Van jubelstemming naar onbegrip en <em>cash drain</em>

door: Lodewijk Klootwijk

Grote opluchting maakte zich van ons meester, sterker, we waren maar wat blij met het ‘zinnetje’ in het coalitieakkoord dat verwees naar sport en bewegen. Preventie, inclusief sport en bewegen, komt namelijk centraal te staan in het verbeteren van de gezondheid en het beheersen van zorgkosten. De maatregelen ten aanzien van kansspelbelasting en de korting op de SPUK (Specifieke Uitkering) waren echter vervelend om te lezen. Maar het werd allemaal nog veel verdrietiger, en vooral onbegrijpelijker, toen we erachter kwamen dat de geplande btw-verhoging ook sport en bewegen zelf betreft.

Het was niet eenvoudig om te achterhalen wat er precies onder de verhoging van de btw zou vallen. De coalitiepartijen waren zeer terughoudend, maar uiteindelijk kwam na een week bellen en mailen de bevestiging: de btw-verhoging zal ook op het sporten zelf van toepassing zijn.

Dit is inmiddels geen nieuws meer: mijn collega Marc van den Tweel (NOC*NSF) heeft dit ook al aangestipt in zijn column van 28 mei. Waar ik nu graag op in wil gaan, zijn de te verwachten verstrekkende effecten van deze maatregel.

Een half miljoen minder sporters
Voor onze ‘nationale fitheid’ zijn de gevolgen niet bepaald positief. In Nederland sporten circa zeven miljoen mensen bij ondernemers of bij verenigingen die gebruik maken van btw-belaste accommodaties. De overheid heeft vooraf het effect van de btw-maatregel vastgelegd in een ambtelijke fichebundel. Voor de sport wordt hierin uitgegaan van een doorbelasting van 75% van de btw-verhoging in de prijs van sport: de prijzen zouden dan met 9% stijgen in plaats van met 12%. Op basis hiervan en een prijselasticiteit van -0,5 leidt een verhoging van het tarief naar 21% tot een geschat omzetverlies voor de branche van 7%.

Als je dit uitzet tegen de zeven miljoen btw-belastte sporters, dan zou dit betekenen dat afgerond 500.000 mensen stoppen met sporten. Deze afname heeft betrekking op de gehele breedte van de ondernemende sport. Voor mensen met een kleinere beurs zal een prijsverhoging nog vele malen harder aankomen. In deze groep verwachten we relatief een nóg grotere daling op het gebied van sportparticipatie dan van 7%. Stel je voor dat je aan het eind van de maand alle bonnetjes op tafel legt en je simpelweg niet rond kunt komen? Dan moeten er harde keuzes worden gemaakt, waarbij de uitgaven voor sport helaas een van de eerste besparingen lijkt te zijn.

Financiële gevolgen berekend door overheid
De overheid heeft in het genoemd fiche ook berekeningen gemaakt van het effect in euro’s van de maatregel. Hierbij gaat de overheid ook weer uit van 75% doorbelasting van de btw-verhoging in het kaartje voor het sporten. Op basis hiervan gaan de sporters volgens de berekening ca 198 miljoen euro meer uitgeven aan sport en volgt er een verwachte omzetverlies van ca. 116 miljoen euro voor commerciële aanbieders van sport. Bij elkaar opgeteldis dat ca. 315 miljoen euro 'cash drain' uit de sport. Niet handig in een branche waar de marges al flinterdun zijn. De angst is zeer reëel dat sportaanbieders door deze btw-verhoging het hoofd niet meer boven water kunnen houden, met als gevolg dat er minder sportaanbod zal zijn. Om nog maar te zwijgen van de verlaagde instroom door een duurdere sport.

Inmiddels weten we uit cijfers van de Sociaal-Economische Raad (SER) dat het verschil in aantal gezonde levensjaren tussen de meest welvarenden en de minst welvarenden in ons land zo’n 24 jaar is. De minst welvarende mensen leven 24 jaar lang minder gezond! Dit is in de eerste plaats natuurlijk een verschrikkelijk vooruitzicht voor deze mensen en daarbij: ook een slecht vooruitzicht kijkend naar de stijgende zorgkosten.

Het RIVM heeft al eerder in kaart gebracht dat mensen met lagere inkomens relatief weinig sporten. Aan de hand van cijfers van ditzelfde instituut weten we inmiddels ook als deze groep wel sport dit voornamelijk btw-belastte sporten zoals fitness, zwemmen, dansen en kickboksen zijn. Laat dan nu het besef indalen dat juist deze sporten straks minder toegankelijk zijn, juist ook voor mensen met een kleinere beurs. Wat is er straks nog over van ‘sport is voor iedereen’?

Om tot slot de cirkel met data rond te maken: het Mulier Instituut heeft vastgesteld dat voor een stijgend aantal Nederlanders de kosten voor sporten moeilijk op te brengen zijn. Dit geldt voor 4 op de 10 Nederlanders met een modaal jaarinkomen en voor bijna de helft van alle Nederlanders (47%) uit huishoudens met een beneden modaal jaarinkomen.

Als sportsector in actie
Al met al reden genoeg om onmiddellijk in actie te komen. De brandbrief die wij samen met NOC*NSF, MOS, Sportbedrijven Nederland en de Beweegalliantie hebben gestuurd, levert al de eerste reacties op uit de politiek, zowel van de coalitiepartijen als van de oppositie.

De komende maanden gaat POS zich samen met haar partners verder inzetten om deze btw-verhoging van tafel te krijgen. We zullen onze hulp aan de coalitiepartijen aanbieden om met een goed plan invulling te geven aan de ambitie om preventie, inclusief sport en bewegen, centraal te stellen voor verbetering van de gezondheid en het beheersen van deze zorgvraag. Op deze manier bieden wij een helpende hand om die ambitie uit het hoofdlijnenakkoord te kunnen realiseren. Het lage btw-tarief behouden vormt uiteraard een essentieel onderdeel van ons plan, om te voorkomen dat we met 500.000 sporters minder moeten starten.

Ik realiseer mij dat ik de lezers van Sport Knowhow XL waarschijnlijk niet hoef te overtuigen van de ernst van de situatie en de rampzalige ontwikkelingen voor de gezondheid en het welzijn van alle Nederlanders. Hierbij roep ik jullie op om de handen ineen te slaan voor de sportsector en als collectief actie te voeren tegen deze aangekondigde btw-maatregel!

Lodewijk Klootwijk is directeur-bestuurder van het Platform Ondernemende Sportaanbieders (POS). Eerder was hij directeur van de Nederlandse Vereniging van Golfaccommodaties (NVG) waar hij tot medio 2022 18 jaar werkte.