Onafhankelijke sportmedia zijn relevanter dan ooit

Jutta Leerdam weigerde aan de vooravond van haar gouden Olympische 1000m met het verzamelde Nederlandse journaille te praten. De Nederlandse Sportpers NSP diende een klacht in bij NOC*NSF, maar Leerdam was op geen enkele manier verplicht om met de pers te praten. Hoezeer KNSB-persvoorlichter Hans Nieuwenburg en TeamNL-perschef Thijs Pietersen ook hun best deden, zij konden Leerdam niet dwingen.

Terwijl zij – op een kort televisie-interviewtje met de NOS na – onbereikbaar bleef voor de pers, was Leerdam wel actief op Instagram. Daar had zij de volledige regie over het beeld dat zij van zichzelf wilde neerzetten, zonder kritische vragen. Daar kon zij zichzelf optimaal verkopen, want daar gaat het natuurlijk om. Als het gaat om haar eigen portemonnee, heeft Leerdam de traditionele media met haar 6,5 miljoen volgers op Instagram inderdaad niet meer nodig. Net als Ajax, FC Barcelona of Real Madrid de traditionele media al lang niet meer nodig hebben om een enorm groot publiek te bereiken en hun sport te verkopen.

Betekent dat het einde van het sportkatern in de krant, of van onafhankelijke sportnieuwsmedia op internet? Nee. Sport is namelijk meer dan een product dat verkocht moet worden. Sport is een maatschappelijk verschijnsel. NOC*NSF laat niet na de maatschappelijke waarde van sport te benadrukken, niet in het minst om de overheid op die manier te bewegen meer in sport en bewegen te investeren. Diezelfde voetbalclubs die de ruimte voor onafhankelijke media steeds verder beperken, pronken aan de andere kant vaak met maatschappelijke projecten.

Hoe zouden we er tegenaan kijken als onze kersverse premier Jetten voortaan weigert de pers te woord te staan omdat hij de regie over de beeldvorming liever zelf in de hand houdt op zijn instagram-kanaal? Van politici eisen we dat ze aanspreekbaar zijn op hun publieke verantwoordelijkheid. Daar hoort bij dat zij op gezette tijden spreken met onafhankelijke journalisten, die kritische vragen mogen en moeten stellen. Daarbij hebben die journalisten overigens ook een verantwoordelijkheid. Hun vragen mogen reiken zover als de maatschappelijke verantwoordelijkheid van die politici reikt. Daarnaast hebben die politici, zoals ieder mens, recht op hun privédomein. Op het moment dat een politicus zijn privéleven inzet voor publieke beeldvorming, wordt die grens overigens diffuus.

Terug naar de sport. Sporters hebben uiteraard ook recht op hun privédomein en het is de verantwoordelijkheid van journalisten om daar weg te blijven. Maar sporters begeven zich ook in de maatschappelijke publieke ruimte en dat is precies de ruimte waar een vrije samenleving behoefte heeft aan onafhankelijke journalistiek. Aan sporters die door anderen of door zichzelf worden neergezet als rolmodel mogen kritische vragen worden gesteld. Aan een voetbalclub die zich voorstaat op haar maatschappelijke projecten mag worden gevraagd hoe zich dat bijvoorbeeld verhoudt tot een gokbedrijf als sponsor op de borst. Als NOC*NSF vindt dat sport maatschappelijke impact heeft, moet zij zich als sportkoepel openstellen naar de pers. Daarover overigens geen klachten. Zowel Hans Nieuwenburg als Thijs Pietersen hebben hun werk als brug tussen sporters en media in Milaan uitstekend gedaan. Ook over de toegankelijkheid van bestuurders van de sportkoepel hebben de Nederlandse media over het algemeen weinig te klagen.

Wel zou NOC*NSF er voor de toekomst verstandig aan doen de toegankelijkheid van sporters contractueel vast te leggen tijdens een evenement waar de sportkoepel verantwoordelijkheid over het team draagt. Sporters krijgen in de toekomst alleen maar meer mogelijkheden om het publiek zelf met content te bedienen. Het incident met Jutta Leerdam staat niet op zichzelf, het is het logische uitvloeisel van een trend die al veel langer gaande is. De toegankelijkheid van sporters voor traditionele media staat onder druk. NOC*NSF is er tijdens de Spelen niet alleen om sporters te faciliteren, de sportkoepel beweegt zich nadrukkelijk in het maatschappelijk publieke domein en is daarom verplicht ook transparantie en onafhankelijke verslaggeving te faciliteren.

Daarmee komen we terug op het begin van deze column. Heeft de sport de traditionele media eigenlijk nog wel nodig?  Ja, maar alleen als die traditionele media zichzelf ook bewust zijn van hun rol. Natuurlijk mogen we meedeinen op de oranje-euforie in Milaan, maar we zijn er ook om de sport en de prestaties in perspectief te zetten. Als de sportjournalistiek die rol oppakt, is zij relevanter dan ooit.