WK voetbal in Qatar? De KNVB is druk bezig achter de schermen ...

door: Toon Gerbrands

Een sportbond onderscheidt zich van een professionele sportorganisatie doordat ze geen echte achterban heeft die de bond scherp houdt. Wij steunen met zijn allen massaal het Nederlands voetbalelftal, maar als het mis gaat, dan zijn er geen grote protesten, spandoeken en opstanden voor het bondsbureau van de KNVB.

Dit gebrek aan scherpte zie je terug in het handelen en gedrag van bondsofficials. De KNVB heeft de afgelopen tijd te maken gehad met meerdere incidenten en aantoonbare missers. Zo bleek de buitenlandse bondscoach van het vrouwenelftal een ongelukkige keuze te zijn. Daarnaast liep de transferdeadline in Nederland een dag eerder af dan in de rest van Europa. Je leest nergens wie hier verantwoordelijk voor is. Dat past bij een bondstructuur en de manier van werken.

Ook qua urgentie in handelen blinkt de voetbalbond niet uit. Al jaren wordt er een oproep gedaan om het vrouwenvoetbal te professionaliseren en het een onderdeel te laten worden van de profsectie van de KNVB. Dan is het ook mogelijk om te gaan werken met een CAO en een transfersysteem. Het lijkt er van de buitenkant op dat er machtsissues van dezelfde bondsofficials op de achtergrond spelen die dit tegenhouden.

Maar daar gaat het deze keer niet over. Het dilemma van Qatar is aan de orde. De KNVB heeft tot nu toe een reactieve rol vervuld. Een soort 'actie=reactie-strategie'. Het onderwerp Qatar komt uiteraard binnenkort weer terug en dat levert een dilemma op voor de KNVB. Tijdens de afgelopen Olympische Winterspelen in China heeft een aantal regeringen besloten om wel de sporters maar geen vertegenwoordigers te sturen. Ook een aantal bonden heeft toen de keuze gemaakt geen officials te sturen om te ageren tegen de naleving van de mensenrechten in China.

Door deze handelwijze laat je de sporters buiten beeld en neem je zelf de verantwoordelijkheid als bestuurders om toch een signaal af te geven. Vorige week legde de KNVB de bal echter toch weer terug bij de spelers, zo konden we lezen. Er wordt in Zeist nagedacht over een 'maatschappelijke' actie gericht op de verbetering van de positie van arbeidsmigranten. Het is nog onbekend hoe de actie eruit gaat zien. De KNVB wil vervolgens ook nog optrekken met andere landen. Tenslotte wordt alles voorgelegd aan de spelers en die mogen uiteindelijk bepalen, of ze iets gaan doen. Tja, dat komt allemaal niet erg slagvaardig over.

Het dilemma zit hem in het feit dat de KNVB als bond en als maatschappelijk betrokken organisatie ook zelf een verantwoordelijkheid heeft die nu bij de spelers wordt gelegd. Voorbeeldgedrag is een van de kernwaarden van een topsportorganisatie. Dus ik wacht nog af wat de bondsofficials en bestuurder zelf beslissen in deze precaire kwestie. Er zijn slechts drie echte strategieën in het leven: aanvallen, verdedigen en niets doen. Bij topsport staat aanvallen op de hoogste trede en dat in combinatie met proactief handelen.

Het dilemma is duidelijk. Worden de spelers gebruikt om een signaal af te geven of kunnen we ook iets verwachten van de KNVB zelf? Of wordt de strategie: niets doen, zoals in het verleden. Laat ik voor de verandering eens positief eindigen. Het bestuur, de directie en de bondsofficials van KNVB zijn druk bezig achter de schermen en we worden positief verrast over wat de bond zelf gaat doen, in plaats van alles door te schuiven naar de spelersgroep en de staf.

Toon Gerbrands was vanaf medio 2014 tot medio 2022 algemeen directeur van PSV. Eerder was hij vanaf april 2002 gedurende twaalf seizoenen algemeen directeur van voetbalclub AZ. Weer eerder was hij succesvol volleybalcoach van de dames (Jong Oranje) én van de heren met wie hij onder meer Europees kampioen werd en de eerste plaats op de wereldranglijst behaalde. Ook werkte hij als verkeersdeskundige, geluidsdeskundige en interim-manager bij Rijkswaterstaat. Zijn visie en werkwijze heeft hij beschreven in tien  succesvolle boeken waaronder 'De Lerende Winnaar', 'De succescrisis', 'Mijn Stijl' en 'Soms is alles wel eens waar'. Deze titels zijn typerend voor zijn werkwijze en zijn visie op presteren.