Sportethiek in 2033

Niets mooier dan lelijk winnen

door: Sjak Rutten

2033, de laatste week van december. Mark Rutte brengt zijn wekelijkse bezoek aan koning Willem-Alexander. Hij is bezig aan zijn elfde kabinet. Gesprekken met de koning zijn voor hem routine maar hier ziet hij toch tegenop. Al enige tijd geleden hadden ze afgesproken om te praten over de Nederlandse sport in de afgelopen vijftien jaar. Twee weken eerder is het Nederlands elftal in Saoedi Arabië na drie verloren finales eindelijk wereldkampioen geworden. Het land is euforisch, maar Rutte weet hoe pijnlijk het kampioenschap voor de koning is.

Premier Mark Rutte begint over de aflevering van Andere Tijden Sport van het afgelopen weekend. Tom Egbers had een verhelderende documentaire gemaakt over de oorzaken van het Nederlandse sportsucces in de eenentwintigste eeuw. Rond 2018 leek het alsof de kans op medailles voor eeuwig was verkeken. Meldingen over grensoverschrijdend gedrag, die waren begonnen in de turnwereld, hadden zich als een olievlek over de sport uitgebreid. Een commissie constateerde misstanden van een onvoorstelbare omvang. Nederland had een onveilig sportklimaat. Maatregelen waren onvermijdelijk. Honderden trainers werden ontslagen na meldingen van grensoverschrijdend gedrag. Veiligheid stond vanaf dat moment op plaats een, twee en drie van de sportagenda. Sporters die een aanwijzing van hun coach kregen die hen niet beviel, kregen een machtig wapen in handen. Een melding over een onveilige omgeving was voldoende om welke trainer dan ook voor eeuwig uit de sportwereld te verbannen.

De gevolgen werden al snel zichtbaar. Er werden nauwelijks nog medailles gewonnen. Het gave land werd er hartstikke chagrijnig van. Dat was nou ook weer niet de bedoeling. Rutte vroeg Hugo de Jonge - de minister van sport in zijn zesde kabinet - om maatregelen te nemen. De Jonge pakte die taak voortvarend op. Hij stelde in 2023 de Commissie Van Nieuwkerk in. Matthijs had tijd en hij had ideeën. In 2024 kwam hij met zijn rapport 'Niets mooier dan lelijk winnen'. Matthijs kwam het zelf toelichten in de talkshow van Roxanne Knetemann, zijn eerste optreden op tv sinds anderhalf jaar.

Sywert van Lindenfonds
De boodschap van Van Nieuwkerk was glashelder. 'De nadruk heeft jarenlang gelegen op het scheppen van een veilig sportklimaat voor de Nederlandse sporters, maar de focus moet verschuiven naar het scheppen van een onveilig sportklimaat voor onze tegenstanders.' De Jonge had de boodschap onmiddellijk begrepen. Er kwam een breed pakket van maatregelen. Iedere sporter met medaillepotentie kreeg speciale trainingen meedogenloosheid, gefinancierd uit het speciaal hiervoor opgerichte Sywert van Lindenfonds. Preventie was het belangrijkste speerpunt. Belangrijke tegenstanders moesten tijdig worden uitgeschakeld zodat ze niet aan de start konden komen op de grote evenementen.

Het werkte. Tijdens de Fanny Blankers Koen Games van 2027 liep Armand Duplantis een dwarslaesie op nadat zijn polsstok was gebroken. In de Amstel Goldrace van 2028 reed Remco Evenepoel tegen een blinde muur nadat een seingever zijn vlag ondersteboven had gehouden. In hetzelfde jaar zonk de Britse acht op de Bosbaan, waarbij twee roeiers verdronken. De gekste geruchten deden de ronde omdat dit soort zaken wel opvallend vaak in Nederland gebeurden, maar bewijzen over opzet of sabotage werden ooit geleverd. TeamNL eindigde in 2032 bij de Olympische Spelen in Qatar op de eerste plaats in het medailleklassement, mede dankzij de gouden medailles van Menno Vloon, Thijmen Arensman en de Holland Acht. Bij het nationale sportgala kreeg Maurits Hendriks de oeuvreprijs waarvan hij vond dat hij hem al in 2016 had verdiend.

Slechts 650.000 doden...
Lang genieten was er niet bij want het volgende toernooi stond alweer voor de deur. De FIFA had besloten de eindronde van het wereldkampioenschap voetbal vanaf 2030 om de drie jaar te houden en het aantal landen uit te breiden naar 192. Er was geen enkel protest gerezen tegen het houden van dat wereldkampioenschap in Saoedi Arabië. Nederland was er net als de andere Europese landen aan gewend geraakt dat grote sportevenementen alleen nog werden georganiseerd door landen met autoritaire regimes. Bovendien waren bij de bouw van de stadions slechts 650.000 doden gevallen, dus dat viel alleszins mee.

Na een moeizame poulefase, met een nederlaag tegen Lesotho, had Oranje zich onder leiding van Dick Advocaat steeds beter in het toernooi gespeeld, met als absoluut hoogtepunt de manier waarop het elftal Argentinië in de finale had verslagen. Bij de rust stonden beide landen op vier rode kaarten. In de zevenenveertigste minuut kreeg Argentinië de vijfde na een grove charge op Xavi Simons. Daarmee was de wedstrijd afgelopen en werd Nederland reglementair tot wereldkampioen uitgeroepen. Er was een einde gekomen aan een nationaal trauma dat bijna zestig jaar had geduurd. Na een door miljoenen fans bezochte rondvaart door de Amsterdamse grachten werden de feestelijkheden afgesloten met een kerkdienst in de Johan Cruijff Arena onder leiding van aanvoerder Cody Gakpo. De KNVB had iedereen verzocht in korte broek te komen om God op zijn blote knieën te danken voor de wereldtitel.

De koning barstte in tranen uit. Hij was als een kind zo blij geweest dat hij eindelijk zonder gezeur naar een voetbalfinale had gekund, maar de stemming was meteen na afloop omgeslagen. Maxima was linea recta doorgevlogen naar Buenos Aires en had hem laten weten nooit meer terug te komen. Argentinië had de diplomatieke betrekkingen met Nederland verbroken en hem als boegbeeld van de schurkenstaat Nederland voor eeuwig de toegang tot het land ontzegd. 'Mark, misschien is er toch iets niet goed gedaan met die sport in de afgelopen vijftien jaar', huilde de koning. Rutte had met hem te doen. 'We moeten hier nog eens goed naar kijken. Misschien is het een idee om weer een commissie in te stellen. Ik heb wel een probleem. Johan Remkes is afgelopen zomer overleden.' Op zijn eerste persconferentie van het nieuwe jaar maakte Rutte bekend dat hij de commissie 'Zin in sport' had ingesteld onder voorzitterschap van Tom Dumoulin. Volgens de premier was er niemand die meer had nagedacht over de betekenis van sport voor de mens.

Sjak Rutten is historicus en biograaf. Hij is bestuurslid van HTV Berg & Dal, een van de grootste tennisverenigingen in Nederland. Contact: 06-4702 6706 en sjak.rutten@ziggo.nl.