Sport en ANBI: zijn er kansen?

Eerder (op 10 december 2007, zie hier) bepleitte ik op deze plaats dat sportverenigingen, om voor het predicaat ANBI in aanmerking te komen, zich zouden moeten splitsen in een ‘sportdeel’ en een ‘algemeen maatschappelijk deel’. Het algemene/ publieke deel dat zich zou richten op sociale integratie, gezondheid en sociale cohesie, zou dan in aanmerking kunnen komen (zo meende ik) voor een ANBI-status.

Inmiddels heb ik – als direct betrokkene bij Handbal Talent Centrum Noord Holland (HTC) -  praktijkervaring opgedaan, die ik u niet wil onthouden.

Met ingang van 2008 zijn de spelregels om door de Belastingdienst te worden aangemerkt als Algemeen Nut Beogende Instelling (ANBI) gewijzigd. Voortaan is daarvoor een aparte beschikking nodig. Iedere organisatie die voor dit predicaat in aanmerking wil komen moet een onderbouwd verzoek indienen bij de Belastingdienst. Het HTC is deze procedure gestart en heeft de betrokken formulieren ingevuld en opgestuurd. De doelstelling van het HTC luidt:

‘Het bieden van een structurele opleiding tot topsporter aan jonge mannelijke en vrouwelijke handballers in Noord Holland, en het verrichten van al hetgeen met het vorenstaande verband houdt of daartoe bevorderlijk kan zijn.’

Als antwoord kreeg HTC dat niet wordt voldaan aan een of meer voorwaarden want:

“Het bevorderen van sport en het ondersteunen van topsporters is hoofdzakelijk gericht op het particuliere belang van die sporter”. En dat is géén algemeen belang.

We hebben een uitgebreid bezwaarschrift opgesteld:
• het gaat het HTC niet om het (door u gestelde) bevorderen van sport, noch het ondersteunen van topsporters. Het gaat om een opleiding;
• we verwezen naar Van Dijck (arrest Hoge Raad nr. 40684): “Van werkzaamheden tot algemeen nut is zijns inziens sprake indien kan worden aangenomen dat de instelling in redelijkheid meent dat zij het welzijn van het betrokken land dient”;
• we gebruikten citaten uit de kabinetnota’s Wat sport beweegt en Kansen voor Topsport inzake talentontwikkeling;
• we verwezen naar het bestaan van LOOT-scholen;
• we verwezen naar door de rijksoverheid onderschreven ambitie om bij de toptien te horen;
• we verwezen naar een brief van de EC dat het geven van school onderwijs aan jongeren gecombineerd met sporttraining geen staatssteun vormt;
• we verwezen naar de Alliantie School en Sport inzake de begeleiding van talenten in de sport;
• we merkten op dat het HTC geen sportvereniging is.

Daarop werden we uitgenodigd om het bezwaarschrift toe te lichten. Dinsdag 29 april 2008 was het zover. Gewapend met stukken over de uitspraken inzake de schaatsvereniging als ANBI en een stichting die zwembad exploiteert als ANBI (beide in Sport Knowhow XL bij de rubriek Sport&Fiscus behandeld) en het initiatief van NOC*NSF (daarin ondersteund door de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs) om sport als ANBI toegelaten te krijgen, toog ik naar Den Bosch.

Toelichting
Ik werd door twee medewerkers zeer gastvrij ontvangen. Ik heb een uitgebreide toelichting gegeven en de meegenomen stukken als ‘bewijsmateriaal’ overhandigd. Er was veel begrip en er waren veel vragen, maar ik moest bedenken: zij zijn uitvoerders van het beleid. En het zwembad is juist géén ANBI als je de hele beschikking goed zou lezen en tegen de uitspraak inzake de schaatsvereniging is beroep aangetekend!

Visie
De visie van het ANBI-team van de Belastingdienst komt op het volgende neer: het woord sport staat niet in het lijstje onder Artikel 41 a lid 1: “kerkelijke, levensbeschouwelijke, charitatieve, culturele of wetenschappelijke of algemeen nut beogende instelling”. Het begrip ‘algemeen belang’ zoals bedoeld in Artikel 41 a, lid 1 b, dient zéér eng te worden opgevat. Want het is louter en alleen van toepassing als het gaat om de gehele bevolking

Procedure
Ontvangen verzoeken waar het woord ‘sport’ in staat worden op het stapeltje ‘afwijzen’ gelegd. Bezwaarschriften gaan de procedure in, maar als die over ‘sport’ gaan worden ze met verwijzing naar artikel 41 a lid 1 afgewezen (omdat ‘sport’ daar niet in staat). En om te voldoen aan het begrip ‘algemeen belang’ moet er bij een organisatie wel heel grootschalig worden gedacht. In het geval van het Handbal Talent Centrum is dat alles niet het geval. Er is van het gesprek een verslag gemaakt, de negatieve beschikking zal ons op redelijke termijn bereiken.

Conclusie
Het komt mij voor dat er momenteel nauwelijks of geen sportorganisaties of –verenigingen zijn die aan de hier geschetste visie van de Belastingdienst kunnen ontsnappen. Wat de sport dan rest om als ANBI te worden gezien is dat het woord ‘sport’ aan het lijstje wordt toegevoegd zoals door NOC*NSF bepleit.

Voorwaarde
Naar mijn mening moet, om dat voor elkaar te krijgen, nu zo spoedig mogelijk door de rijksoverheid worden vastgesteld wat de sportorganisaties zo speciaal maakt dat ze voor het predicaat ANBI in aanmerking komen. Dat zou dienen te gebeuren door het vakdepartement, te weten het Ministerie van VWS. Dat hoeft geen grote klus te zijn: verwijs naar de maatschappelijke betekenis, de functie en naar de taak die sport daarbij vervult. Dan kan het ministerie van Financiën gelegitimeerd haar huidige beleid wijzigen.

Slot
Ik gun het de sport van harte dat VWS en Financiën de handen ineenslaan en het algemeen belang van sport wettelijk vastleggen.

Loek Jorritsma was wethouder (o.a. sport) in de gemeente Hoorn (1974–1976). Daarna studeerde hij af in de sociale wetenschappen en werkte vanaf 1979 bij de Directie Sport van het Ministerie van VWS, waar hij onder andere verantwoordelijk was voor de ontwikkeling van het beleid op het gebied van topsportevenementen en topsportaccommodaties. Met ingang van 1 april 2006 is hij met de VUT. Bij zijn afscheid schreef Jorritsma een bijdrage aan de discussie over de juridische verankering van sport in het beleid van de rijksoverheid. Hij pleit er voor om sport meer te zien als een publieke zaak en te komen tot een kaderwet specifiek sportbeleid.