“In de sportwereld voelt men intuïtief aan wat goede interventies zijn”

1. Waarom heb je destijds besloten in de sportwereld te gaan werken, hoe ben je erin terecht gekomen?
“Dat was min of meer toeval. We hadden als gezin besloten om vanuit het westen van het land naar Friesland te verhuizen en ik was daarom op zoek naar een baan in Friesland. Ik had ervaring met de sportwereld omdat ik bij VeiligheidNL één en ander had gedaan op het terrein van sportblessurepreventie. Toen ik dan ook directeur/bestuurder kon worden bij de provinciale sportorganisatie Sport Fryslân, hoefde ik niet lang na te denken.”

2. Waarom heb je besloten om de sportwereld te verlaten?
“Ik had een ontzettend leuke baan bij Sport Fryslân. Ten eerste natuurlijk omdat we dicht bij de praktijk het verschil konden maken om echt meer mensen (vooral mensen die een drempel ervaren) te laten bewegen. Mijn persoonlijke uitdaging was om een andere richting in te slaan met de organisatie (herkenbaarheid, focus, et cetera) inclusief de daarbij behorende cultuur (onder andere proactiever, resultaatgerichter). Dat was een mooie veranderopdracht die ik met veel plezier heb gedaan. Tegelijkertijd was het fantastisch om te kunnen netwerken in de (in eerste instantie) Friese sportwereld om zo samen met andere partijen meer Friezen van de bank af te krijgen.”

“Na zes jaar had ik echter het gevoel dat mijn bijdrage aan de organisatie klaar was en dat iemand anders het stokje van me moest overnemen. Zoals dat vaak gaat in het leven, kwam precies op dat moment de functie van directeur/bestuurder bij Lifelines op mijn pad. Lifelines is een grootschalig onderzoeksprogramma van 167.000 mensen uit de drie noordelijke provincies die vrijwillig, ondertussen al ruim tien jaar, informatie verstrekken over ontelbaar veel zaken die een rol (kunnen) spelen bij gezondheid. Ook doen we metingen en slaan we biomaterialen (zoals bloed, poep en urine) van de deelnemers op in een megavriezer. Deze biomaterialen en verzamelde informatie is wereldwijd beschikbaar voor wetenschappelijk onderzoek naar hoe we gezonder oud kunnen worden. Als epidemioloog kon ik die functie niet laten lopen, zeker niet omdat ik daar mijn rode werkdraad van preventie, onderzoek, kwaliteit van leven en multidisciplinariteit kon vervolgen.”

3. Waarin verschilt meer in het algemeen werken in de sportwereld van werken in je huidige omgeving? Wat kan de sportwereld volgens jou leren van de wereld waarin je nu werkt?
“Een groot verschil is dat bij Lifelines onderzoek centraal staat, terwijl in de sportwereld de praktijk voorop staat, bijvoorbeeld als het gaat om onderbouwing van interventies. In de sport slaat de balans in denken en doen meer door naar doen, terwijl in mijn huidige omgeving de balans meer doorslaat naar denken. Als ik kijk naar de sportwereld, dan voelt men soms meer intuïtief aan wat goede interventies zijn, zonder dat daar wetenschappelijk bewijs voor hoeft te zijn. Meer leren van elkaar op het terrein van effectieve interventies is binnen de sportwereld een aandachtspunt, al moet ik zeggen dat de afgelopen jaren daar grote stappen zijn gezet. Wat betreft de balans denken-doen kunnen beide werkgebieden dus van elkaar leren.”

“Iets wat je wel steeds meer ziet binnen de sport is een beweegadvies op maat, maar dat is nog geen gemeengoed en meestal gebaseerd op een aantal algemene uitgangspunten. In de wetenschap op het terrein van gezondheid maakt men daarin grote stappen: personalised medicines. Zo kan de dosering van medicijnen niet alleen per individu bepaald worden, maar kunnen ook leefstijladviezen per individu bepaald worden op basis van bijvoorbeeld genetische informatie. Daarnaast wordt het belang van fitheid van de patiënt voordat een medische behandeling plaatsvindt (bijvoorbeeld een operatie) steeds meer onderkend: prehabilitatie (secundaire preventie). Dit zorgt voor betere resultaten. Als bijeffect ziet ook de omgeving van de patiënt het belang van fitheid. Ik denk dat de twee werelden elkaar in de toekomst nog meer gaan vinden.”

4. Zie je ook overeenkomsten tussen je huidige werkomgeving en de sportwereld?
“Er zijn zeker overeenkomsten tussen werken in de sportwereld en werken in de wetenschap. Het eerste dat mij opviel toen ik ging werken in de sport, zijn de relatief veel eigenwijze mensen. Dat zie ik ook in de wetenschap terug. Dat is op zich niet vreemd, want voor beide geldt dat de toppers topprestaties moeten leveren en dat daar je focus op moet liggen.”

“Ook een overeenkomst is de stimulerende rol die het ministerie van VWS speelt bij zowel sporten en bewegen als Lifelines. Het ministerie ziet voor beide onderwerpen het grote belang van preventie en de daarmee gepaard gaande beperking van zorgkosten en verbetering van de kwaliteit van leven. Ze vertalen dat naar financiering. Ik ervaar dat beide werkvelden op nationaal niveau moeite hebben met écht samenwerken. Dat wil zeggen: samenwerken om er niet per se zelf beter van te worden, maar om gezamenlijk een bijdrage aan de maatschappij te leveren. Binnen Friesland verliep de samenwerking trouwens nagenoeg altijd goed met sportverenigingen, regionale sportbonden, gemeenten, provincie en de private sector zoals de Friesland Zorgverzekeraar. Ook met Sport Drenthe en Huis voor de Sport Groningen trokken we zo veel mogelijk gezamenlijk op.”

“Voor de samenwerking op nationaal niveau van de provinciale sportorganisaties zijn harde noten gekraakt, maar uiteindelijk zijn de krachten gelukkig wel gebundeld. Ik heb de indruk dat het groeiende aantal vrouwen daar een rol bij heeft gespeeld, haha. In beide werkvelden zie ik relatief veel haantjes - die ook vrouwelijk kunnen zijn - en die hun eigen belang hoog in het vaandel hebben. Zelf heb ik daar niet veel mee: volgens mij is een andere houding efficiënter om iets te bereiken.”

“Tot slot is de belangrijkste overeenkomst tussen mijn huidige werkomgeving en die van de sportwereld natuurlijk dat er veel mensen werkzaam zijn die met passie werken aan de doelen van hun organisaties.”

5. Aan wie met wie je gewerkt hebt in de sportwereld denk je met veel genoegen terug en waarom?
“Daar hoef ik niet lang over na te denken. Dat zijn Epke Zonderland en Alyda Norbruis. De topsportprestaties van Epke zijn waanzinnig, tegelijkertijd is hij zeer toegankelijk en betrokken bij de (sport)wereld. Hij was bijvoorbeeld altijd aanwezig bij het Friese sportgala dat we sinds 2010 organiseerden (met zo veel Friese topsporters was dat een logische stap), samen met zijn ouderlijke gezin. Als Epke een steentje bij kan dragen om sporten en bewegen in Friesland (en daarbuiten) te stimuleren, dan doet hij dat met zichtbaar veel plezier.”

“Ook Alyda verdient veel respect. Natuurlijk vanwege haar sublieme prestaties tijdens diverse Paralympische Spelen, maar ook vanwege haar gigantische doorzettingsvermogen en veerkracht: ondanks tegenslagen, blijft ze altijd positief. Daarnaast zet ze zich onuitputtelijk in voor het stimuleren van sporten en bewegen voor mensen met een handicap. Een bijzonder mens.”