Danst Memphis op een vulkaan?

Vakblad over training, coaching, sportrevalidatie en toegepaste sportwetenschap

Sportgericht is hét vakblad over training, coaching, sportrevalidatie en toegepaste sportwetenschap in Nederland en België. Het bestaat al 74 jaar en biedt elk nummer een grote hoeveelheid vakinformatie voor iedereen die werkt op het gebied van top- en wedstrijdsport, bewegen en fitness. De artikelen gaan bijvoorbeeld over inspanningsfysiologie, motorisch leren, kracht- en revalidatietraining, coaching, mentale training, didactiek, functionele anatomie en biomechanica. 

Hanno van der Loo - hoofdredacteur van Sportgericht - licht voor Sport Knowhow XL in de rubriek 'Sportgerichte wetenschap' steeds één van die interessante artikelen eruit en geeft er een beknopte samenvatting van. De volledige versie van het artikel is te lezen via een link onderaan elke samenvatting.

Momenteel is er in vakblad SPORTgericht veel aandacht voor de behandeling van/revalidatie na een voorste kruisband (VKB) blessure. Het meest in het oog springend, zeker voor een breder publiek, is het recente artikel¹ van Mehdi Ghoochannejhad, die een Instagram-video (zie QR-code) van Memphis Depay nauwkeurig ontleedt en zijn gedachten daarover deelt met de lezer, in de hoop een inhoudelijke discussie met en tussen collega’s op gang te brengen. Daarover later meer.

Nicky van Melick, die in maart 2019 aan de Radboud Universiteit promoveerde op het proefschrift ‘Return to play after anterior cruciate ligament reconstruction in pivoting athletes. It’s time to reconstruct rehabilitation’ is halverwege^2,3 haar vierdelige serie, waarin ze een breed overzicht geeft van de huidige kennis op dit gebied. Wouter Welling laat in een serie artikelen^4,5 zien hoe de voortgang van de revalidatie nauwkeurig kan worden gevolgd en in beeld gebracht met voor de (sport)fysiotherapeut praktisch en financieel haalbare middelen en methoden.

Gevreesde knieblessure
Het afscheuren (ruptuur) van de voorste kruisband is een gevreesde knieblessure omdat 1) het in de meeste gevallen minimaal een jaar duurt voordat normaal functioneren weer mogelijk is⁶, 2) binnen twee jaar slechts tweederde van de patiënten terugkeert op het oude sportniveau en 3) er een vergrote kans is op een tweede VKB-blessure, zowel aan het aangedane als het niet aangedane been. De blessure komt vooral voor bij de zogeheten pivoterende sporten, zoals onder meer handbal, voetbal, basketbal en rugby^2,7, waarbij plotseling afremmen en/of van richting veranderen gevraagd wordt. Kenmerkend zijn dat 1) de blessure vrijwel altijd ontstaat bij een roterende beweging in de knie, 2) daarbij een ‘knak’ of ‘knoep’ (‘pop sign’) hoorbaar en/of voelbaar is en 3) er binnen enkele minuten tot uren een zwelling van de knie optreedt.

Wel of niet opereren?
Als op basis van de anamnese en een aantal diagnostische tests² is vastgesteld, dat er sprake is van een VKB-ruptuur, moet besloten worden of de patiënt geopereerd moet worden. Van Melick^2,3 zegt hierover: ‘Niet iedereen heeft een operatieve VKB-reconstructie nodig. Er zijn ook patiënten die weer prima zullen functioneren met alleen een (sport)fysiotherapeutische behandeling en revalidatie. Dit hangt af van de wensen en de (dagelijkse) activiteiten van de patiënt.’ Mede onder invloed van de (sociale) media hebben patiënten zich echter vaak al een mening gevormd over de beste behandeling van hun blessure. Veelgehoorde opmerkingen van patiënten zijn:

1. ‘Ik heb veel pijn en heb daarom echt een operatie nodig.’ 
2. ‘Ik kan niet wachten op een operatie, want dan wordt mijn knie/ kracht/conditie nog slechter.’ 
3. ‘Ik heb een operatie nodig om weer (op mijn oude niveau) te kunnen sporten.’ 
4. ‘Die kruisband is kapot, dus hij moet gemaakt worden om weer normaal te kunnen functioneren.’ 
5. ‘Met een operatie heb ik minder kans op artrose.’ 
6. ‘Een vriend/een teamgenoot/Zlatan/Memphis kreeg een opera¬tie, dus ik heb die ook nodig.’

Al deze opmerkingen worden door Van Melick³ ontkracht, wat overigens niet betekent dat zij principieel tegenstander is van een operatieve behandeling. Als er sprake is van symptomatische functionele instabiliteit (‘giving way’) van de knie, die niet verbetert na 8-12 weken fysiotherapie en niet reageert op aanpassing van activiteiten, dan is opereren de aangewezen behandeling.

Memphis
Bij Memphis Depay werd echter direct gekozen voor een operatieve ingreep, want er was grote haast.  Zoals bekend liep hij de blessure op in de wedstrijd van zijn club Olympique Lyon tegen Stade Rennes op 15 december 2019 (zie fotoreeks). Op dat moment waren er nog precies 182 dagen te gaan tot aan de eerste wedstrijd (14 juni: NED-UKR) van Oranje op het EK voetbal, dat later werd uitgesteld vanwege de coronapandemie. Op 20 december, vijf dagen na het ontstaan van de blessure, vond de operatie plaats. Getuige zijn posts op instagram begon Memphis vrijwel direct daarna met de revalidatie. Op 16 mei, vijf maanden na het ontstaan van de blessure, postte hij de video (zie fotoreeks) van een serie tweebenige horizontale sprongen, die door Mehdi Ghoochannejhad werd uitgeplozen. Hij komt tot de conclusie dat Memphis zijn (niet geblesseerde) rechterbeen meer lijkt te belasten dan zijn (geblesseerde) linkerbeen. Zekerheid hierover is enkel op basis van de beelden weliswaar niet te geven, maar Ghoochannejhad stelt: ‘Natuurlijk is asymmetrie een gegeven bij menselijk bewegen. Maar vallen de hier geconstateerde verschillen binnen die marge? Ik twijfel daar aan.’

Biologische wetmatigheid
Bij een operatie wordt de gescheurde kruisband (een zogeheten ligament) meestal vervangen door een stuk peesweefsel, afkomstig uit de kniepees of de hamstrings. Dit peesweefsel dient zich in het lichaam om te bouwen tot ligament, inclusief de ingroei van zenuwen die de stand van het kniegewricht kunnen doorgeven aan de hersenen. Dit is biologisch mogelijk, maar kost tijd: volgens de huidige kennis 9 tot wel 24 maanden. Veel langer dus dan de 5 maanden die verliepen tussen het ontstaan van Memphis’ blessure en het posten van de video.

De lichamelijke processen die noodzakelijk zijn voor het aanpassen en ingroeien van de nieuwe kruisband laten zich niet versnellen, zo is de opvatting van veel (para)medici. Een sporter die deze biologische wetmatigheid niet respecteert, belast een structuur die daar nog niet optimaal op berekend is en neemt een groot risico opnieuw geblesseerd te raken. Vooralsnog lijkt Memphis zich hier echter aan te onttrekken. Op 1 juli maakte hij zijn rentree in een oefenwedstrijd (waarin hij ook gelijk vier keer scoorde en vier assists gaf). Inmiddels heeft hij al weer een aantal officiële wedstrijden achter de rug, zonder opnieuw geblesseerd te zijn geraakt. Bewijst hij daarmee dat het versnellen van het revalidatietraject wel degelijk mogelijk is, of danst hij op een vulkaan en is het wachten op bewijs van het tegendeel?

Uitnodiging
Ghoochannejhad roept zijn collega’s op hun visie op deze vraag te delen: ‘Ik hoop met dit artikel collega’s die gespecialiseerd zijn in kruisbandrevalidatie te prikkelen en stimuleren om mee te denken en te reageren via SPORTgericht. Op welke gronden baseren zij hun keuzes in de revalidatie van hun patiënten? Op symmetriescores bij performance testen? Op hun kennis van biologische (herstel) processen? Uiteraard kan de vraag of het verantwoord is om Memphis Depay nu al te laten terugkeren naar de voetbalvelden en wedstrijden te laten spelen niet ontbreken. Is de kans op een (re)ruptuur van de kruisband bij Depay groot? Ik ben benieuwd naar uw reacties!’ Ook als u (nog) geen abonnement op SPORTgericht heeft, wordt u hierbij van harte uitgenodigd uw gefundeerde professionele mening te geven. Zie dit artikel voor de complete analyse en de contactgegevens van de auteur.

Referenties

1. Ghoochannejhad M (2020). Versnelde revalidatie na voorste kruisband ruptuur?! Instagramvideo Memphis Depay onder de loep. SPORTgericht, 74 (4), 17-19.
2. Melick N van (2020). De voorste kruisband van A tot Z. Deel 1: Vertrouw bij diagnostiek op je handen! SPORTgericht, 74 (2), 14-19.
3. Melick N van (2020). De voorste kruisband van A tot Z. Deel 2: Heeft iedere sporter een reconstructie nodig? SPORTgericht, 74 (3), 18-21.
4. Welling W (2020). Hoe bewegen patiënten na een VKB-reconstructie? Deel 1: Bewegingskwaliteit gemakkelijk en snel in kaart brengen. SPORTgericht, 74 (3), 41-43.
5. Welling W (2020). Quadriceps- en hamstringkracht meten binnen VKB revalidatie. Resultaten interpreteren en programma’s aanpassen. SPORTgericht, 74 (4), 46-48.
6. Zie hier
7. Zie hier

Hanno van der Loo (1968) is voormalig tienkamper en studeerde bewegingswetenschappen aan de VU in Amsterdam. Hij werkt als sportwetenschappelijk adviseur, auteur en docent via bureau AdPhys in Boskoop (www.adphysbureau.nl) en is hoofdredacteur en uitgever van SPORTgericht (www.sportgericht.nl).