Op zoek naar… kenniswerkers

Jawel. Vlak na de vlinders, vogels en vissen van de Boekenweek introduceert Sport Knowhow XL een nieuwe maandelijkse rubriek over boeken. Iedere maand ga ik op zoek naar (nieuwe) boeken over mensen en de sportwereld. Dit keer leidt mijn zoektocht naar de kenniswerker in de sport. De nieuwe professionals dus die met intensief (her)gebruik van kennis de kost verdienen.

Managementgoeroe Peter Drucker (1993) introduceerde het begrip kenniswerker. Hij doelde daarbij op ingrijpende verschuivingen in de aard van veel eigentijds werk. Steeds minder op spierkracht en met de handen dingen maken, steeds meer op denkkracht en met het hoofd vraagstukken oplossen. Denkwerk, met kennis als grondstof en eindproduct van het werkproces, had volgens Drucker de toekomst.

Ik denk dat hij het bij rechte eind had. Steeds meer beroepen vereisen naast vakbekwaamheid ook kennisproductiviteit. Zeker voor het oplossen van lastige, complexe problemen wordt een beroep gedaan op het creatieve gebruik van eigen en andermans kennis. Een kenniswerker is iemand met een grote mate van handelingsvrijheid die voortdurend moet leren om tot nieuwe kennis te komen, aldus (Ropes, 2008).

Ook de uitdagingen en problemen in de sportwereld worden steeds ingewikkelder. Het werk van trainers, coaches, managers en bestuurders is daardoor veel kennisintensiever geworden. Zonder de specialistische kennis en vaardigheden van hoogopgeleide kenniswerkers kunnen sportorganisaties in de marktsector en in de (semi)publieke sector niet goed meer aan de snel veranderende maatschappelijke behoeften voldoen. Ontwikkelingen op het gebied van commercialisering, professionalisering en duurzame innovatie bijvoorbeeld nopen sportorganisaties om zich vroeger of later om te toveren tot toekomst robuuste kennisintensieve organisaties (KIO’s).

In ons land publiceert een club mensen rondom René Tissen van de Nijenrode Business Universiteit al geruime tijd op een toegankelijke wijze over de ins en outs van de opkomende kenniseconomie. Over het belang van kennis(voorsprong) voor de vernieuwing van de sportbeoefening en het leveren van betere prestaties is onder zijn redactie al eerder een zeer lezenswaardig boekwerk geproduceerd onder de titel: ‘Een goede keeper heeft altijd geluk’ is dat met succes door daM uitgeverij in 2004 op de markt gebracht. Aan de hand van interviews met een twintigtal ‘kenniswerkers in de sport’ wordt de link tussen sportbeoefening, kennis, innovatie en bedrijfsleven exemplarisch in kaart gebracht. De doorslaggevende betekenis van vaak persoonsgebonden, impliciete kennis van zich voortdurend en succesvol vernieuwende sporters en bij sport betrokkenen, wordt met tal van praktijkvoorbeelden verhelderend uit de doelen gedaan.

Om mijn jaarlijks opkomende Hollandse zuinigheid te bevredigen – te weten het gratis binnenhalen van het Boekenweekgeschenk! – heb ik onlangs het nieuwste boek van de groep Tissen aangeschaft. Voor iedereen die zich op de een of andere manier met het organiseren van kenniswerk bezighoudt zonder meer een aanrader. In ‘Geef ze de ruimte’ wordt een ontwerp geschetst van de nieuwe KIO waar kennis wordt gekoppeld aan de mentale vermogens van mensen. Hoe de denk -en werkkracht van managers en medewerkers niet via hiërarchie en ‘command & control’, maar door menselijke maatvoering en ruimtelijk organiseren gericht kan worden, wordt glashelder uiteengezet.

De functiegerichte arbeidsdeling is niet meer van deze tijd. Door de juiste combinatie van mensen, kennis en technologie veranderen fysieke organisaties in mentale organiseringen. Dit zijn plaats- en tijdsonafhankelijke hotspots. Van samenwerkende kenniswerkers. Ze kenmerken zich door een hoge mate van positieve energie en door kennisproductiviteit die leidt tot waardevolle innovaties.

Dergelijke hotspots organiseringen (teams, communities, vrijwilligersnetwerken) zijn uniek omdat het niet alleen ‘kantoren/plaatsen’ zijn waar mensen naar toe gaan, hun geld verdienen en/of zich kunnen ontplooien, maar ook concentratiepunten van kansen en mogelijkheden, aldus Tissen, c.s.. Mensen voelen zich dan niet een gevangene van organisatorische structuren en procedures. Structuren en systemen ondersteunen de creativiteit en kennis van mensen daarentegen. Hotspots van idealen dat is wat we nodig hebben in deze onzekere tijden.

Sportbestuurders, sportdirecteuren, sportmanagers en andere belanghebbenden die in de sportwereld de baas spelen of denken dat ze in een sportorganisatie het voor het zeggen hebben: geef kenniswerk(ers) de ruimte!

Leestips
Drucker, P.F. (1993). Post-capitalist society. Schiedam: Scriptum
Ropes, D. (2008). Praktijkgericht kennismanagement. Amsterdam: Boom
Tissen, R. (2004). Een goede keeper heeft altijd geluk. Deventer: daM uitgeverij
Tissen, R.(2008). Geef ze de ruimte. Den Haag: Sdu

Adri Broeke (1946) verdient(de) de kost als bollenpeller, bakkersknecht, gymleraar, beroepsopleider, consultant, lector en als onderzoeker. Momenteel werkt hij aan de afronding van zijn proefschrift: ‘Innovatief Sportbusiness Managen’. Zijn favoriete boek is: ‘De A.F.C.’ers’ van J.B. Schuil. Voor meer informatie: adri.broeke@home.nl