door: Lennart BloemhofHet is de snelst groeiende sport van Nederland: vrouwenvoetbal. Met bijna 132 duizend vrouwen- en meisjesvoetbalsters telt de teamsport ruim 80 procent meer speelsters dan tien jaar geleden. Voetbalbond KNVB staat middenin deze spectaculaire ontwikkeling van de sport en manager vrouwenvoetbal Clémence Ross is namens de voetbalbond druk bezig om deze ontwikkelingen in goede banen te leiden. Daar helpt vrouwenvoetbalambassadeur en Oranje-aanvoerster Daphne Koster haar bij. Sport Knowhow XL sprak met de twee vrouwen over de ontwikkelingen en toekomst van het vrouwenvoetbal in Nederland.
Voordat Clémence Ross (56) afgelopen september door de KNVB werd aangesteld als manager vrouwenvoetbal, had zij haar sporen al ruimschoots verdiend in zowel het mannen- als vrouwenvoetbal. Tussen 2010 en 2012 was de oud-staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport voorzitter van De Graafschap en ze was daarmee de eerste vrouw op die positie bij een eredivisieclub. Van 2007 tot 2012 was Ross de eerste voorzitter van de Stichting Eredivisie Vrouwen (tegenwoordig BeNe League).
Nu is ze bezig om de verschillende doelstellingen van de KNVB op gebied van vrouwenvoetbal goed op elkaar af te stemmen. De voetbalbond heeft als doel om binnen vier jaar 150 duizend vrouwelijke leden te hebben. Verder moet het Nederlands elftal zich binnen de mondiale top acht vestigen en wil de bond het EK van 2017 naar Nederland halen.
Een week geleden was Ross nog op het hoofdkantoor van de UEFA in Nyon om te lobbyen voor het EK. “Als het mogelijk is, moet je proberen om mooie evenementen naar Nederland te halen”, zegt ze over haar EK-missie. “Het is een goede manier om zichtbaar te maken wat er allemaal zo mooi is aan de sport, maar het zal wel lastig worden: ik zat in Nyon met vijf andere afvaardigingen van landen die het toernooi ook graag wilden organiseren.”
SponsorhulpOm haar beleidsdoelen te halen, krijgt de KNVB hulp van ING. De bank is sinds juli 2013 hoofdsponsor van het vrouwenvoetbal en heeft samen met de voetbalbond een stimuleringsplan ontwikkeld. Hoofddoel van dat plan? Dat meisjes- en vrouwenvoetbal in 2017 de grootste sport onder deze doelgroep is.
De bond en bank stimuleren en ondersteunen onder meer verenigingen bij het werven en behoud van voetbalsters. “Want die spectaculaire groei is ontzettend mooi”, zegt Ross, “maar er is ook nog veel uitstroom. Het is belangrijk om die meiden vast te houden. Het allerbelangrijkste daarbij is dat meiden en vrouwen op termijn dezelfde positie binnen de vereniging innemen als jongens en mannen. We willen daarom de toegankelijkheid van voetbal voor vrouwen stimuleren. Daar moet ook veel kennis voor worden gewonnen, met het zoeken naar antwoorden op vragen als: 'Hoe nodig je vrouwen uit?' 'Hoe kan het dat al die toestroom niet altijd leidt tot meer deelname?' 'Hoe krijg je meer vrouwelijke scheidsrechters en coaches?' Er is op al die gebieden nog wel een wereld te winnen, want vrouwenvoetbal is nog lang niet zo groot als mannenvoetbal.”
Korte geschiedenis
Dat onderschrijft ook Daphne Koster en de speelster van Ajax en het Nederlands elftal heeft daar een heldere verklaring voor. “Zo lang zijn we ook nog niet onderweg”, zegt ze. Koster begon als 5-jarig meisje met voetballen op straat en werd op 6-jarige leeftijd lid van voetbalclub SVA uit Assendelft, waar ze het enige meisje in de F-lichting was. Al snel bleek dat ze 'een aardig potje kon ballen', zoals de 32-jarige Zaanse het zelf zegt.
Vaak wordt vrouwenvoetbal vergeleken met mannenvoetbal. Dat is niet helemaal eerlijk, vindt Koster. “Ik verwijt het mensen niet. Als je wilt oordelen is het altijd makkelijker om iets te roepen zonder te weten hoe het exacte plaatje eruit zien. Bij het mannenvoetbal wordt al snel teruggedacht aan Cruijff en de voor Nederland succesvolle jaren zeventig. Vrouwenvoetbal werd pas in 1972 door de KNVB formeel erkend en in 1986 volgde de volgende belangrijke mijlpaal met de invoering van gemengd voetbal. Dat is een enorme achterstand qua ontwikkeling ten opzichte van de mannen en eigenlijk is pas in 2007 de echte boost gekomen met de start van de Eredivisie voor Vrouwen.”
Ze illustreert de korte geschiedenis van vrouwenvoetbal aan hand van haar eigen carrière. “Ik had als klein meisje mazzel met mijn club. Ze vonden het niet erg dat een meisje meevoetbalde met jongens. Dat was heel erg vooruitstrevend voor die tijd, want het was toen niet vanzelfsprekend dat meisjes op voetbal gingen. Dat is een ontzettend contrast met vandaag. Het bestaansrecht van sommige clubs hangt er vanaf hoeveel meiden er lid worden. Ook al merk ik wel als ambassadeur vrouwenvoetbal dat vrouwenvoetbal nog niet bij elke club zo ver doorgedrongen is.”
Ook op profniveau zag Koster grote ontwikkelingen. “Ik debuteerde als 16-jarige in het Nederlands elftal en toen ging alles nog behoorlijk amateuristisch. Goede bedoelingen en enthousiaste coaches trokken toen de kar. Nu, zestien jaar later, is het grootste verschil dat wij financieel ondersteund worden en op het gebied van trainers, medici en faciliteiten - zoals krachttrainingsapparatuur - alles tot onze beschikking hebben. Dat stond zestien jaar geleden nog in babyschoenen. In het begin van mijn carrière scharrelde ik bij bvo’s trainingen bij elkaar om maar aan vijf trainingen per week te komen.”
InpassenDe volgende belangrijke ontwikkeling binnen vrouwenvoetbal is de volwaardige inpassing van vrouwen binnen voetbalverenigingen, aldus Koster. Bij haar eigen club Ajax merkt ze onder meer rond de maatschappelijke activiteiten van de club dat die inpassing er is. Ze bezocht als speelster van Ajax Vrouwen recent samen met Ajax 1-speler Joël Veltman een Ajax StreetWise-dag, waarbij de club samen met basisschoolkinderen activiteiten onderneemt. Koster: “Je ziet ons steeds vaker terug in de club en zoiets heeft betekenis voor al die jongens en meiden. Een meisje kan denken: ‘Hé verrek, ik kan ook lid worden van een voetbalclub en ik mag ook voetballen.’ Jongens zien dat het normaal is dat meiden voetballen.”
Koster prijst zichzelf gelukkig dat ze geboren is in 1981, waardoor ze van binnenuit de ontwikkeling van vrouwenvoetbal heeft meegemaakt. Daardoor kan ze als insider het verhaal en de geschiedenis rond haar sport delen. Dat doet ze niet alleen als ambassadeur vrouwenvoetbal bij de KNVB, maar ook als bestuurslid van de Stichting Meer dan Voetbal.
“Ik zie steeds meer kansen en probeer mensen te enthousiasmeren”, zegt ze. “Wat ik hoop, is dat meisjes straks eerder beginnen met voetballen. Nu beginnen ze vaak later dan jongens en daardoor ontstaat een voetbaltechnische en -tactische achterstand die vaak niet te overbruggen is. Daardoor zijn - en blijven - jongens er ook nog vaak van overtuigd dat meiden niet kunnen voetballen. Als ze vanaf het begin af aan samen spelen, zal dat niet het geval zijn. Ik voetbalde als klein meisje ook met jongens en die zeggen nu niet dat meisjes niet kunnen voetballen.”
Er ligt volgens Koster een taak voor verenigingen om vrouwenvoetbal aantrekkelijker te maken voor jonge meiden. Daarnaast is een club met meer meiden in het ledenbestand volgens de Ajax-speelster - die ook ambassadeur is van het actieplan 'Naar een veiliger sportklimaat' - sterker en socialer. “Je krijgt dan een hele anders sfeer op de club. Het hengstenbal in de kantine verdwijnt.”
Eén groot feestClémence Ross is het eens met Koster, maar benadrukt dat er op dat gebied nog veel te winnen is in het vrouwenvoetbal. “Als er eenmaal meiden lid worden van de club, blijken ze een verrijking voor de gehele vereniging. ‘Het is er veel leuker op geworden’, hoor ik vaak. Toch moeten ze daarvoor wel eerst lid worden en verenigingen vragen ons nog vaak wat er allemaal mogelijk is en hoe ze vrouwenvoetbal moeten organiseren. Onze rol als KNVB is dan ondersteunen en zoveel mogelijk goede voorbeelden delen.”
Net als Koster is Ross van mening dat vrouwenvoetbal een sterke maatschappelijke impact heeft. “Op zowel individueel gebied is dat het geval”, zegt Ross, “waarbij meiden zich kunnen ontplooien en hun talent ontwikkelen. Het gaat ook breder. Succesvolle vrouwenvoetbalsters zijn een rolmodel en nemen andere meiden op sleeptouw. Dit is namelijk zo’n grote sport en zo mooi toegankelijk voor meiden.”
Pure passieWel erkent Ross dat het verschil tussen mannen- en vrouwenvoetbal op profgebied vanwege het vele geld dat in het mannenvoetbal omgaat altijd wel zal blijven. “Dat maakt het ook bijzonder”, aldus Ross. “Bijna alle vrouwelijke topspeelsters studeren of werken ernaast. Ze voetballen vanuit pure passie en dat is een mooi verhaal om te zien en delen. Ze zijn in alle opzichten een topsporter en dat laat zien dat wanneer je ergens je zinnen op zet, je veel kunt bereiken. Dat kan weer andere meiden inspireren.”
Datzelfde gegeven inspireert ook Ross als manager vrouwenvoetbal en ze wil daarom ook niets liever dan het EK 2017 naar Nederland halen. Verder is ze druk bezig met een evaluatie van de huidige BeNe League: de competitie met Nederlandse en Belgische vrouwenteams die sinds 2012 bestaat. Eind januari besloot FC Utrecht uit de competitie te stappen en in 2013 stopten Zulte Waregem en Sint-Truidense VV met hun vrouwenvoetbaltak.
“We gaan kijken of de competitie sterk genoeg is om speelsters op te leiden die zich kunnen meten met de wereldtop. Die evaluatie komt er dit seizoen aan. Nee, ik hoef me niet te vervelen en ik vind het ontzettend leuk en wordt er hyperenthousiast van. Het is altijd één groot feestje op de tribune bij wedstrijden. Of, zoals Willy van der Kerkhof ooit tegen mij zei: ‘Het is voetballen zoals wij dat vroeger deden’. Het is sport in haar puurste vorm.”
Voor meer informatie: klik hier en/of kijk op Meer dan Voetbal
