KNVB-project moet Achterhoekse clubs bestand maken tegen bevolkingskrimp

door: Lennart Bloemhof

Anticipeer als voetbalvereniging op de toekomst. Het is het credo van het Achterhoekse KNVB-project ‘Scholder an Scholder’ dat in 2012 het levenslicht zag. De aanhoudende bevolkingskrimp in de regio motiveerde de voetbalbond om vanuit dat credo in het eerste half jaar van 2014 een rondgang te maken bij bijna zeventig clubs in het kader van het project, met als vraag in hoeverre ze inspelen op die krimp. Onlangs werden de bevindingen van die rondgang besproken tijdens een bijeenkomst in Lichtenvoorde. Sport Knowhow XL sprak met projectleider Pascal Kamperman en de vicevoorzitter van een van de clubs, Marianne Kleinhesselink van DZSV, over 'Scholder an Scholder'.

Op de bijeenkomst waren naast de benaderde amateurverenigingen ook vertegenwoordigers van acht Gelderse gemeenten, de provincie Gelderland en bedrijven en organisaties uit diverse sectoren aanwezig. Het was precies het gezelschap waar Kamperman op hoopte. Om in de toekomst te kunnen overleven en de bevolkingskrimp het hoofd te bieden, zijn er namelijk verbindingen nodig tussen sportverenigingen en andere organisaties, aldus Kamperman. Het leggen van die verbindingen was ook een van de redenen om met Scholder an Scholder te beginnen in 2012.

“In de Achterhoek is er in 2011 een convenant ondertekend door overheid, ondernemers en de maatschappelijke organisaties. Wij vonden - als KNVB - dat daarin weinig aandacht was voor voetbalverenigingen, terwijl wij van mening zijn dat clubs een bijdrage kunnen leveren aan de leefbaarheid van een gemeenschap”, zegt Kamperman over de aanleiding van het project. “De sociale aantrekkingskracht van de kerk wordt tegenwoordig overgenomen door andere instanties, onder meer door sportverenigingen.”

Het is volgens de projectleider alleen wel cruciaal dat clubs die rol van de kerk op een duurzame manier overnemen, zeker met oog op de demografische ontwikkelingen in de Achterhoek, waar de bevolking al sinds 2005 krimpt. Kamperman: “Er liggen kansen op gebied van volwassen- en seniorensport. Mensen worden ouder en willen gezonder leven. Maar het is wel zaak voor clubs daar dan op in te spelen. Daar willen wij ze mee helpen.”

Verschillende manieren
Op verschillende manieren probeert de KNVB dat met Scholder an Scholder te doen, vaak via maatwerk. Zo adviseert Kamperman de clubs om in te zetten op de eerder genoemde verbindingen met specifieke organisaties in de regio, zoals gemeenten en cultuur- en welzijnorganisaties. Volgens hem wordt een sportvereniging en haar accommodatie daarmee makkelijker exploiteerbaar, aantrekkelijker voor potentiële leden en zichtbaarder in de regio. “En dan houd je eerder mensen vast in de kern, wat belangrijk is in de Achterhoek”, aldus Kamperman.

Scholder an Scholder organiseert daarnaast themabijeenkomsten, bijvoorbeeld op gebied van seniorenvoetbal, mochten clubs daarin geïnteresseerd zijn. Ook heeft Kamperman diensten in de aanbieding die op de plank liggen bij de KNVB of bij haar partners, zoals sportkoepel NOC*NSF. Een club kan bijvoorbeeld een doorlichting van de organisatiestructuur krijgen, inclusief advies hoe een effectievere organisatiestructuur op te zetten, zodat het bestuur zich kan bezighouden met het langetermijnbeleid en commissies zich concentreren op de dagelijkse gang van zaken. “Dat is namelijk iets waar veel clubs tegenaan lopen in hun toekomstbestendigheid. Een helder langetermijnbeleid is dan vaak het slachtoffer”, stelt Kamperman.

Naast de themabijeenkomsten en op maat gemaakte pakketten deelt de KNVB ook best practices met de clubs en brengt de verenigingen met elkaar in contact. Voorbeelden zijn hoe uitstroom van leden te voorkomen en hoe jeugd te motiveren bij de club te blijven. Samen met de clubs kijkt Scholder an Scholder waar kansen voor verenigingen liggen in een tijd van bevolkingskrimp en ook wat eventuele partners interessant vinden. “We zoeken zo samen naar een goede aanpak voor het thema krimp. Tegelijkertijd houden we de clubs een spiegel voor”, zegt Kamperman.

Bottom-up
Eén aspect is in Scholder an Scholder alleen wel fundamenteel. De KNVB mag dan wel de voorzet geven, de daadwerkelijke actie moet vanuit de clubs zelf komen. Scholder an Scholder hanteert bewust een bottom-up-aanpak en het is ook niet verplicht voor clubs om mee te doen aan het project. Volgens Kamperman moet het idee om mee te doen aan het initiatief vanuit de clubs zelf komen, zodat eventuele beleidswijzigingen breed gedragen worden en daardoor betere kans van slagen hebben. “Maar het is aan ons natuurlijk wel de taak zoveel mogelijk clubs inspireren mee te doen”, zegt hij.

Een van die clubs die geïnspireerd raakte, was DZSV uit het plaatsje Dinxperlo. Vicevoorzitter van de vereniging Marianne Kleinhesselink wil via Scholder an Scholder ervoor zorgen dat de clubaccommodatie breder wordt gebruikt, want: “We hebben een ontzettend mooi park met kunstgras. Dat mag best wel wat meer belast worden”, legt ze uit. Daar moeten verbindingen voor gezocht worden. “Maar net als bij veel andere clubs, ontbreekt het ons aan tijd”, zegt Kleinhesselink.

Recent zijn de eerst contacten al gelegd, onder meer met een kinderopvang. “Dat is nog niet concreet hoor”, benadrukt Kleinhesselink. Daarnaast hoopt DZSV op meer leden via het project, “omdat we toch allemaal onze broek moeten ophouden”, aldus de vicevoorzitter.

D’ran
Uit de recente rondgang van het project bij de Achterhoekse verenigingen bleek dat bevolkingskrimp een agendapunt is bij clubs en ook een thema is waar verenigingen bewust van zijn. Dat is ook het geval bij DZSV. In de regio Dinxperlo zetelen nog twee amateurclubs en ze vissen allemaal in dezelfde, kleiner wordende, vijver. Steeds vaker wordt besloten tot samenwerking, onder meer op gebied van vrouwenvoetbal. “En via Scholder an Scholder kunnen we misschien nog meer, andere koppelingen maken”, hoopt Kleinhesselink.

Pascal Kamperman stelt dat ook de andere ondervraagde clubs positief waren over het project tijdens de rondgang. Maar na een half jaar inventariseren heette de recente bijeenkomst in Lichtenvoorde niet voor niets ‘D’ran’; Achterhoeks voor ‘niet lullen, maar poetsen’. Volgens Kamperman is het nu tijd dat de clubs zelf de touwtjes in handen nemen en zich toekomstbestendig maken in een tijd van bevolkingskrimp. Scholder an Scholder biedt ze daar de handvatten voor.

Of het project ook in andere delen van Nederland levensvatbaar is? Kamperman denkt van wel. Hij verwijst naar de uitspraken van KNVB-voorzitter Michael van Praag tijdens de bijeenkomst met de clubs en organisaties. Van Praag benadrukte de uniciteit van de Nederlandse verenigingsstructuur. “En daar ligt ook onze kracht”, aldus de bondsvoorzitter. Van Praag: 'Scholder an Scholder zorgt ervoor dat verenigingen van elkaar kunnen leren en samen kunnen werken aan een vitale toekomst voor het voetbal in de Achterhoek. Ik ben erg onder de indruk en denk dat deze verbinding een voorbeeld is voor andere delen van Nederland.'

Voor meer informatie: klik hier