We hebben te maken met een ‘systeemziekte’

door: Willem van Mechelen

Op 18 april jl. hield ik in het kader van de seminarreeks 'De Kracht van Sport' - georganiseerd door het lectoraat Onderwijs en Topsport van de Universiteit van Amsterdam/Hogeschool van Amsterdam - een voordracht over de gezondheidswaarde van sport en regelmatige lichaamsbeweging. Ruud Broekhuizen heeft in een column op mijn voordracht gereageerd, maar ik ben bang dat hij mijn boodschap nogal eenzijdig geïnterpreteerd heeft of de strekking van mijn verhaal niet goed begrepen heeft. Daarom geef ik voor de zekerheid nog even de belangrijkste punten uit mijn voordracht weer.

Gebrek aan regelmatige lichaamsbeweging is een groot gevaar voor de gezondheid en het welzijn van iedere wereldburger en zeker ook voor de gezondheid van de modale Nederlander. Daar is volgens de Wereldgezondheidsorganisatie geen speld meer tussen te krijgen: lichamelijke inactiviteit is de vierde risicofactor voor sterfte door een ‘welvaartziekte’ (dit zijn chronische leefstijlgerelateerde aandoeningen zoals hart- en vaatziekten, kanker en ouderdomsdiabetes).

Lichamelijke inactiviteit leidt dus tot vermijdbare sterfte en is derhalve slecht voor de (volks)gezondheid (het brengt persoonlijke malaise en gezondheidszorgkosten met zich mee), maar leidt ook tot een groter risico op arbeidsongeschiktheid en ziekteverzuim. De daarmee samenhangende kosten zijn overigens circa een factor tweeënhalf tot vier keer hoger dan de gezondheidszorgkosten. Meer sport en meer lichaamsbeweging is dan ook een logische oplossing voor dat probleem.

Lang is gedacht dat de burger aanspreken op zijn/haar eigenverantwoordelijkheid - in combinatie met zelfregulatie door belangrijke ‘stakeholders’ - zou leiden tot meer sportdeelname en meer dagelijkse lichaamsbeweging. Maar dat is niet zo. We hebben te maken met een ‘systeemziekte’. Dat betekent dat - naast het persoonlijk  aanspreken van het individu om meer te gaan sporten en bewegen - we ook dit systeem moeten aanpakken, omdat anders de Nederlander letterlijk niet meer in beweging komt.

En dat systeem, dat zijn wij. Dat is de politiek, dat zijn beleidsmakers, dat zijn inrichters van de openbare ruimte, dat zijn architecten, dat zijn de beslissers van grote bedrijven in hun rol als werkgever, maar ook in hun rol als producent van allerhande goederen die niet erg meehelpen aan de oplossing van het lichamelijke inactiviteitprobleem.

Dat is wat ik 18 april jl. heb willen duidelijk maken met mijn verhaal. En laten we ‘de oplossing’ vooral niet laten afhangen van een lintjesknippende nieuwe koning. Laten we vooral gezamenlijk het systeem in beweging krijgen.

Klik hier voor de presentatie van prof. dr Willem van Mechelen die hij op 18 april jl. gaf in het kader van de seminarreeks 'De Kracht van Sport'

Prof. dr. Willem van Mechelen is als hoogleraar bedrijfs- en sportgeneeskunde verbonden aan VU medisch centrum. Van Mechelen is bedrijfsarts, bewegingswetenschapper en epidemioloog. Zijn onderzoek bevindt zich op het snijvlak van arbeid, sport en gezondheid en richt zich met name op de gezondheidswaarde van regelmatige lichaamsbeweging en sport en op de effectiviteit van arbeidsreïntegratie-programma's.