Waarom we allemaal kunnen bijdragen aan het sportplezier van mensen met een beperking

door: Sam de Vor & Lilian van den Berg

In Nederland is de sport- en beweegparticipatie van mensen met een motorische beperking met 34% aanzienlijk lager dan het percentage van 58% van sporters zonder een beperking (Gezondheidsenquête & Leefstijlmonitor, 2014). Hoe komt dit? Professionals in de Nederlandse sportwereld wijzen op een scala aan mogelijke belemmeringen zoals vervoer, een gebrek aan deskundig kader bij sportorganisaties, en te weinig passend sportaanbod als reden waarom mensen met een beperking minder sporten. 

Recent wetenschappelijk- en praktijkonderzoek wijst uit dat vooral persoonlijke factoren zoals de lichamelijke beperkingen of het niet mee kunnen komen met andere sporters als belemmering worden ervaren. Daarnaast worden mensen met een beperking gek genoeg weinig gestimuleerd om te gaan sporten: van de niet-sporters met een beperking wordt 89% niet gestimuleerd. De sociale omgeving van de persoon is echter juist een belangrijke motiverende voorwaarde om te gaan sporten.

Nu bekend is wat de belangrijkste belemmerende en bevorderende factoren zijn, is het tijd voor een verbeterde gezamenlijke aanpak van deze factoren. 

Nederland heeft een aantrekkelijk sportlandschap met een breed aanbod aan sport- en beweegmogelijkheden om van te genieten, ook voor mensen met een beperking. De tevredenheid van de sporter of, anders gezegd het sportplezier, moet centraal staan. Voordat de sporter dit sportplezier ook ervaart, moet hij vaak eerst de spreekwoordelijke drempel over om in beweging te komen. Hierbij kunnen familieleden en vrienden, maar vooral ook medici als artsen en fysiotherapeuten een doorslaggevende rol spelen door hem letterlijk bij de hand te pakken en mee te nemen naar de sport- en beweegactiviteiten.

Ik neem je mee
Is het echt zo eenvoudig? Jazeker! Bedenk maar waarom je zelf bent begonnen met sporten en wat daarvoor nodig was. Dit is voor iemand met een beperking net zo, iemand die dat kleine duwtje in de rug nodig heeft om de drempel over te stappen. Onder het motto ‘Ik neem je mee’ wordt iedereen aangemoedigd om een ander met een beperking mee te nemen en samen te sporten met plezier. Het project Samen voor Goud, waar niet actieve mensen werden gekoppeld aan een Paralympiër of student, is een goed voorbeeld: negen van de tien deelnemers met een beperking is nu actief aan het sporten. 

Wat betekent dit voor alle medewerkers van gemeenten, regionale samenwerkingsverbanden, provinciale sportorganisaties, sportbonden, sportloketten in revalidatie en zorginstellingen, Special Heroes, scholen, materiaal specialisten, diverse foundations en alle anderen? Als we iemand meenemen is het van belang dat we weten waar naartoe, en dat er passend aanbod is. 

Inmiddels is het aantal professionals dat zich bezighoudt met sporten voor mensen met een beperking, aanzienlijk gestegen. Kennen zij elkaar en weten ze elkaar te vinden? Weten zij wie welke rol heeft om een goede match tussen vraag en aanbod te realiseren? Onderlinge afstemming is nodig. 

Regiocoach als spil
Daarnaast is de directe lokale omgeving waarin de (potentiële) sporter zich bevindt van cruciaal belang om de match te maken met passend aanbod, zodat hij voor langere periode met plezier kan sporten. De sporter kan bijvoorbeeld contact opnemen met de regiocoach, die inzicht heeft in alle mogelijkheden in de buurt. De regiocoach is de spil tussen de sportvraag en het sportaanbod. 

De lokale sport- en beweegaanbieders bieden verschillende sporten aan die toegankelijk zijn voor mensen met een beperking. De regiocoach heeft idealiter vanuit haar lokale rol de juiste afstemming met eerder genoemde organisaties in het werkveld om individueel maatwerk te kunnen leveren en daarbij vooral niet te vergeten om de sociale omgeving als familieleden, vrienden, artsen en fysiotherapeuten van de niet-sporter actief te betrekken. 

Als professionals elkaar weten te vinden en daarbij in het oog houden hoe belangrijk het is om gebruik te maken van de omgeving van de niet-sporter als motiverende factor, kunnen we het gezamenlijk waarmaken dat iedereen die wil sporten en bewegen dat ook daadwerkelijk gaat doen. Het liefst zo dicht mogelijk bij huis, met maximale tevredenheid en daardoor een hoog sportplezier. 

Wie neem jij mee?

Sam de Vor is werkzaam bij NOC*NSF als adviseur. Hij probeert een positieve bijdrage te leveren aan de sportparticipatie van mensen met een beperking, het garanderen van een gelijkwaardige competitie voor (top)sporters met een beperking en het vinden en ontwikkelen van talent voor de paralympische topsport.

Lilian van den Berg werkt bij Kenniscentrum Sport als adviseur. Haar expertise is sport en bewegen voor mensen met een beperking. Ze is nauw betrokken bij het programma Grenzeloos actief.