Voetbal met enthousiasme

door: Paul Kok

Op 24 april vindt de volgende finale van de KNVB-beker plaats in de Kuip. FC Utrecht treedt aan tegen Feyenoord en zal proberen de beker voor de vierde keer te winnen. In 1985, 2003 en 2004 lukte dat al eerder. En ook nu willen zij en de grote schare fans die mee gaat die prijs pakken. Ook Feyenoord wil die prijs pakken. ‘Kans’ is misschien wel het sleutelwoord voor de KNVB-beker.

'De KNVB-beker is de kortste weg naar een prijs en naar Europa, dat is een feit. Maar het nationale bekertoernooi staat voor zo véél meer: traditie, spannende wedstrijden met regelmatig verrassende uitslagen en als afsluiting een fantastisch voetbalfeest in de Kuip', zo schrijft de KNVB op haar website.

Over het waarom van het bekertoernooi, het motief waarop het toernooi is gebaseerd, volgt verder geen informatie. En dat is jammer, want dat motief zou veel kunnen verklaren over het enthousiasme in dit toernooi. Denk aan: 'voetbalspel voorop', 'professionele sport en amateursport samen', 'voetbal voor de voetballers en fans' of 'voetbalplezier'. En een helder motief biedt ook een perspectief waar het op de lange termijn met de KNVB-beker of met het voetbal naar toe moet.

Sinds enige tijd kan het bekertoernooi zich verheugen in belangstelling en - leuker - groeiend enthousiasme. Het bekertoernooi lijkt een platform met een eigen dimensie te worden, waarbij niet zozeer Europees voetbal, maar meer de kans om te presteren boven het normale niveau en simpelweg de kans om een prijs te pakken de boventoon voeren. Het leidt tot voetbal met enthousiasme. Het publiek gaat daar gretig op in.

Dat is eigenlijk begonnen in 1975 toen IJsselmeervogels na een overwinning op AZ verrassend de halve finale bereikte en kreeg in 1993 een passend vervolg toen Heerenveen de finale in de Kuip ging spelen tegen Ajax en lange rijen bussen vanuit Friesland naar Rotterdam reden. In het huidige bekertoernooi zagen we mooie taferelen bij de wedstrijd van de amateurs van VVSB in de halve finale tegen FC Utrecht op 2 maart 2016.

Europees voetbal bijzaak
De prestaties van het Nederlands voetbal op internationaal niveau vallen reeds enige tijd sterk tegen. Clubs stellen zich in het betaald voetbal ten doel Europees voetbal te spelen, als iets verhevens, maar gaan vervolgens snel af door de zijdeur tegen onbeduidende clubs. Het beleid van de clubs is er kennelijk niet op gericht om te presteren op Europees niveau. Europees voetbal is een bijzaak geworden.  Nederland is een klein land en in dat kleine land moet de 'voetbalpot' ook nog eens gedeeld worden door 18 eredivisieclubs en 19 eerste divisieclubs. De bezoekersaantallen bij de wedstrijden en dus ook de inkomsten zijn te laag; 3.535 toeschouwers gemiddeld bij de duels in de Eerste divisie en 19.160 in de Eredivisie. Duitsland telt ook 18 clubs op het hoogste niveau en die trekken gemiddeld 43.000 toeschouwers per wedstrijd. Meer dan tweemaal zoveel als de Nederlandse Eredivisieclubs gemiddeld trekken. Met alle inkomsten van dien.

Duitsland is ongeveer negen keer zo groot als Nederland en telt vijf keer zoveel inwoners als Nederland. Duitsland beschikt over de financieel meest gezonde voetbalcompetitie in Europa. Je zou zeggen dat Nederland tot een forse sanering van het aantal betaald voetbalclubs zou moeten overgaan om tot clubs te komen die een groter achterland krijgen en dus veel meer bezoekers trekken, in grotere stadions,  veel meer inkomsten genereren en zo over de middelen gaan beschikken om ook internationaal mee te kunnen doen. Naar Duits model. Maar weinig wijst er op dat het in Nederland die kant op gaat.

De verschillen met de grote landen zullen in de huidige context alleen maar groter worden. Het grote geld om internationaal mee te kunnen doen en kostbare teams samen te stellen hebben we in de huidige constellatie van het Nederlands voetbal niet en krijgen we niet als het zo door gaat.

Niettemin lijkt de Nederlandse toeschouwer de gang naar het stadion van de eigen club in eigen land te blijven maken. En wordt genoten van succes van de eigen club (NEC, Heracles, Utrecht) of gehoopt op betere tijden. De tegenvallende internationale prestaties hebben niet geleid tot een sterke (maar wel enige) terugloop van de bezoekersaantallen. Nog niet, maar dat kan wel komen.

Enthousiasme en momentum
Zodra er prestaties worden geleverd die wijzen op verbetering, vooruitgang, een verheven prestatie groeit het enthousiasme (Cruijff!). Ook in het KNVB-bekertoernooi wijzen prestaties op verbetering en een verheven prestatie, zoals de amateurclub die de halve finale tegen FC Utrecht haalde. Het KNVB-bekertoernooi heeft als bijzonderheid  dat het een platform is geworden voor de voetbalsport van zowel betaald voetbal als amateurvoetbal. En dat is mooi.

De oorzaak daarvan ligt in twee dingen: 1. de combinatie van de topsport en amateursport in één toernooi en de kansen die dat oplevert; en 2. als gevolg van de combinatie van top- en amateursport een vanzelfsprekende centrale rol voor het spel in de sport. Het is wel zaak dat enthousiasme momentum te geven. Zowel in dit toernooi als in het voetbal in Nederland. Dat betekent:
 

• nadruk blijven leggen op het voetbalspel en alles wat daarbij komt kijken;
• de fans en de kijkers inzicht geven met goede duiding en feitelijke informatie over het gespeelde voetbal, over prestaties of over wedstrijden. Maak ze met dit soort goede woordvoering nog enthousiaster. En dat is wat anders dan de commentaren die dezer dagen achteraf en in praatprogramma’s wordt gegeven.
• de ontplooiing van talenten van de spelers in dit toernooi tonen.

Paul Kok (1956) is strategy director bij Hill+Knowlton Strategies en leader van de sportcommunicatie practice, die werkt voor diverse sportbonden, sportorganisaties, sportsponsors  en sportmerken. Motief is verbetering van de slechte woordvoering in de sport en sportsponsoring. Motto: Je moet schieten, anders kan je niet scoren. Voor meer informatie: paul.kok@hkstrategies.com