze resultaatdoelen. En om de onstuimige weg naar deze doelen met plezier te beleven. Wij vertrouwen op de intrinsieke wil om te winnen.”
 
Toekomst
Tot slot wil Koning nog benadrukken dat de toenemende aandacht voor plezier en groeimindset er niet per se is omdat trainers en coaches momenteel verkeerd handelen, maar omdat het een belangrijke ontwikkeling is in de sport, waar behoefte aan is bij sporters. “Coaches kunnen indirect het gevoel krijgen dat wij met deze opleiding impliceren dat ze het nu niet goed doen. Dat is niet onze boodschap. Wij staan als sportpsychologen voor het mentale welzijn van de individuen, die op hun beurt graag willen blijven presteren. Wij denken dat het gezonder en duurzamer kan. En dat willen we graag een kans geven." 

"Hoe leuker je iets vindt, des te beter zal je worden”

"We willen iedereen meenemen in ons verhaal, maar vooral ook blijven luisteren. We beginnen met een groep van tien bonden om met hen te onderzoeken of ze de behoefte herkennen en heil zien in de opleiding. Op basis van onze eerdere ervaringen, hopen we mensen mee te krijgen zodat we over tien jaar kunnen terugkijken en zien dat we stappen hebben gemaakt ten faveure van de sporters én de prestaties. Want hoe leuker je iets vindt, des te beter zal je worden.”

Voor meer informatie: www.yaap.eu, 'Een voetbaldroom hoeft geen nachtmerrie te zijn' en/of een bijdrage van Tim Koning op LinkedIn

« terug

Reacties: 2

Kaj Rietberg
24-01-2022

Mooi dat jullie dit aan de orde stellen. Mijn ervaring bij het amateurvoetbal is de verdeling tussen het 1e elftal van elke leeftijdsklasse en de andere elftallen van een leeftijdsklasse waarbij gezegd wordt dat de andere elftallen meer voetballen voor hun plezier en dat het 1 elftal is voor prestatie waarbij ze het een 'prestatie'-elftal noemen.

Mijn reactie is/was altijd dat ik hoopte dat elke jeugdvoetballer met plezier voetbalt en dat elke speler graag wil presteren.

Ik denk dat in de basis dus al iets fout gaat in het op deze manier benoemen van de intentie waarmee jeugdspelers voetballen. Elke sporter/voetballer wil presteren en plezier hebben of juist plezier hebben aan het presteren.

Clemens Vollebergh
31-01-2022

Ik hoop dat Maurtis Hendriks dit leest

Reactie toevoegen

Naam*
E-mailadres*
Reactie*
Stuur mij een e-mail als er een nieuwe reactie wordt geplaatst