Onduidelijkheid aansprakelijkheid sportverenigingen Nederland

door: Luuk Schoenmakers, Rem Pronk & Hugo van der Meij

Uit een groot onderzoek onder 1.250 sportverenigingen in Nederland blijkt dat bij bestuurders en trainers/coaches veel onduidelijkheid is over aansprakelijkheid van sportverenigingen. Verzekeringen worden niet of nauwelijks afgesloten, de inzet van protocollen is niet helder en meer dan de helft van de bestuurders wil meer weten over aansprakelijkheid. Kortom, aansprakelijkheid is nog een grijs gebied voor veel sportverenigingen in Nederland.

Bij ons bestond het vermoeden dat er bij sportverenigingen onduidelijkheid heerst over aansprakelijkheid. Dit vermoeden komt voort uit de contacten die wij als docent hebben met sportverenigingen. Daarnaast hebben wij gemerkt tijdens voorlichtingen dat dit onderwerp ook leeft bij veel gymdocenten van middelbare scholen. Het heeft ons ertoe aangezet een onderzoek te laten uitvoeren, waarvoor meer dan 1.250 vertegenwoordigers van voetbal-, hockey-, tennis- en gymnastiekverenigingen een vragenlijst hebben ingevuld.

De respons was overweldigend: één op de drie respondenten heeft na slechts één enkele keer te zijn aangeschreven meegewerkt, waaruit een enorme betrokkenheid en interesse bij de verenigingen blijkt.

Opvallende resultaten
Uit ons onderzoek kwamen opvallende resultaten naar voren. Meer dan 60% van de vertegenwoordigers vraagt zich af of zij privé aansprakelijk gesteld kunnen worden voor iets dat op de vereniging gebeurt. Denk dan aan situaties waarbij er ongelukken gebeuren op een door de vereniging georganiseerd evenement of wanneer een vereniging financieel zaken niet op orde heeft. Daarnaast geeft ongeveer 35% van de respondenten aan dat zij niet voldoende weten over aansprakelijkheid uit hoofde van hun functie binnen de vereniging. Dit geldt voor zowel de bestuurders als de trainers/coaches.

Verder geeft bijna 60% van de respondenten aan dat zij graag meer zouden willen weten over aansprakelijkheid. Logisch, want minder dan 20% van de respondenten heeft ooit een voorlichting of cursus gehad over aansprakelijkheid binnen de vereniging. Het is niet dat vertegenwoordigers van sportverenigingen dat niet willen, maar er is geen of onvoldoende ondersteuning of aanbod op het gebied van aansprakelijkheid.

Weinig verzekeringen afgesloten
In de vragenlijst is ook gevraagd naar de verzekeringen die de betreffende verenigingen hebben afgesloten. Daarbij viel op dat meer dan 50% van de respondenten aangeeft dat er geen verenigingsaansprakelijkheidsverzekering voor de vereniging is afgesloten. Stel dat een vereniging een toernooi organiseert en daarvoor een grote tent neerzet, maar enkele balken niet goed heeft bevestigd. Op het moment dat het mis gaat en één van de balken op een bezoeker terechtkomt, zou dit een vereniging (of mogelijk bestuurder) veel geld kunnen kosten.

Daarnaast wordt een rechtsbijstandsverzekering door maar 20% van de verenigingen afgesloten. Zijn deze verzekeringen gewoonweg niet nodig, worden ze te duur gevonden of is er behoefte aan een objectieve voorlichting over verzekeringen voor sportverenigingen? Onze inschatting is dat verenigingen behoefte hebben aan een objectieve voorlichting over wanneer en vooral waarom zij bepaalde verzekeringen zouden kunnen afsluiten.

De inzet en kennis van protocollen
Protocollen kunnen verenigingen helpen in bepaalde situaties. Zo kunnen de verenigingen dan minder snel aansprakelijk gesteld worden en is het duidelijk wie wat nu moet doen. Wanneer we naar de protocollen kijken, die voorkwamen in de vragenlijst, zien we dat het ‘pestprotocol’ en het ‘protocol voor calamiteiten’ door maar 25% van de sportverenigingen gebruikt worden. En dat in een tijd dat pesten op basis- en middelbare scholen een onderwerp is dat hoog op de agenda staat.

Ook laat het onderzoek zien dat de bekendheid van de protocollen binnen een vereniging veel beter kan. Een protocol heeft immers weinig nut als de personen die ermee moeten omgaan niet bekend zijn met de inhoud ervan.

Hoe nu verder?
De professionalisering onder sportverenigingen is nog lang niet daar waar het zou moeten zijn. Bestuurders en trainer/coaches hebben een groot gebrek aan kennis en krijgen niet de ondersteuning op het gebied van aansprakelijkheid die zij nodig hebben. De vraag waar de komende jaren over nagedacht moet worden is: ‘wie gaat dit oppakken?’ Moet de overheid hiermee aan de slag, is het de verantwoordelijkheid van het bestuur van de sportverenigingen of zijn de sportbonden nu aan zet?

Naar aanleiding van ons onderzoek zijn wij van mening dat er een praktijkgerichte cursus of voorlichting aangeboden moet worden om sportverenigingen te ondersteunen. In deze cursus of voorlichting zal moeten worden gesproken over de aansprakelijkheid, het nut van verzekeringen en protocollen en zullen onduidelijkheden moeten worden weggenomen. Dit kan eventueel uitgezet worden via bonden of gemeenten, maar ook rechtstreeks aan de verenigingen.

Bron
Meij, Hugo van der (2016). Marktonderzoeksrapport kennis omtrent aansprakelijkheid bij sportverenigingen. Amsterdam: Hogeschool van Amsterdam.

Mr. drs. Luuk Schoenmakers is als docent verbonden aan de Hogeschool van Amsterdam. Hij is daar werkzaam als docent sport & recht en docent management & organisatie bij de opleiding Sport, Management & Ondernemen.

Rem Pronk is als docent economische vakken verbonden aan de Hogeschool van Amsterdam bij de opleiding Sport, Management & Ondernemen. Hij is daarnaast eigenaar van een evenementenbureau en voormalig gymdocent.

Hugo van der Meij is voormalig onderofficier van het Korps Mariniers. Momenteel studeert hij Sport, Management en Ondernemen aan de Hogeschool van Amsterdam.