7 oktober 2014
Opinie
door: Bram Meurs
'Het gaat uiteindelijk om de uitvoering. De jongens moeten het vanavond tegen de wereldkampioen op het WK laten zien. Ze moeten onder grote druk de juiste keuzes maken. En dat is extreem moeilijk'
Het zijn de woorden van bondscoach Louis van Gaal vlak voor het eerste duel tegen Spanje tijdens het WK 2014 in Brazilië. Feitelijk zegt de bondscoach dat het onder druk kunnen presteren - lees de mentale gesteldheid - hét verschil maakt tussen een wedstrijd winnen of verliezen. Voetballen kunnen ze allemaal. Anders sta je niet op een WK. Je topniveau halen wanneer het er echt doet, is echter niet iedereen gegeven. Het maakt het trainbaar maken van het onder druk presteren in het voetbal belangrijker dan ooit. Ik ben ervan overtuigd dat dit kan. Daarvoor is echter wel een fundamentele verandering van denken nodig.
Als speler heb ik mij altijd verbaasd over de gebrekkige aandacht die er in de trainingen was voor de mentale kant van het voetbal. Dat terwijl er in elk team waarin ik gespeeld heb voldoende spelers rondliepen die daar behoefte aan hadden. Waar die gebrekkige aandacht aan lag? De ene trainer stond er meer voor open dan de ander, maar de algemene conclusie was dat het hen aan goede trainingsvormen – lees voetbalvormen - ontbrak om spelers mentaal te trainen.
Is dat een terechte conclusie? Onherroepelijk kom ik dan uit bij de sportpsychologie. Deze wetenschap herbergt wel degelijk uitstekende technieken die een voetballer mentaal kunnen trainen. En toch maakt de voetballerij er bijna geen gebruik van. Ik vind het bijzonder fascinerend een antwoord te vinden op de vraag waarom het voetbal de sportpsychologie niet omarmt. De voetballerij afschilderen als conservatief kan, maar het zorgt er vooral voor dat beide partijen niet tot elkaar gaan komen. Veel interessanter is het om te kijken hoe je de kloof tussen de sportpsychologie en het voetbal kan dichten.
De crux zit hem volgens mij in de setting waarin de technieken uit de sportpsychologie worden uitgevoerd. Een voetballer wordt getraind op het veld. Met de bal aan zijn voet, het liefst in wedstrijdspecifieke situaties. Dat is tevens de visie van de KNVB en waarmee elke trainer in Nederland wordt opgeleid. Voetballen en de taal die men in het voetbal spreekt, dient daarom te allen tijde het startpunt te zijn van voetbaltraining. Dit startpunt zorgt voor een fundamentele verandering in de zienswijze hoe je een voetballer mentaal traint. Ook dat doe je dus op het veld. Met de bal aan de voet.
Dat stelt de sportpsychologie en het voetbal voor een bijster interessant vraagstuk. Kun je een voetballer op het veld met de bal aan de voet – dus met voetbaltraining - ook mentaal trainen? Ik ben ervan overtuigd dat dit kan, maar daarvoor is een aantal stappen noodzakelijk. Allereerst dient er een gezamenlijke taal te worden gesproken. Ooit sprak ik hierover met inspanningsfysioloog Raymond Verheijen. Feitelijk heeft Verheijen hetzelfde gedaan met inspanningsfysiologie en zijn periodisering, inmiddels een gemeengoed in het voetbal. Een voetballer dien je zodanig te trainen dat hij – in fysieke zin - zijn niveau zolang mogelijk volhoudt en dus de van te voren bedachte tactiek kan uitvoeren. Verheijen heeft de inspanningsfysiologie in voetbaltermen opgeschreven. Die voetbaltaal maakt het vooral logisch dat een trainer ermee aan de slag gaat.
Voor diezelfde uitdaging staan de sportpsychologie en de voetballerij. Wat wil een voetbaltrainer zijn spelers leren op sportpsychologisch vlak? Hij wil dat ze mentaal weerbaar zijn. Maar wat houdt dat dan precies in? En hoe vertaalt dat zich naar voetbalhandelingen? Maar al te vaak heb ik tijdens mijn carrière deze vraag aan trainers gesteld. Allemaal hebben ze op dat vlak sterk de behoefte aan trainingsmethodieken die ervoor zorgen dat een speler constant presteert. Dat hij niet alleen op de training geweldig speelt, maar dat ook laat zien in de wedstrijd. Of dat een speler zich niet verstopt tijdens een wedstrijd wanneer hij net twee ballen heeft verloren. Ze hebben behoefte aan trainingsvormen die erop zijn gericht dat spelers bij een 1-0 voorsprong in de laatste tien minuten niet achteruit gaan lopen uit angst voor de gelijkmaker of zich constant laten beïnvloeden door beslissingen van de scheidsrechter. Een ding stond als een paal boven water: die training moet plaatsvinden op het veld.
Ook mentale training moet dus in eerste instantie over voetballen en voetbalhandelingen gaan. De kern is dat een speler erop wordt getraind dat hij onder alle omstandigheden zijn niveau haalt. Dán ben je mentaal weerbaar. Op basis van mijn ervaring als voetballer en gesprekken met de trainers, ben ik daarom tot de volgende omschrijving gekomen. Ik noem dit Voetbalpsychologie.
Voetbalpsychologie: het onder alle omstandigheden kunnen uitvoeren en verbeteren van de aangeleerde voetbalhandelingen.
Dit is voor elke voetballer en trainer duidelijk. Het geeft ook direct aan dat het hier om voetbalhandelingen gaat. En waar train je die handelingen? Juist. Op het veld, met de bal aan de voet. Vanuit hier wordt de vertaalslag gemaakt naar concrete oefenvormen die een trainer in zijn bestaande trainingsmethodieken kan integreren. Zodoende verandert er niets aan de setting waarin getraind wordt.
Deze visie heb ik inmiddels verder ontwikkeld wat heeft geleid tot veertien concrete oefenvormen die zijn opgeschreven in het boek VoetbalPsychologie. Deze oefenvormen trainen een voetballer om onder alle omstandigheden zijn niveau te halen en dit niveau te verbeteren. Denk aan oefeningen die een speler erop trainen dat hij niet wordt afgeleid door het publiek, de stand in de wedstrijd of een verkeerd genomen beslissing van de scheidsrechter. Of oefeningen die de handelingssnelheid van een speler verbeteren door zijn aandacht beter te richten. De oefenvormen zijn inmiddels getest en worden nu verder geperfectioneerd bij de jeugdopleiding van AZ.
Ik ben ervan overtuigd dat met het bundelen van kennis uit de voetballerij en de sportpsychologie het aantal oefenvormen gemakkelijk opgekrikt kan worden naar dertig of misschien wel vijftig oefenvormen. Een absolute vereiste daarin is wel dat het voetbal als startpunt geldt en dat eenieder dezelfde taal spreekt. Voetbaltaal. Alleen op die manier wordt het logisch dat de voetballerij de sportpsychologie uiteindelijk omarmt. Een mooie uitdaging!
Bram Meurs (32) speelde betaald voetbal bij PSV, FC Eindhoven en het Spaanse Naron. In de top van het amateurvoetbal kwam hij uit voor Noordwijk en IJsselmeervogels. Hij is in het bezit van het diploma Trainer Coach III. Hij studeerde sociale & organisatiepsychologie aan de Universiteit van Leiden en haalde zijn aantekening sportpsychologie aan de VU in Amsterdam. In 2010 kwam het boek 'Kopsterk, mentale training & begeleiding in het voetbal' uit waar hij als co-auteur een bijdrage aan leverde. Met zijn bedrijf PriMeurs geeft hij in zowel het bedrijfsleven als in de voetballerij training aan mensen die onder druk moeten presteren. Voor meer informatie: bram@pri-meurs.nl.
Deel dit bericht:
0 reacties
Nog geen reacties. Wees de eerste!
Voeg je reactie toe
Wij sturen jou één keer per week een e-mail met de belangrijkste opinies en artikelen van Sport Knowhow XL.
