Niet Engeland maar Duitsland is het beloofde voetballand

Supporters Direct werd in 2000 opgericht in Engeland. Sinds 2006 helpt de belangenorganisatie ook supportersverenigingen op het vaste land om meer inspraak te krijgen bij hun voetbalclub. Antonia Hagemann is hoofd Europese ontwikkeling en vanuit Londen vertelt ze dat niet Engeland, maar Duitsland het beloofde voetballand is. “Als gevolg van het WK in 2006 beschikt Duitsland over supermoderne stadions. De ticketprijzen zijn relatief laag en ook voor eten en drinken betaal je geen fortuin, waardoor een stadionbezoekje ook voor families betaalbaar is. Nee, je hebt er geen clubcard nodig en de combiregeling kent men ook niet.”

50 + 1
De geboren Duitse wijst op het feit dat de Bundesliga al jarenlang de hoogste bezoekersaantallen van Europa heeft. Vorig seizoen trok een wedstrijd gemiddeld zelfs meer dan veertigduizend toeschouwers. “Supporters voelen zich thuis, dat komt ook omdat het stadion een beetje hun eigen huis is.” Ze wijst op de 50+1 regel die in de Bundesliga van kracht is en die verplicht dat tenminste 51 procent van de club in handen moet zijn van de supporters.

Volgens Hagemann gaat niet alles in Duitsland geweldig – ook daar vindt voetbalgeweld plaats – maar is er veel overleg tussen de bond, de clubs en de supporters. “Toen Schalke 04 zich realiseerde dat de ticketprijzen omhoog moesten nodigde de club haar fans uit voor een bijeenkomst. Zo kwamen ze tot een gezamenlijke oplossing en was er geen sprake van een opstand, maar van onderling begrip.”

Achterstand
Gijs de Jong volgde in januari 2010 Bert Oostveen op als manager competitiezaken bij de KNVB. De voetbalbond kan bogen op hoge bezoekersaantallen – over de vorige jaargang bijna negentienduizend per wedstrijd - maar De Jong beseft dat er nog veel te verbeteren valt. “Als ze in Duitsland iets goed doen, is het wel de communicatie met de fans. Op dat gebied hebben we een achterstand, maar je moet ook niet vergeten waar we vandaan komen. In de jaren tachtig was het een zooitje in de stadions en in de afgelopen twintig jaar is er alles aan gedaan om die situatie beheersbaar te krijgen. Op enkele incidenten buiten de stadions na is dat gelukt.”

De Jongs gedachten gaan terug naar het voorjaar van 2010. Met Ajax-Feyenoord had de KNVB-bekerfinale het mooiste affiche, maar een voetbalfeest werd het allerminst. “We hebben het wel beheersbaar gekregen, maar nog niet leuker. Dat is nu de volgende stap.”

Voetbal en Veiligheid
Op 8 februari werd het Landelijk actieplan Voetbal en Veiligheid ondertekend door onder andere minister Opstelten van Veiligheid en Justitie, de burgemeesters van de steden met een betaald voetbalorganisatie, de politie en de KNVB. De Jong: “Eén van de lijnen is dat we het voetbal voor de supporters vriendelijker willen inrichten.” Met die supporters heeft de KNVB op twee manieren contact. Allereerst is er het overleg met het Supportersplatform Betaald Voetbal (SBV). Een half jaar geleden was de oprichting van dit platform, waarin namens de meeste betaald voetbalclubs een supportersvereniging participeert.

De Jong stelt dat de KNVB en de SBV overeenkomstige wensen hebben: “Tijdens de eerste bijeenkomst werd er gemopperd op de combiregeling. Dat woord komt in onze reglementen niet eens voor, het zijn de lokale autoriteiten die dat bepalen. Dat is een verschil met Duitsland, waar alles veel centraler geregeld is.” Volgens De Jong wil óók de KNVB dat de hekken verdwijnen, dat de supporters een biertje kunnen drinken en dat er minder risicowedstrijden zijn. “Natuurlijk is dat ons streven, maar het moet allemaal wel kunnen. Daarom moeten we gehoor geven aan de maatschappelijke roep om hard op te treden tegen de kleine groep die zich slecht gedraagt en het zo verziekt voor de rest.”

Zelfregulatie
Op 1 september ging in Nederland de zogenaamde voetbalwet van kracht, waarmee burgemeesters en officieren van justitie iemand een gebiedsverbod, stadionverbod, groepsverbod of een meldplicht op kunnen leggen. Volgens Hagemann moet de oplossing niet worden gezocht in het scheiden van mensen, maar in het stimuleren van de zelfregulatie. “Als je slecht behandeld wordt, ga je je ook slecht gedragen. In Duitsland leiden stewards van de clubs alles in goede banen en doet de politie een stapje terug.” De Jong stemt in: “Met repressie alleen los je inderdaad niets op. Het is zaak om de grote groep welwillenden te binden.”

Om die binding tot stand te brengen heeft de KNVB niet alleen overleg met het Supportersplatform Betaald Voetbal, maar spreekt de bond ook met de supporterscoördinatoren van alle betaald voetbalclubs. De UEFA stelt zo’n coördinator per komend seizoen verplicht en heeft voor dit project de hulp ingeroepen van Supporters Direct.

Brug
Volgens Hagemann wordt de supporterscoördinator geacht om de brug te slaan tussen de club en de supporters. De Jong: “Hij of zij moet in contact staan met de lokale autoriteiten en met álle geledingen van de fans. De KNVB wil niet alleen weten wat er leeft bij die ene groep fanatiekelingen, maar ook bij de man die al dertig jaar de thuiswedstrijden bezoekt, bij de minder valide fans en bij al die andere groepen die naar het stadion komen.”