Wat betekent ‘bestuurdersaansprakelijkheid’ precies?

De bestuurder moet immers naar eigen inzicht leiding kunnen geven aan de rechtspersoon en daarbij kan wel eens wat misgaan. Zo kan het bestuur van een vereniging na gedegen onderzoek, het inwinnen van deskundig advies en het opvragen van verschillende offertes schriftelijk opdracht geven tot de bouw van een nieuwe accommodatie. Als er vervolgens toch problemen ontstaan - de kosten vallen bijvoorbeeld hoger uit dan geraamd of de aannemer gaat failliet - dan zal de rechtspersoon voor de gevolgen daarvan op moeten draaien. Het bestuur heeft het besluit immers op zorgvuldige wijze genomen. Op de regel dat alleen de rechtspersoon aansprakelijk is, bestaan echter uitzonderingen. Daarvan is sprake als de bestuurder ook persoonlijk een verwijt kan worden gemaakt.

Interne en externe aansprakelijkheid
Er is een verschil tussen derden die een bestuurder aanspreken en de rechtspersoon zelf die een eigen bestuurder aanspreekt. Voor aansprakelijkheid van een bestuurder tegenover de rechtspersoon die hij vertegenwoordigt wordt de term ‘ínterne aansprakelijkheid’ gebruikt, terwijl voor aansprakelijkheid tegenover derden de term ‘externe aansprakelijkheid’ geldt. Het is belangrijk dit onderscheid goed in de gaten te houden, omdat voor beide vormen van aansprakelijkheid verschillende normen gelden.

Voor interne aansprakelijkheid moet komen vast te staan dat de bestuurder de hem opgedragen taak niet behoorlijk heeft vervuld. Hem moet daarbij een ernstig verwijt gemaakt kunnen worden, terwijl hij geen maatregelen getroffen heeft om de ingetreden schade te voorkomen.
Voor externe aansprakelijkheid moet komen vast te staan dat de bestuurder zelf onrechtmatig heeft gehandeld tegenover de derde. Dat wil zeggen dat hij handelt in strijd met wat in de maatschappelijke omgang acceptabel is. Een goed voorbeeld hiervan is de bestuurder die verplichtingen tegenover een derde aangaat, terwijl hij weet dat de rechtspersoon die hij vertegenwoordigt deze verplichtingen nooit na kan komen.

Collectieve en hoofdelijke aansprakelijkheid
Als eenmaal wordt aangenomen dat een bestuurder aansprakelijk is, betekent dat in beginsel een collectieve aansprakelijkheid. Dat wil zeggen dat alle bestuurders aansprakelijk zijn. Reden hiervoor is dat het besturen van een rechtspersoon volgens de wet aan het bestuur als geheel opgedragen is. Een individuele bestuurder zal zich aan deze aansprakelijkheid slechts kunnen onttrekken als hij aan kan tonen tegen de handelingen in kwestie bezwaar te hebben gemaakt, bijvoorbeeld doordat hij daar in vergaderingen tegen heeft gestemd. De aansprakelijkheid is ook hoofdelijk, dat wil zeggen dat iedere bestuurder voor de gehele schade kan worden aangesproken. Als een bestuurder wordt aangesproken en die bestuurder voldoet de schade, dan kan hij die uiteraard wel weer op de medebestuurders verhalen, behoudens zijn eigen aandeel.

Décharge
De vereniging kan het bestuur aansprakelijk houden voor fouten tijdens zijn bestuursperiode. Maar dat kan niet als een vereniging na afloop van een bestuursjaar goedkeuring verleent aan het door het bestuur gevoerde beleid. De term voor goedkeuring is ’décharge’. De vereniging ontheft de bestuurder daarmee van zijn aansprakelijkheid. Décharge heeft echter alleen invloed op de interne verhouding tussen de vereniging en het bestuur en kan dus niet een eventuele externe aansprakelijkheid voorkomen!

Wie kunnen iemand aansprakelijk stellen?
Intern kan alleen de vereniging de bestuurders aansprakelijk stellen. Aangezien het bestuur de organisatie vertegenwoordigt, zou het bestuur daarbij zelf een van de medebestuurders aansprakelijk moeten stellen. Het spreekt voor zich dat dit niet snel zal gebeuren. Bij een vereniging kan de ledenvergadering daarom het initiatief nemen om een bestuurder aansprakelijk te stellen. Wat in het kader van interne aansprakelijkheid vaker voorkomt, is dat na faillissement de curator een bestuurder namens de (failliete) vereniging aansprakelijk stelt. Bij externe aansprakelijkheid kunnen alle derden die schade hebben geleden door het handelen van een bestuurder/het bestuur, in actie komen.

Heeft u zelf een vraag?
Mailt u uw vraag dan aan goedbezig@nl.ey.com. NB: uitsluitend kennisvragen worden door Ernst & Young gratis behandeld. Voor complexe adviesvraagstukken geldt dat doorgaans niet.

Voor meer informatie: Matthijs Heeres, Matthijs.heeres@nl.ey.com of 06-3006 1946.
Postadres: Sportdesk Ernst & Young, Postbus 488, 3000 AL Rotterdam