Olympisch Plan: onbekend maakt onbemind

door: Jeroen van Tets

Een van de oorspronkelijke acht ambities in het Olympisch Plan 2028 is de Media ambitie. Bestaat die ambitie nog? Zo niet, hoe riskant is dat? De media hanteren zelf vaak het credo: ‘don’t shoot the messenger’. Maar de ‘messages’, die de laatste weken door de lucht vlogen, waren vooral qua deskundigheid van een bedenkelijk niveau. Het wordt hoog tijd dat er vooral veel meer aandacht komt voor de werkelijke inhoud van het Olympisch Plan. Er dreigt namelijk een uitbraak van een nieuwe variant van ‘Hollanditis’, het typisch Hollandse virus van het ongebreidelde ‘antisentiment’, ongrijpbaar en vooral zeer lastig uit te roeien. Niet zo gek dus, dat het Olympisch draagvlak is gezakt van 41 naar 30%.

In het Olympisch Plan 2028 waren oorspronkelijk acht ambities gedefinieerd. De alliantie Olympisch Vuur heeft deze ambities - waarschijnlijk om marketingtechnische redenen (lees: vereenvoudiging van de boodschap) - samengevat in drie zogenaamde ‘speerpunten’:
1. een vitale samenleving;
2. excellente prestaties;
3. economische impact.

Wanneer we deze speerpunten nader beschouwen, dan zijn zeven van de acht oorspronkelijke ambities wel ergens in deze drie speerpunten terug te vinden. De sociaal-maatschappelijke ambitie, de gezondheids- en welzijnsambitie en de breedtesportambitie zitten vooral in de ‘vitale samenleving’. De topsportambitie en de evenementenambitie vind je terug onder ‘excellente prestaties’. De evenementen komen we ook weer tegen bij het speerpunt ‘economische impact’, te zamen met de economische- en de ruimtelijke ambitie uit het oorspronkelijke OP2028. Eigenlijk gewoon een kwestie van wat shuffelen en anders verpakken.

Eén ambitie lijkt echter nogal tussen wal en schip te zijn beland en dat is de Media-ambitie. Deze had vooral betrekking op het vergroten en verbreden van de media-aandacht voor sport in het algemeen (top én breedte) met als resultaat een betere sportbeleving in 2016. De afgelopen weken is duidelijk gebleken dat met name deze media-aandacht veel te wensen overlaat. En dan vooral de inhoudelijk kant daarvan.

Drie voorbeelden
Een debat tussen de Tweede Kamer en de minister van Sport over nogal onzinnige, los door de lucht vliegende miljarden, zonder daarbij te weten hoe het nu precies zit, toonde eens en temeer aan dat een goede mediastrategie ontbreekt. Opnieuw ging het alleen maar over de Olympische Spelen in plaats van over het Olympisch Plan. En dat vooral op een zeer kortzichtige en onvolledige wijze. Zeer schrijnend daarbij is ook het onthutsende gebrek aan kennis van zaken van betrokken politici en bewindslieden, waarbij het natuurlijk bijzonder onhandig en onjuist was van het ministerie van VWS, om de onwetende politici nog langer onwetend te houden. Je kan maar beter open en eerlijk alle (tussentijdse) informatie geven, omdat dit meteen ook kansen biedt om één en ander wél goed uit te leggen. Bijvoorbeeld dat er behalve uitgaven ook nog een inkomstenkant bestaat (dat men dat nog moet uitleggen?!) en dat de miljarden niet bestemd zijn voor de Olympische Spelen, maar vooral voor de toekomstige – te verbeteren – infrastructuur van Nederland. En investeren in een gezonder (lees: goedkoper), duurzamer en beter leefbaar Nederland in de komende 25-30 jaar, wie kan daar nou op tegen zijn? Ook de huidige crisistijd wordt erbij gesleept, terwijl er voorlopig nog helemaal geen grote investeringen zullen worden gedaan. Het was allemaal van een tenenkrommende simpelheid, die menig wenkbrauw deed fronsen.

Onlangs wijdde parlementair journalist Max Pam zijn speciale column in het televisieprogramma Buitenhof ook aan bovengenoemd Kamerdebat. Met droge ogen beweerde hij onder meer dat de Olympische Spelen alleen maar een ‘prestigeobject is voor bobo’s en bestuurders’. Zulke uitspraken zijn nog maar amper het ‘borreltafel’-niveau ontstegen en doen direct denken aan de mythe van een ‘aparte eigen rijstrook voor FIFA-president Blatter’ tijdens het WK-voetbal. Het commentaar ging nog even verder met het ‘vermoeden’ dat de meest succesvolle Spelen ooit (Barcelona, beste voorbeeld, dat ook door vrijwel niemand wordt betwist), kennelijk ‘niet zo lucratief kunnen zijn geweest’ gezien de huidige economische malaise waarin Spanje zich nu bevindt (?!). Niet de dubieuze rol van banken, of een overspannen markt met megalomane bouwprojecten, maar de Olympische Spelen (van twintig jaar geleden!) zouden wel eens de oorzaak van de huidige economische malaise kunnen zijn. En ook de Grieken waren niet in de ellende geraakt door hun eigen bestedingspatroon, belastingontduiking of een overheid, die haar financiën niet op orde heeft, maar door de (overigens inderdaad minder succesvolle) Spelen van 2004. Een zo simpele voorstelling van zaken - meestal gespeend van enige bewijsvoering - blijkt vaak zeer effectief (sommige politieke partijen halen er zelfs 24 zetels mee !)

Nog een voorbeeld: er wordt schande van gesproken dat er al 190 miljoen door gemeenten en provincies is besteed aan lokale plannen voor 2028. Gebleken is dat daarvan 109 miljoen wordt gestoken in betere sportfaciliteiten voor alle burgers. Tenzij deze accommodaties overbodig luxe worden gebouwd, is daarvan dus geen euro weggegooid geld. Dan blijft er nog minder dan de helft (81 miljoen) over die door 450 gemeenten en 12 provincies gezamenlijk wordt uitgegeven aan bijvoorbeeld onderzoeken en verkenningen. Nou mag je toch hopen dat het vrij normaal is dat lokale overheden, hun plannen voor de toekomst altijd baseren op goed en gedegen onderzoek vooraf. Als dat namelijk niet zo is en we worden vervolgens geconfronteerd met hele foute beslissingen, dan pas kan je echt spreken van ‘weggegooid geld’. Maar je hoort niemand zeggen: ‘goed, dat er eerst gedegen onderzoek wordt gedaan’. Integendeel, het negatieve beeld is al geschapen en blijft weer heel lang hangen!

Impact
Nu kan men natuurlijk de schouders ophalen en zeggen: ‘ach, iedereen heeft recht op z’n eigen mening en tegenstanders hou je altijd’, maar dat is een open deur. We onderschatten hier toch de enorme impact van de media en de enorme afbreukschade van verkeerde, onvolledige en ondeskundige informatie die niet of te weinig wordt weersproken. Een vooringenomen of zelfs onjuiste voorstelling van zaken is snel gemaakt. In de huidige tijd van de supersnelle jacht op scoops is namelijk alles mogelijk: het nieuws wordt gewoon snel van Twitter en internet geplukt (dus zeer onbetrouwbaar) en ook ‘papegaaien’ is tegenwoordig een veel gebezigde ‘sport’. De daardoor vroegtijdig neergezette negatieve sentimenten zijn daarna als een steeds terugkerend virus zeer lastig te bestrijden, laat staan uit te roeien.

De uitdaging is duidelijk: dit alles vergt een echte professionele mediastrategie en daarmee kan niet snel genoeg worden begonnen. Het Olympisch Plan is nog steeds te onbekend (vooral inhoudelijk!) en daardoor ook onbemind. Maar bovenal is de boodschap veel te diffuus, ook onder de aanhangers van het Olympisch Plan. Wanneer men alleen spreekt over het naar Nederland halen van de Olympische Spelen, gaat men dusdanig kort door de bocht dat daarmee de kansen op die Spelen aanzienlijk verkleind worden. Het is dan ook van eminent belang dat er snel veel meer aandacht komt voor een heldere en eensluidende boodschap, ook om de gelederen weer beter te sluiten. Bestaat er bijvoorbeeld al een olympische spindoctor?

Wie?
Het is (te) makkelijk om voor alle taken, zoals ook het uitdragen van de juiste boodschap, steeds te wijzen naar Olympisch Vuur en haar voorzitter Camiel Eurlings. Iedereen die het Olympisch Plan een goed hart toedraagt kan zijn of haar nuttige bijdrage leveren. Natuurlijk zijn ook onze bekende sporthelden en andere BN’ers belangrijke ambassadeurs. Maar vergeet vooral ook de media zelf niet. Zelfs de meest kritische journalist en aanvankelijke opponent kan uiteindelijk de beste pleitbezorger worden, mits hij of zij de tijd en gelegenheid heeft gehad om beter kennis te nemen van de complete inhoud (voor- en nadelen) van het Olympisch Plan 2028. Wanneer je belangrijke opiniemakers als Johan Derksen, Hugo Borst, Henk Spaan, Pauw & Witteman, Matthijs van Nieuwkerk, Jan Mulder e.d. aan je zijde hebt, zijn we een flink stuk verder.

De komende maanden is het weer volop ‘campagnetijd’ in Nederland. Tegelijkertijd zal een echte olympische campagne zo snel mogelijk gestart moeten worden. Een campagne die nog wel een paar jaartjes door zal moeten gaan. Wat een geluk dat 2028 nog redelijk ver weg is.

Jeroen van Tets is sinds 2011 freelance debat- / discussieleider en dagvoorzitter (‘Mr. Speaker’). Daarnaast schrijft Van Tets ook columns en opiniestukken in diverse media (‘Mr. Write’). Van Tets was van 2005 tot en met 2010 programmamanager Ruimte & Accommodaties bij sportkoepel NOC*NSF. Daarvoor werkte hij als manager gebiedsontwikkeling bij Arcadis Bouw en als sales manager bij Desso DLW Sports Systems. Voor meer informatie: jvantets@planet.nl of 035-623 2907 / 06-5335 5755.