Optimalisatie van sportplezier door clubkadercoaches in Zwolle

door: Leontien Thewissen

In de dynamische wereld van sportverenigingen is het belangrijk om vrijwillige trainers te ondersteunen, zodat zij kwalitatief goede trainingen kunnen verzorgen en kinderen met plezier kunnen laten sporten. De Zwolse Aanpak, ontwikkeld door SportService Zwolle, is een benadering die zich onderscheidt van andere methodieken. De gestructureerde aanpak, praktische toepassing en coaching op maat geven trainers de vaardigheden en het zelfvertrouwen voor kwalitatief goede trainingen.

De Zwolse Aanpak biedt een gestructureerde methodiek voor het begeleiden van beginnende vrijwillige trainers bij sportverenigingen. Wat deze aanpak onderscheidt, is de brede omvattende benadering van coaching in de praktijk. Het legt niet alleen een sterke nadruk op coaching op maat, maar omvat ook een focus op praktische toepassing en biedt ruimte voor reflectie en feedback. Dit ondersteunt de persoonlijke ontwikkeling van vrijwillige jeugdtrainers op alle fronten.

• Coaching op maat: begeleiding door de clubkadercoach die aansluit bij de individuele behoeften en leerstijl van de trainer;
• Focus op de praktijk: gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek en gericht op het ontwikkelen van praktische vaardigheden en het methodisch ontwerpen van goede activiteiten;
• Reflectie en feedback: trainers worden aangemoedigd om te reflecteren op hun eigen praktijk en ontvangen waardevolle feedback van professionals om hun vaardigheden verder te verbeteren.

In tegenstelling tot bestaande methodieken richt de Zwolse Aanpak zich niet alleen op het verbeteren van de kwaliteit van trainingen, maar ook op de persoonlijke ontwikkeling van vrijwillige jeugdtrainers. Door dit te doen zullen vrijwillige jeugdtrainers competenter worden, meer succes ervaren waardoor er meer plezier in het training geven ontstaat. Hierdoor zal het verloop van vrijwillige trainers minder groot worden. De Zwolse Aanpak leidt tot een diepgaande en duurzame ondersteuning van trainers binnen sportverenigingen, wat uiteindelijk ook resulteert in een positievere sportervaring voor kinderen en een versterkte gemeenschap van trainers en clubkadercoaches.

Ontstaan van de Zwolse Aanpak
De noodzaak voor een nieuwe aanpak werd duidelijk toen onderzoek van NOC*NSF¹ aantoonde dat veel vrijwillige trainers niet gediplomeerd zijn en zich vaak ongemakkelijk voelen in hun rol. Slechts een kwart van de sportclubs investeert in het opleiden van trainers, wat de kwaliteit van trainingen en het sportplezier van zowel sporters als trainers beïnvloedt. Als reactie hierop introduceerde SportService Zwolle in 2019 de rol van clubkadercoach, met als doel het sportplezier te vergroten door de kwaliteit van trainingen te verbeteren.

De Zwolse Aanpak werd ontwikkeld als een gestructureerde methodiek om vrijwillige trainers effectief te begeleiden. Deze aanpak legt de focus op samenwerking en geleidelijke ontwikkeling van trainers binnen sportverenigingen. Het programma omvat verschillende stappen, beginnend met overleg met het verenigingsbestuur en gevolgd door een onderzoeksfase waarin de behoeften van bestuur, trainers en coaches worden achterhaald. Vervolgens wordt de trainersbegeleiding opgedeeld in drie fasen: de demonstratiefase, de samenwerkingsfase en de zelfstandigheidsfase, waarbij de trainer steeds meer verantwoordelijkheid krijgt voor het ontwerpen en uitvoeren van trainingsactiviteiten.

Implementatie van de Zwolse Aanpak: stappen en fasen

Voor een succesvolle implementatie van de Zwolse Aanpak zijn verschillende stappen en fasen van cruciaal belang. Hieronder worden deze stappen en fasen uitgebreid beschreven om een duidelijk beeld te geven van hoe deze innovatieve benadering van trainersbegeleiding in de praktijk wordt toegepast.

1. Overleg met het Verenigingsbestuur

• Bespreking met de sportvereniging en de verenigingsadviseur over de inzet van een clubkadercoach en verkenning van samenwerkingsmogelijkheden met de sportbond.
• Afspraken over trainingen, toegang tot middelen, financiële ondersteuning en netwerkmogelijkheden worden vastgelegd.
• Het 'gezamenlijk vertrekpunt' wordt gedefinieerd en ondertekend door alle betrokken partijen.

2. Onderzoeksfase

• Kennismaking van de clubkadercoach met de vereniging en achterhalen van behoeften van bestuur, trainers en coaches.
• Evaluatie met betrokken partijen en opstellen van een gedetailleerd plan, inclusief interventies en programmering.

3. Trainersbegeleiding op de trainingsactiviteit (deel 1)

• Demonstratiefase | De clubkadercoach demonstreert een effectieve trainingsactiviteit en evalueert deze samen met de trainer.
• Samenwerkingsfase | Samenwerking tussen clubkadercoach en trainer aan de ontwikkeling van een trainingsactiviteit, met gezamenlijke evaluatie.
• Zelfstandigheidsfase | Overdracht van verantwoordelijkheid naar de trainer voor het ontwerpen en uitvoeren van trainingsactiviteiten, met continue evaluatie.

4. Trainersbegeleiding op de Groep (deel 2)

• Diepgaande focus op cruciale aspecten van effectieve trainingsactiviteiten, met nadruk op interactie tussen trainer en kind.
• Toenemende verantwoordelijkheid van de trainer voor ontwerp en uitvoering van trainingsactiviteiten, met continue begeleiding door de clubkadercoach.
• Ook in deze fase zal er weer gebruik gemaakt worden van een demonstratiefase, samenwerkingsfase en zelfstandigheidsfase.

Dit gestructureerde proces van implementatie zorgt ervoor dat de Zwolse Aanpak effectief wordt toegepast en leidt tot een verbeterde kwaliteit van trainingen binnen sportverenigingen, wat uiteindelijk resulteert in een positievere sportervaring voor kinderen en een versterkte gemeenschap van trainers en clubkadercoaches.

Effectiviteit van de Zwolse Aanpak
De Zwolse Aanpak legt een sterke nadruk op praktische toepassing en coaching op maat, wat ontbrak in veel van de bestaande alternatieven. Door trainers actief te betrekken bij het ontwerpen en uitvoeren van trainingsactiviteiten, kunnen ze hun vaardigheden ontwikkelen en vertrouwen opbouwen in het geven van effectieve trainingen. Dit resulteert in een persoonlijke en betrokken benadering van trainersbegeleiding, waardoor vrijwillige jeugdtrainers zich gewaardeerd voelen en gemotiveerd worden om te blijven groeien in hun rol en bij de sportvereniging te blijven.

Hoewel de Zwolse Aanpak momenteel uitvoerig wordt getest en verder wordt ontwikkeld, zijn er enkele punten van aandacht. De effectiviteit op lange termijn moet nog worden bewezen door meer wetenschappelijk onderzoek. Ook dient te worden onderzocht of de aanpak geschikt is voor trainers met diploma's of in andere sporten. Aanpassingen kunnen nodig zijn om de aanpak te optimaliseren voor verschillende doelgroepen. SportService Zwolle zet zich volledig in op clubkadercoaching waardoor Zwolse Aanpak voortdurend zal worden door ontwikkeld.

Noot
1. NOC*NSF - De Clubkadercoach introduceert trainersbegeleiding op de club (video)

Leontien Thewissen is buurtsportcoach bij SportService Zwolle. Zij is medeverantwoordelijk voor de doorontwikkeling van clubkadercoaching binnen Zwolle. Momenteel volgt zij de masterstudie Sport en beweeginnovatie aan de HAN – Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. De Zwolse aanpak is de innovatie die zij heeft ontwikkeld en waar zij op af wil studeren.