Vijf tips voor het IOC

door: Sjak Rutten

Binnenkort buigt het bestuur van het IOC zich over de veertig plannen die voorzitter Thomas Bach heeft gepresenteerd voor de vernieuwing van de Olympische Spelen. Zijn dit de plannen waarop ik als sportliefhebber en trouw kijker naar de Olympische Spelen zit te wachten? Sommige wel, sommige niet. De meeste voorstellen zijn nog te weinig uitgewerkt om ze te kunnen beoordelen. En ik mis vooral een aantal plannen op de lijst die echt vernieuwend zouden zijn. Welke vijf veranderingen zou ik invoeren als ik het voor het zeggen had?

1. Samenvoegen van de Olympische Spelen en de Paralympics
Gehandicaptensport is in de afgelopen jaren uitgegroeid tot serieuze topsport. Op de Olympische Spelen is en blijft echter voor gehandicaptensport geen plaats: de Paralympics vinden aansluitend op de Olympische Spelen plaats in dezelfde stad, maar iedereen is naar huis en de media-aandacht is praktisch nul. Een echte stap om de gehandicaptensport verder te emanciperen is om de Paralympics en de Olympische Spelen samen te voegen.

Dat betekent onder meer dat de paralympiërs gewoon deel uitmaken van de olympische ploegen van de deelnemende landen en dat de paralympische onderdelen in het olympisch programma worden gevlochten. De rolstoelbasketbalfinale en de basketbalfinale voor validen op dezelfde dag in hetzelfde stadion. Wie denkt dat dit niet werkt moet maar eens kijken naar de beelden van de Commonwealth games, waar men deze stap deels al heeft gemaakt. De rolstoelfinale in een vol atletiekstadion was een spektakelstuk.

2. De beste sporters moeten deelnemen (1)
De deelname van de beste sporters is een van de voorstellen van Bach, maar ik zie het nog niet gebeuren. Ik ben het er mee eens dat het aantal deelnemers per land per nummer wordt beperkt, want anders krijg je tachtig Kenianen en Ethiopiërs in de marathon en tien Nederlanders per schaatsnummer. Het beperken van het aantal deelnemers per land tot twee of drie is daarom onvermijdelijk. Maar dan wel op basis van wereldranglijsten of selectiewedstrijden.

Een sport als turnen is op dit moment niet meer geloofwaardig. Op de toestelfinales wil ik dat de beste tien turners per toestel op basis van een (geschoonde) wereldranglijst moeten kunnen deelnemen. Dat gebeurt nu niet door de voorrang die het landenklassement en de meerkamp krijgen. Het aantal plekken voor toestelspecialisten is beperkt. Stel je voor dat aan de 100 meter hardlopen alleen maar tienkampers mogen meedoen plus de eerste drie van de 100 meter op het wereldkampioenschap atletiek van het voorafgaande jaar. Belachelijk zult u denken, maar dat is wel aan de hand bij het turnen. Een sport met regels die verhinderen dat de beste atleten op een nummer het tegen elkaar kunnen opnemen, zal zich op den duur uit de markt prijzen.

3. De beste sporters moeten deelnemen (2)
Bij de meeste sporten is een olympische medaille de hoogste prijs die je kunt halen. Maar dat geldt niet voor alle sporten. Het winnen van Wimbledon, de Tour de France, het WK voetbal of de World Series zal altijd belangrijker blijven dan een olympische titel. Ondanks dat doen de beste tennissers, wielrenners, basketballers en ijshockeyers wel mee aan de Olympische Spelen. Als je de beste sporters aan de start wil hebben ligt het probleem voor het IOC bij twee sporten: voetbal en honkbal.

Op dit punt zie ik geen voorstellen van het IOC en het beleid in de vorige decennia is warrig geweest. Bij voetbal speelt men met jeugdteams, aangevuld met dispensatiespelers. Honkbal is van de agenda geschrapt en het is ook in de nieuwe voorstellen volstrekt onduidelijk wat het IOC wil met deze sporten. Maar het lijkt heel moeilijk om de uitspraak dat de beste sporters mee moeten doen, waar te maken.

4. Schrap onderdelen om ruimte te maken in het programma
Bach wil vasthouden aan een maximaal aantal deelnemers en een maximum aantal onderdelen, maar tegelijk moeten nieuwe sporten gemakkelijker toegang krijgen. De ongemakkelijke vraag wat er dan moet vervallen, gaat het IOC uit de weg. Een paar suggesties om ruimte te scheppen.

a. Sommige sporten kunnen verdwijnen
Bovenaan mijn lijstje staan schieten en handboogschieten. Sporten met wapens vind ik moeilijk verenigbaar met de Olympische gedachte en bovendien speelt de techniek nu al zo’n grote rol dat je je kan afvragen wat de bijdrage van de sporter nog is.

b. Schrap onderdelen binnen sporten
Snelwandelen kan verdwijnen van het atletiekprogramma, want een meer frauduleuze sport is er niet, zoals slowmotionbeelden van wedstrijden steeds weer duidelijk maken.

c. Schrap landenwedstrijden voor individuele sporten
Teamsporten waarin samenwerking en ploegtactiek essentieel zijn (balsporten, ploegachtervolging, estafette, e.d.) staan terecht op het olympisch programma. Maar bij skispringen, paardensport en schermen worden er medailles uitgereikt voor een landenklassement dat niet meer is dan een optelsom van individuele prestaties.

5. Voer consequent beleid op het punt van mensenrechten
Het respecteren van mensenrechten geldt voor alle deelnemende landen, maar organiserende landen liggen extra onder het vergrootglas. Taferelen zoals in Sotchi waar deelnemers zich gedeisd moeten houden over hun seksuele geaardheid ondergraven de geloofwaardigheid van de Olympische Spelen. Landen die de Olympische Spelen willen organiseren zullen zich vooraf aan een afspraak moeten binden dat ze de mensenrechten respecteren. Daarmee kun je een hoop ellende voorkomen. Geen Olympische Spelen voor Qatar zolang vrouwen in de Arabische wereld een ondergeschikte positie innemen. Duidelijkheid vooraf kan veel ellende voorkomen.

Sjak Rutten is zelfstandig adviseur onderwijs- en jeugdbeleid.