Sport(vereniging) als motor voor de Wmo

Uitgangspunt van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) is dat mensen participeren. Sport is daar een mooi middel voor. De maatschappelijke functie maakt de sport gewild én kansrijk voor het realiseren van belangrijke kabinetsdoelen: op het gebied van preventie en gezondheid, jeugdbeleid, onderwijs, waarden en normen, integratie, wijken, veiligheid en internationaal beleid.

Ruim twee jaar ervaring hebben we nu met de Wmo. Terwijl de aandacht zich in de eerste maanden vooral richtte op de huishoudelijke hulp en de aanbestedingen zien we nu veel meer de nadruk op participatie: stimuleren dat zoveel mogelijk mensen aan de samenleving mee-doen. De gemeente heeft de verantwoordelijkheid voor de uitvoering van dit beleid, maar is daarbij afhankelijk van vele partijen. Hoe maak je optimaal gebruik van de raakvlakken tussen Wmo en Sport?

Sportverenigingen hebben hét!
De 27.000 georganiseerde sportverenigingen die Nederland telt, vormen nog altijd het klop-pend hart van de Nederlandse sportinfrastructuur. De SportersMonitor 2008 laat zien dat 77 procent van de bevolking het afgelopen jaar aan sport heeft gedaan en 68 procent twaalf keer per jaar of vaker een sport beoefent. Dezelfde monitor laat ook zien dat de Nederlandse be-volking het maatschappelijk nut van de sportvereniging onderschrijft.
Sportverenigingen hebben in vergelijking met reguliere professionele zorg- en welzijnsorga-nisaties een ongehoord groot bereik onder jongeren en hun ouders. Zij beschikken vaak over accommodaties of locaties waar ‘natuurlijke ontmoeting’ ongedwongen uitgelokt kan worden, en de vrijwillige inzet bij sportverenigingen bevindt zich, ondanks de soms problematische werving, op een hoog niveau.

Maatschappelijke vraagstukken
De oorspronkelijke doelstelling van een sportvereniging is het aanbieden van sport (trainingen en competitie) voor leden maar de huidige verwachtingen vanuit overheden gaan verder dan de oorspronkelijke doelstellingen. Overheden willen dat sportverenigingen zich meer ‘open’ stellen voor hun omgeving en een actieve bijdrage leveren aan het oplossen van maatschappe-lijke vraagstukken. Naast het bedienen van eigen leden wordt van de sportverenigingen ver-wacht dat zij zich ook actief richten op het onderwijs, de naschoolse opvang, de wijk en/of op specifieke (vaak kwetsbare) doelgroepen. Daar is natuurlijk wel wat voor nodig…

Durf het samen anders te doen
In de eerste plaats moet sport integraal verankerd worden in het gemeentelijk beleid. Een be-leid dat inspeelt op de Wmo, kruisbestuivingen stimuleert met aanverwante sectoren (onder-wijs, welzijn, zorg, etc.) en opgebouwd is vanuit de wensen en behoeften van de inwoners. Maar minstens zo belangrijk is het versterken van verenigingen. Zij moeten toegerust worden op hun nieuwe taak als maatschappelijke speler. Dit betekent dat de sportvereniging in de kern moet gaan veranderen, van interne gerichtheid naar externe gerichtheid. Dat zij het on-dernemen van maatschappelijke activiteiten zien als een manier om hun bestaansrecht te ver-groten met bijkomend voordeel dat deze activiteiten ook nieuwe leden opleveren. De sport-vereniging moet wel open staan voor deze nieuwe manier van denken. Durven om bestaande denkpatronen te doorbreken zodat slimme combinaties gemaakt kunnen worden en samenge-werkt wordt met andere partijen.

Duidelijke regie
Door de toegenomen aandacht voor sport als middel zijn sportverenigingen zich beter bewust van de maatschappelijke waarde van sport maar dat betekent nog niet dat zij meteen in staat zijn hun maatschappelijke taak te vervullen en de prestatievelden van de Wmo in te vullen. Om die interactie en uitwisseling mogelijk te maken heb je een goede netwerkstructuur en een duidelijke regie nodig. 

Leer de sportverenigingen in je gemeente kennen, ga in gesprek met ze, bepaal gezamenlijk een strategie en stimuleer samenwerkingsverbanden. Besteed aandacht aan het coachen van beroepskrachten in verenigingen en versterk je vrijwilligers door ze te scholen.
Kansen willen zien en vooral durven benutten!

Drs. Bora Avric is Senior Adviseur bij MOVISIE, hét landelijke kennisinstituut en ad-viesbureau voor maatschappelijke ontwikkeling. Voor meer informatie: b.avric@movisie.nl en 030-789 2141.