Sport in het regeerakkoord: schouder-aan-schouder of schouderduw?

door: Frank van Eekeren

Het heeft heel wat voeten in de aarde gehad, maar Nederland heeft een nieuwe regering. Na de presentatie van het regeer- en gedoogakkoord haalt de sport opgelucht adem, want - ondanks de aangekondigde miljardenbezuinigingen - wil het kabinet Rutte blijven meetellen op het sportieve vlak. Toch zullen sportorganisaties hun insteek en jargon moeten gaan aanpassen aan de inhoud én de toon van de akkoorden. En dat is nog behoorlijk ingewikkeld.

Sport heeft een belangrijke functie in de maatschappij en de economie, aldus het regeerakkoord van VVD en CDA. Beide partijen uiten dat onder meer in het streven naar meer sportlesuren in basis-, beroeps- en voortgezet onderwijs. Ook steunen de coalitiepartners de kandidatuur voor het WK Voetbal in 2018 (of 2022) en willen zij de Olympische en Paralympische Spelen in 2028 organiseren. Dergelijke uitspraken leiden tot tevredenheid in de sportwereld (zie bijvoorbeeld hier).

De verschillende, bij sport betrokken organisaties hebben de akkoorden (zie hier) uiteraard doorgespit op zoek naar aanknopingspunten om hun ambities, wensen en beleid te kunnen (blijven) uitvoeren. Want de sport is nog altijd zwaar afhankelijk van overheidsgelden.

Het lastige voor de sport is dat die aanknopingspunten nogal ambigu zijn en dat de verschillende maatschappijvisies van VVD, CDA én die van gedoogpartner PVV in de akkoorden doorklinken. Welke insteek te kiezen?

Laat ik me hier beperken tot de breedtesport en het benutten van ‘sport als middel’. Op Prinsjesdag presenteerden CDA en ChristenUnie onder andere de begroting van het ministerie van VWS/Sport. Daarin staat te lezen:

‘sport is een bindende factor in de samenleving, omdat het bijdraagt aan belangrijke doelen op het terrein van (…) ontwikkeling van wederzijds respect, integratie, maatschappelijke binding (…).’

Tijdens het -inmiddels roemruchte- CDA-congres van 2 oktober jl. werd nog eens bevestigd dat de christendemocraten ‘verbinden’ als hun missie beschouwen. ‘Schouder aan schouder’ werd, dankzij de speech van Verhagen tijdens dat congres, het motto van het CDA. 

Gedoger Geert Wilders heeft al duidelijk gemaakt dat hij meer van de schouderduw is. ‘Verbinden’ past, volgens eigen zeggen, niet zo bij hem. En ook in het regeerakkoord komt het streven naar binding door sport al heel wat minder sterk naar voren dan in de miljoenennota. Sport is in het regeerakkoord vooral een belangrijk middel voor het bevorderen van de (individuele) gezondheid, persoonlijke ontplooiing, veiligheid en economische ontwikkeling. Thema’s die op het eerste gezicht vooral uit de VVD-koker afkomstig lijken te zijn. Het mooie aan sport is dat het al deze waarden (van schouder-aan-schouder tot aan schouderduw) in zich heeft.

Maar waar gaat de sport de komende jaren het accent leggen? De ‘sport als middel’ projecten en programma’s zijn (grotendeels) afhankelijk van subsidies en daarmee van de nieuwe politieke werkelijkheid. En die is erg schimmig. Welke maatschappijvisie heeft het primaat binnen het nieuwe kabinet in relatie tot de gedoogsteun van de PVV? Waar zal de sport op afgerekend gaan worden? Moeten de veelgebruikte doelstellingen en beleidstermen uit de breedtesport, zoals ‘sociale cohesie’, ‘meedoen’ en ‘respect’, geschrapt worden? Dienen deze termen in subsidieaanvragen vervangen te worden door ‘talentontwikkeling’, ‘veiligheid’ en ‘economisch rendement’? Of juist niet?

De heterogeniteit van de coalitie- en gedoogpartners klinkt door in de sportvoornemens van het regeerakkoord. Dat maakt dat de sport – wil zij aanspraak blijven maken op overheidsfinanciering vanwege ‘sport als middel’ – zich flexibel, en op momenten ook opportunistisch, zal moeten opstellen.

Frank van Eekeren is senior adviseur en onderzoeker aan het Departement Bestuurs- en Organisatiewetenschap (USBO) van de Universiteit Utrecht. E-mail: f.j.a.vaneekeren@uu.nl. Weblog http://frankvaneekeren.wordpress.com. Twitter @frankvaneekeren.