2014: draaipunt voor Stichting Meer dan Voetbal

door: Lennart Bloemhof
Met de start van het sportiviteitproject De Aanvoerders, het uitreiken van de Meer dan Voetbal Awards en de uitbouw van de Meer dan Voetbal-beweging - waarmee amateurclubs hun maatschappelijke initiatieven kunnen delen - kende de Stichting Meer dan Voetbal met 2013 een bedrijvig jaar. Daarnaast nam Joop Alberda in oktober de voorzittershamer over van Paul Smits en werden tv-presentator Humberto Tan en voetbalster Daphne Koster verwelkomd als nieuwe bestuursleden. Sport Knowhow XL bezocht Alberda en Meer dan Voetbal-directeur Edu Jansing op het kantoor van de stichting in Zeist, blikte met hen terug op 2013 en keek vooruit naar de toekomst.

Het Meer dan Voetbal-hoogtepunt voor Edu Jansing in 2013? De uitreiking van de Meer dan Voetbal Award voor Amateurclub van het Jaar bij de Haagse voetbalvereniging HVV Laakkwartier voor haar ‘Buurthuis van de Toekomst’. Bondscoach Louis van Gaal kwam de prijs hoogstpersoonlijk uitreiken. Jansing: “Je merkte daar dat de maatschappelijke taak van de vereniging door die hele club gedragen werd. De hele kantine stond vol en ze waren ontzettend blij met die prijs. Louis zei ook: ‘Eigenlijk moet het gewoon normaal zijn dat een club maatschappelijk actief is.’ En dat is uiteindelijk ook het ultieme doel van de Stichting Meer dan Voetbal. Dat het normaal wordt voor clubs om maatschappelijk actief te zijn en meer dan voetbal geworteld is in het DNA van voetbalverenigingen.”

Van top-down naar bottom-up
Jansing legt uit dat de Stichting Meer dan Voetbal de afgelopen jaren bewust het zwaartepunt van haar inspanningen verplaatste van het betaald voetbal naar amateurvoetbal. De maatschappelijke betrokkenheid van HVV Laakkwartier is volgens Jansing het voorbeeld van de kracht van maatschappelijke activiteiten in het amateurvoetbal.

“Je merkt dat er een enorm enthousiasme en drive is in het amateurvoetbal om zich maatschappelijk in te zetten”, zegt Jansing. “HVV Laakkwartier is het bewijs dat de gedachte achter 'meer dan voetbal' niet alleen belangrijk is, maar ook werkt: het versterkt je vereniging, je krijgt meer vrijwilligers en meer partners sluiten zich aan. Daarnaast vinden de gemeente en sponsors je interessanter. Dat geeft mij een enorme motivatie om ermee door te gaan en het is het bewijs voor andere clubs dat het werkt. Ik denk daarom dat we ook wel echt geslaagd zijn in onze bottom-up-benadering.”

Introspectie
Maar die optimistische gedachte en het goede gevoel waarmee hij terugkijkt op 2013, weerhielden Jansing er niet van om aan introspectie te doen. “De wereld is veranderd in de negen jaar dat wij bestaan”, zegt hij realistisch. “Toen wij begonnen, waren wij eigenlijk het voorbeeld voor anderen. We deden alles zelf. Daar waar gaten vielen, organiseerden wij projecten. Dan geldt uiteindelijk ook de wet van de remmende voorsprong en nu is de hockeybond bij wijze van spreken alweer een stapje verder, maar zij zijn door ons geïnspireerd. Er zijn nu veel meer organisaties met maatschappelijke activiteiten bezig en we moeten nadenken wat er in de volgende fase op ons afkomt en of onze huidige vorm daar nog wel geschikt voor is.”

En voor de begeleiding naar die volgende fase kwam Joop Alberda in beeld. De gouden volleybalcoach van de Spelen van Atlanta in 1996 is sinds 2011 als bestuurslid verbonden aan de Stichting Meer dan Voetbal.

Alberda
Het is niet zo dat Alberda verlegen om klussen zit. Door de media is hij het afgelopen jaar bestempeld als ‘bondendokter’ na het hervormen van de roeibond als topsportadviseur en het succesvol begeleiden van de Atletiekunie als interim technisch directeur naar de WK atletiek in Moskou. Sinds 1 december is Alberda technisch directeur van zwembond KNZB, tot en met het EK in Berlijn in augustus.

Ondanks zijn volle agenda besloot Alberda om 'ja' te zeggen tegen het voorzitterschap van de stichting. Waarom? De geboren Fries is helder: “Datgene wat er al stond, was al zo ontzettend goed en ik wil bij de beste maatschappelijke organisatie werken met de allerbeste mensen”, waarna hij wijst naar Jansing. “Ik heb al mijn gehele carrière in de sport iets met het beste, anders doe ik het niet, en ik denk dat ik een bijdrage kan leveren aan de transitie naar de volgende fase van Meer dan Voetbal.”

Kritische friskijkers
Jansing is blij met Alberda als nieuwe voorzitter van de stichting en Humberto Tan en Daphne Koster als nieuwe bestuursleden. Volgens de directeur hebben zij een helikopteroverzicht van de stichting en kijken ze fris tegen zaken aan. “En misschien gaan we nog wat meer mensen van buiten vragen. Kritische friskijkers, noem ik ze. Dat is heel natuurlijk en gezond. Ik zit er zelf namelijk middenin.”

Alberda voegt daaraan toe: “Zodra iets succesvol wordt, moet je je eigen kritiek organiseren. Goud is altijd geschiedenis. Daarom vinden we het als bestuur belangrijk - en het bureau is het daar gelukkig roerend mee eens - dat we nu pas op de plaats maken en even een stap naar achteren doen om te bedenken: 'wat zou nou de beste volgende fase zijn?' En dan sluiten we niets uit.”

Een deadline voor de eventuele nieuwe vorm van de stichting is er niet. Alberda: “We gaan gewoon rustig met iedereen praten, zonder tijdsdruk. Als het zo blijft zoals het is, blijft het zoals het is en dan loopt het ook goed. Maar vergeten we iets, of zijn er nieuwe partijen die erbij willen horen, dan kan dat ook.”

Meer dan Voetbal 2.0
Met de komst van Alberda als nieuwe voorzitter en de voorgenomen transitie naar de ‘Stichting Meer dan Voetbal 2.0’, heeft de stichting het jaar 2014 uitgekozen als een soort bezinningsjaar.

Alberda: “Noem dit jaar de zoektocht naar het vervolg van datgene wat de pioniersfase van de stichting is geweest. Ons bestaansrecht staat niet ter discussie. Dat wordt door alle partijen die ons ondersteunen ruimschoots onderschreven. Dan is het de vraag of dit nog wel de ideale organisatievorm is om het profvoetbal te ondersteunen waar het nodig is, waarmee we het amateurvoetbal - dat misschien wat meer steun nodig heeft - kunnen helpen en of we daarmee dan misschien ook de rest van de sport met die beide modellen zouden kunnen helpen. Want wij hebben het al gedaan, waarom zou de rest van de sport daar niet van mogen profiteren?”

Jansing knikt, en voegt toe: “Wat Joop zegt: we moeten heel kritisch kijken of de service die we bieden aan de bvo’s en amateurverenigingen nog steeds op het gewenste niveau is en of we dat de komende tien jaar kunnen blijven volhouden. Feyenoord heeft nu bijvoorbeeld tien mensen op de MVO-afdeling zitten. Dat was er maar één toen wij begonnen. De volgende stap is dat profclubs de rol van Meer dan Voetbal overnemen in de regio, als ambassadeur.”

Speerpunten
Hij benoemt die ambassadeursrol van profclubs als een van de drie speerpunten van de stichting voor de komende jaren. De stichting wil een sterkere verbinding tussen amateur- en profclubs creëren. Als tweede wil Jansing dat het maatschappelijk actief zijn van voetbalverenigingen een intrinsiek en authentiek proces wordt. Ten derde heeft de stichting als doel de zichtbaarheid van maatschappelijke activiteiten te vergroten.

Jansing: “Negentig procent van de KNVB-leden vindt maatschappelijke activiteiten namelijk belangrijk, maar slechts veertig procent weet wat er gebeurt. Dat moet gelijkgetrokken worden.” De organisatie is bezig met het ontwikkelen van een wekelijks televisiejournaal met nieuws over maatschappelijke activiteiten om dat doel te bereiken.

Ondertussen gaan - gelijktijdig met de heroriëntatie-overleggen - de activiteiten van Meer dan Voetbal in 2014 op dezelfde voet verder als in 2013. Zo worden onder meer opnieuw de Meer dan Voetbal Awards uitgereikt. Verder hoopt de stichting dat twintigduizend voetballers zich aan het eind van dit jaar hebben aangesloten bij De Aanvoerders en worden masterclasses georganiseerd voor MVO-managers en directies.

Zichtbaarheidmachine
Er is nog voldoende te bereiken in de Nederlandse voetbalwereld op maatschappelijk gebied, menen Jansing en Alberda. Zowel in het betaald voetbal, als in het amateurvoetbal. Jansing ziet bijvoorbeeld nog veel verschillen in de mate waarin maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) in de genen zit bij clubs.

“Ik constateer dat het niet bij alle clubs, met name in het betaald voetbal, MVO op eenzelfde mate is doorgedrongen. We zouden willen dat alle directies MVO op de eerste plaats in de agenda hebben staan. Dat is natuurlijk niet realistisch en heeft ook weer met de historie en mate van ontwikkeling van de club te maken. Of je ziet dat het iets van de regio is, zoals het ‘noaberschap’ in het oosten van het land. Maar we moeten daar nog wel veel aandacht aan besteden. Om succesvol te zijn, moet MVO namelijk wel vanuit het hart komen”, aldus Jansing.

Alberda benadrukt aan de andere kant dat het kopiëren van maatschappelijke activiteiten door clubs ook weer geen garantie op succes is. MVO is volgens hem maatwerk. “Iemand die iets bedenkt wat in Oosterwolde werkt, ja, dat werkt gewoon niet in Leiden. Want dat is een klein dorp versus een studentenstad. Laat mensen overal wat bedenken en laten wij dat eens bij elkaar brengen, zodat er een soort bibliotheek ontstaat van best practices. Dat is dan voor iedereen.”

Hij ziet daarom het faciliteren en zichtbaar maken van MVO-voorbeelden als een van de belangrijkste taken van de Stichting Meer dan Voetbal in de toekomst. “Meer dan Voetbal is een zichtbaarheidmachine, om aan mensen te laten zien wat ze kunnen doen. Het is niet de taak van verenigingen om overal zichtbaar te maken hoe goed zij zijn. Ja, misschien wel in de eigen omgeving, maar dat ziet de rest niet”, verklaart Alberda.

Geloofwaardigheid
Jansing wil nog wel een kritische noot plaatsen. Hij refereert aan het aantal activiteiten dat clubs onder meer in de wijk en op scholen organiseren. “Er gebeurt gewoon heel veel, dat is mooi. Maar clubs zullen ook hun interne verantwoordelijkheid moeten nemen. Zoals het toegankelijk maken van voetbal voor mensen met een beperking en het stimuleren van diversiteit in de bestuurskamers. Maar bovenal moeten we zorgen dat we weer normaal, fatsoenlijk met elkaar omgaan, op het veld, langs de lijn en op de tribunes.”

Op die gebieden is nog winst te boeken, meent de Meer dan Voetbal-directeur. “Onze geloofwaardigheid buiten het veld komt anders in het geding. Het is toch te gek voor woorden dat Feyenoord-Ajax de enige wedstrijd ter wereld is die niet gewoon met uit- en thuispubliek gespeeld kan worden? Meer vrouwen en kinderen op de tribunes lost al een heleboel op.”

Draaipunt
Voor de volgende fase van Meer dan Voetbal hebben Jansing en Alberda genoeg ideeën. Jansing denkt hardop: “Misschien moeten we wel onderdeel worden van de KNVB, de Eredivisie, of van de clubs. Of misschien moeten we een coöperatie met de clubs oprichten. De vorm is eigenlijk niet belangrijk.”

Integratie van de stichting binnen een bestaande organisatie zou volgens Jansing en Alberda een logische volgende stap zijn om de Meer dan Voetbal-aanpak regulier te maken, maar ze benadrukken dat er daarnaast voldoende andere mogelijkheden zijn.

De directeur en voorzitter noemen de huidige fase waarin Meer dan Voetbal verkeert daarom niet zozeer een keerpunt, maar een ‘draaipunt’. “Wat bijvoorbeeld heel goed werkt”, zegt Jansing, “en dat hebben we gemerkt in de praktijk, is om mensen te belonen die maatschappelijk actief zijn en ze te verbinden met elkaar. Die mensen moeten we helpen, faciliteren, en daar gaan we ook mee verder. Maar als je niets doet, jezelf niet heruitvindt, dan kakt het in. We willen die neergaande curve voor zijn en juist opnieuw die opgaande curve aangaan.”

Alberda is het met Jansing eens. “En ik denk dat wij dat op tijd doen”, zegt hij. “We wachten niet eerst tot we voor een kloof staan. Het zou niet goed zijn, als we het niet deden.”

Voor meer informatie: Meer dan Voetbal