Vijf tips om Blatter te wippen

Nu Sepp Blatter zich officieel kandidaat heeft gesteld voor een vijfde termijn als voorzitter van de FIFA komt voor het eerst forse kritiek los vanuit de hechte ‘voetbalfamilie’. UEFA-voorzitter Platini en KNVB-preses Van Praag staan vooraan bij het oproer. Maar gebruiken zij de juiste woorden? En zijn de daden effectief? Vijf tips voor de tegenstanders van Blatter.

Sepp Blatter kan geen goed meer doen. Nadat het grote publiek hem jarenlang heeft beschuldigd en beschimpt vallen Europese voetbalbestuurders hem nu ook hard af. Michel Platini, lange tijd gezien als de gedoodverfde opvolger van Blatter, pruilt dat de FIFA-baas een belofte heeft gebroken door zich toch weer kandidaat te stellen. Greg Dyke, voorzitter van de Engelse voetbalbond FA, vindt dat het merk FIFA erg is beschadigd en spreekt zich uit tegen een herverkiezing.  

Michael van Praag loopt al langer te hoop tegen Blatter. Sinds december 2013 zoekt hij moedig en openlijk de confrontatie en laat hij weten het helemaal gehad te hebben met de gang van zaken bij de FIFA. Het tijdperk-Blatter moet afgelopen zijn en daarom stelt hij een daad: de KNVB zal niet op de huidige president stemmen tijdens de verkiezingen op 29 mei volgend jaar.

Maar, met alle respect voor deze bestuurders, dit zijn niet de woorden en daden die de wereldvoetbalbond gaan veranderen. Hier zijn vijf tips voor Platini, Dyke, Van Praag en alle andere stemgerechtigden in de voetbalwereld die Blatter weg willen hebben:

1. Speel niet op de man. Hoe verleidelijk het ook is om Blatter tot zondebok te benoemen van alles wat verrot is in het voetbal: het is niet waar en het is niet de oplossing. De FIFA-verkiezingen zouden niet moeten gaan over het baasje aan de top, maar over noodzakelijke veranderingen binnen de organisatie van het voetbal. Een nieuwe president is een middel om tot verandering te komen, geen doel op zich. Bovendien heeft Blatter al diverse keren laten zien dat hij tegenstanders die op de man spelen feilloos weet uit te schakelen.

2. Kies de juiste aanval. De huidige kritiek vanuit de Europese voetbalbestuurders gaat vaak niet veel verder dan geklaag over het slechte imago van FIFA. Dit impliceert dat een goede PR-campagne, met een nieuwe president als uithangbord, wonderen zou doen. De bestuurders weten wel beter. Het probleem zit veel dieper en de oplossing dus ook. Hét probleem van FIFA is het structurele gebrek aan goed bestuur. De huidige organisatie is kwetsbaar voor corruptie, omkoping en schimmige toewijzingsprocedures rondom WK’s vanwege een gebrek aan transparantie, publieke verantwoording en democratie. Een nieuwe president moet in staat zijn good governance door te voeren.

3. Kies de juiste verdediging. Blatter, en daarmee zijn beleid, is nog altijd populair onder vele (niet-Europese) voetbalbestuurders. Zij zijn van plan weer op hem te gaan stemmen. Waarom? Omdat Blatter een financieel noodlijdende organisatie heeft omgeturnd in een bedrijf met een omzet van meer dan 1 miljard en een reserve van bijna 1,5 miljard. Veel bestuurders en bonden pikken hun graantje mee uit deze ruif. Tegenstanders van Blatter zullen dus niet alleen de kaart van het goed bestuur, maar ook de bedrijfseconomische kaart moeten spelen om de pikkende haantjes tevreden te houden.

4. Speel pressing. Verandering in een organisatie is een aanhoudend proces en niet alleen afhankelijk van een presidentsverkiezing. Het zou de tegenstanders van Blatter veel geloofwaardiger maken wanneer zij continu oppositie zouden voeren. Kansen genoeg. Zo is het onderzoek naar de toewijzing van de WK’s in Rusland en Qatar nog altijd niet openbaar en is het onduidelijk hoe de FIFA haar ‘development grants’ verstrekt. Invloedrijke bonden als UEFA, FA en KNVB zouden openheid moeten eisen.

5. Stel een sterke spits op. Blatter heeft tijdens de verkiezingen vrij spel. Er heeft zich tot nu toe één tegenkandidaat gemeld - oud-FIFA medewerker Jerôme Champagne - maar die lijkt vooralsnog kansloos. UEFA zou, na het afhaken van Platini, een nieuwe sterke man of vrouw naar voren moeten schuiven, zodat weifelende stemgerechtigden in elk geval een alternatief hebben. Daar is nog tijd genoeg voor. De inschrijving sluit pas op 29 januari.

Tot slot: voetbalbestuurders weten als geen ander dat een balletje raar kan rollen, zeker binnen de FIFA. De strijd nu al opgeven is daarom onnodig. Een sterke kandidaat namens Europa, met een goed inhoudelijk programma, zal in elk geval leiden tot een serieus debat en zal Blatter dwingen te komen met een doordacht hervormingsprogramma. Ook al lukt het uiteindelijk niet om Blatter te wippen tijdens de presidentsverkiezing dan is tóch winst mogelijk. Op de inhoud. En daar gaat het uiteindelijk om.

Frank van Eekeren is senior adviseur en onderzoeker aan de Utrechtse School voor Bestuurs- en Organisatiewetenschap (USBO) van de Universiteit Utrecht en manager van het landelijk onderzoekersnetwerk Sport & Society. Hij doet onder meer onderzoek naar het bestuur van internationale sportfederaties. Voor meer informatie: f.j.a.vaneekeren@uu.nl of op Twitter

Leestip: ’Het voetbal verdient een wereldvoetbalbond met een beter imago’
Veel Europese voetbalbonden willen meer samenwerken voor een sterkere positie van Europa binnen de FIFA en willen werken aan een kandidaat voor de FIFA-verkiezingen in 2019. Maar de KNVB wil andere bonden ervan overtuigen dat het voor het mondiale voetbal het beste is als wereldvoetbalbond FIFA véél eerder - namelijk al na het congres in mei 2015 - een nieuwe voorzitter heeft.

Klik hier om verder te lezen