Samenvoegingen van scholen, opheffen van nevenlocaties of zelfs fusies. Het leidt vaak tot grote (VO) scholen. Die op hun beurt weer veel ruimte, oftewel meerdere zaaldelen nodig hebben voor bewegingsonderwijs. Ondanks de economisch zwaardere tijden, is nieuwbouw van één of meerdere binnensportaccommodaties in deze situaties wenselijk. Zeker met het oog op het belang van gezonde leerlingen en voldoende beweging. Al snel komt dan de vraag om de hoek kijken: bouwen we één sporthal of meerdere gymzalen? Een kijkje in de motieven. 
In de praktijk zien we vaak dat er in deze situatie wordt gekozen voor één grote sporthal. De bouw van zo’n hal is immers goedkoper dan de bouw van drie losse gymzalen. Omdat de investeringsbudgetten beperkt zijn, wordt vanuit financieel oogpunt gekozen voor deze ‘goedkopere’ variant. Ook omdat de verhuurmogelijkheden op het eerste oog kansrijker lijken. Wat de consequenties zijn voor de latere exploitatie wordt veelal niet in de afweging meegenomen. En ook naar de primaire gebruikersgroep wordt bij deze keuzemogelijkheid over het algemeen matig geluisterd.
Primaire gebruikersgroep baat bij gymzaal
De primaire gebruiker van een sporthal of gymzaal is de vaksectie lichamelijk Opvoeding (LO). De sportaccommodatie is hun ‘werkdomein’. Zij brengen er de hele dag door. Is een sporthal voor hen ook de meest ideale oplossing? De grotere functionele ruimte is een veel gebruikt argument in het voordeel van een sporthal. Maar is dit wel altijd wenselijk? Een sporthal is wat het woord al zegt: ‘een hal om te sporten’. Vaak zien we dat er in deze hallen concessies gedaan zijn in de inrichting wat met name de gymlessen overdag niet ten goede komt. En hoe zit het met de akoestiek en de toetreding van daglicht? De veelbesproken nagalmtijd is bijvoorbeeld veel hoger bij sporthallen dan bij de kleinere gymzalen.
De afwegingen op een rij
Voor het nemen van de beslissing sporthal of gymzalen, adviseren we betrokkenen een aantal basisvragen te stellen:
1. Wat is het primaire gebruik van de hal/zaal en wat zijn de wensen van deze groep?
2. Wat is de meerwaarde van een sporthal ten opzichte van meerdere gymzalen?
3. Hoeveel brengt die meerwaarde op? Welke exploitatielast wil de school zelf aangaan?
4. Welke partijen willen een langjarige huurovereenkomst aangaan en wat is de netto bijdrage aan de exploitatie (bij een gemiddelde huurprijs zijn de kosten nog wel eens hoger dan de opbrengsten)?
5. Zijn er participanten (bijvoorbeeld gemeente) en zo ja welke belangen hebben zij?
6. Hoe zijn de leerlingenprognoses? En voor hoeveel jaar is de sportaccommodatie ‘vol’ met het aantal uren voor school- en avondgebruik?
Oog voor de toekomst
Naast de functionele wensen van de gebruikers, is het een kwestie van in de toekomst kijken. Alleen uitgaan van het beschikbare bouwbudget betekent dat de initiële investering zwaarder weegt dan de jaarlijks terugkerende exploitatiekosten. De ervaring leert dat exploitatielasten op den duur een enorme ‘bottleneck’ kunnen vormen. Niet zelden wordt de inhoudelijke ontwikkeling van de school en het vakonderwijs er zelfs door geremd.
Ontgroening en vergrijzing
Een sportaccommodatie wordt gemiddeld afgeschreven in veertig jaar. Dat betekent dat er ook goed gekeken moet worden naar toekomstige dekking. Hoe zijn de leerlingenprognoses? Hoe wordt de demografische ontwikkeling ingeschat? Als blijkt dat de dekking voor een sporthal voor wat betreft uren onderwijsgebruik over een aantal jaren sterk terugloopt, dan kan dat ook een argument zijn om te kiezen voor losse gymzalen. Je kunt eenvoudiger een gymzaal afbreken of andere (beweeg)functies geven dan een sporthaldeel afstoten.
Meer voor- en nadelen
Er zijn diverse praktische verschillen tussen een sporthal en losse gymzalen. Door deze plussen en minnen van beide varianten naast elkaar te leggen kan dit leiden tot een weloverwogen keuze. Zo is de inrichting in de gymzaal gericht op specifiek gebruik. En is het middendeel van een sporthal een zaaldeel waar eigenlijk niemand wil lesgeven. Voordeel van een sporthal is dat één zaaldeel al groter is dan een gymzaal. En zo zijn er nog veel meer voor- en nadelen van beide accommodaties op te noemen. Bekijk meer plussen en minnen op de
Nijha-site. De uiteindelijke keuze hangt af van de lokale wensen en situatie. Voor een advies kunt u ook contact opnemen met Nijha: 0573-288 555 of
info@nijha.nl
