Waarom blijven gemeenten hun jongste inwoners sport onthouden?

Dinsdag op mijn wekkerradio klinkt de nieuwsverslaggever zoals altijd. “Dik zijn en weinig sporten leidt tot suikerziekte”. Een ander bericht er tussendoor en dan “door opgroeien in armoede hebben kinderen minder kansen om lid te zijn van een sportclub”. Zomaar twee berichten die de afgelopen dagen in het nieuws waren. Het zijn berichten die niet losstaan van elkaar. Beiden raken aan de preventieve kracht van sport.

Vaak heb ik sport een smeermiddel genoemd. Dat is het voor de samenleving: er zijn vele mensen vrijwillig in touw, mensen ontmoeten elkaar op het sportveld en het samen strijden voor één doel verbindt. Het is ook een smeermiddel voor het lichaam: het leert (jonge) mensen goed bewegen, het voorkomt ziekten en het geeft energie. Naast smeermiddel is sport misschien ook wel een geneesmiddel. Sport is dus een gezond medicijn voor problemen die er kunnen zijn in de samenleving of in het lichaam. Eigenlijk moet sport niet een medicijn zijn dat aan patiënten wordt ‘toegediend’, het moet veel meer een middel zijn om te voorkomen dat er patiënten ontstaan!

Twee weken terug kreeg ik een verzoek van Harrie Postma, de directeur van het Jeugdsportfonds. Hij vroeg mij of ik in het comité van aanbeveling wilde voor het initiatief om via een omweg kinderen uit een arm gezin tóch op een vereniging te krijgen. Een zeer eervol verzoek en ik heb graag ‘ja’ gezegd. Wanneer iemand (een leerkracht, een hulpverlener of bijvoorbeeld de huisarts) ziet dat in een gezin niet genoeg geld is voor de contributie van een sportvereniging voor een kind, dan kan hij bij het Jeugdsportfonds een verzoek doen tot financiële hulp. Als de aanvraag wordt toegekend, wordt de contributie overgemaakt aan de club en wordt er gezorgd voor sportkleding. Niemand weet wie het betaalde, maar het kind kan sporten. Geen stigma, en dat is maar goed ook, want een opgroeiend kind heeft part noch deel aan de financiële situatie van de ouders.

Ik blijf mij er over verbazen hoe makkelijk we blijven constateren dat sport gezond is en ziekten voorkomt en tegelijkertijd dat we blijven constateren dat armoede een hobbel is om te kunnen sporten. Zonder dat er echt iets aan wordt gedaan. Het Jeugdsportfonds is een facultatieve dienst voor gemeenten. Zo heeft een kind uit Nieuwegein pech gehad, maar het klasgenootje dat tien kilometer verderop in Utrecht woont, kan wel via het Jeugdsportfonds aan het sportzweet. Ik kan er niet bij dat er wél middelen zijn, maar dat die op de plank blijven. Hoe kunnen we blijven uitleggen dat gemeenten hun jongste inwoners sport blijven onthouden.

Armoede leidt tot gezondheidsverschillen. Mensen die in armoede leven, leven korter en zijn vaker (chronisch) ziek. Dit is al heel lang bekend, maar in de politiek ook lang ontkend. Binnenkort spreekt de Tweede Kamer over de ‘sociaaleconomische gezondheidsverschillen’. Dat is winst voor alle mensen die door hun financiële situatie op achterstand staan in hun gezondheid, als het debat leidt tot goede gerichte preventieve maatregelen. Iedereen weet dat voorkomen beter is dan genezen. Het Jeugdsportfonds is er, en ik hoop dat zij heel snel hun ambitie om alle kinderen die opgroeien in armoede (bijna een half miljoen!) te kunnen laten sporten waar kan maken. Want laten we eerlijk zijn, voor een appel en een ei kunnen we hoge kosten in de toekomst voorkomen. Niet wachten, maar regelen!

Renske Leijten is sinds 30 november 2006 Tweede Kamerlid voor de SP. Zij is voor die partij woordvoerder ‘sport’. In het verkiezingsprogramma van de SP komt sport vooral voor in combinatie met onderwijs. Zo streeft de partij naar uitbreiding van het aantal gymnastieklessen op school, hoort schoolzwemmen in het lespakket en wil de partij een sportstrippenkaart voor basisschoolleerlingen gerealiseerd zien.