Mediation: een wedstrijd met twee winnaars

door: Marc Delissen

In sport – en met name in topsport – gaat het om winnen. Het is vechten tot dat je er (soms letterlijk) bij neervalt. Het voeren van een juridische procedure heeft veel weg van het ‘spelen’ van een wedstrijd. Ook tijdens een procedure vecht men voor een overwinning en heeft men geen (of nauwelijks) oog voor de belangen van de wederpartij: het gaat uitsluitend om de winst.

Sport gaat, naast het winnen van de wedstrijd, ook steeds vaker over geldelijk gewin, althans de zakelijke belangen worden steeds groter. Voeg daarbij de toename in procedurebereidheid van sporter, sportbond of sponsor en de voedingsbodem voor de juridisering van de sport is gelegd.

De nadelen van het voeren van procedures of arbitrages zijn evident. Het is een dure en vaak langdurige aangelegenheid. Daarnaast leg je je lot in handen van een derde (rechter of arbiter), die - ook al laat je de zaak nog zo goed bepleiten - een eigen mening over de zaak vormt en uiteindelijk de knoop doorhakt.

Een ander nadeel van het voeren van procedures is dat de relatie - die partijen eens hadden - wordt beëindigd. Na een paar rondjes moddergooien over feiten en omstandigheden, zoals die (mogelijk) in het verleden hebben plaatsgevonden, kunnen partijen definitief niet meer door één deur. En in elke branche, maar zeker in de sportwereld (die in Nederland niet bijzonder groot is), is die situatie onwenselijk. Men heeft elkaar wellicht nog eens nodig en komt elkaar - mogelijk in wisselende hoedanigheden - weer tegen.

Tot slot is er bij gerechtelijke procedures geen plaats voor emotie. Sport is emotie en niet zelden vindt een conflict haar oorsprong in miskenning of misinterpretaties van emoties. De rechter heeft geen tools om emotie in een procedure – laat staan in een vonnis – een plaats te geven.

Mediation als alternatief
Mediation is een vorm van conflicthantering, waarbij een onafhankelijke neutrale derde - de mediator - partijen begeleidt om vanuit hun werkelijke belangen tot een gezamenlijk gedragen en een voor ieder van hen optimale oplossing van hun conflict te komen (brief Minister van Justitie aan de voorzitter van de Tweede Kamer d.d. 19 april 2004, kenmerk 5280305).

Mediation werkt op basis van vrijwilligheid en autonome zelfbeschikking van partijen. Een belangrijk voordeel van mediation is dat de relatie tussen partijen - ondanks het bestaan van een (zelfs heftig) conflict - behouden blijft of, indien partijen besluiten de relatie toch te beëindigen, dit op een respectvolle wijze gebeurt. In een mediation traject is er alle ruimte en aandacht voor de aanwezige emotie. Partijen praten veel meer over elkaars belangen en veel minder voeren zij een discussie over elkaars (tegengestelde) standpunten.

De sportwereld is – gezien haar specifieke gebruiken, waarden en normen en de veelvuldig voorkomende wederzijdse afhankelijkheid – gebaat bij deze wijze van geschilbeslechting. Zij zit niet te wachten op tijdrovende en dure procedures, waarbij Jan en alleman kan meegenieten. Bij mediation blijft men zelf aan de bal en is men zelf betrokken bij het eindresultaat.

De voordelen van mediation op een rijtje:
a) partijen nemen vrijwillig deel aan mediation, die vertrouwelijk is en een informeel karakter kent;
b) partijen praten met en luisteren naar elkaar in aanwezigheid van een deskundige en onpartijdige mediator;
c) het proces is gericht op de toekomst;
d) partijen hebben een actieve rol en zijn zelf betrokken bij de (mogelijk creatieve) oplossing van het geschil;
e) mediation gaat veel sneller dan een gerechtelijke procedure, mede waardoor de kosten veel lager liggen; 
f) het bereikte resultaat wordt deugdelijk vastgelegd.

In principe kan ieder geschil door mediation worden opgelost. Het getuigt van kracht, moed en wijsheid indien partijen besluiten om hun geschil door middel van mediation op te lossen. Zij staan op dat moment beide met 1-0 voor!    

Enkele voorbeelden van geschillen in de sport die door middel van mediation kunnen worden beëindigd:
• rechtspositionele conflicten;
• geschillen tussen sporter/sportbond en sponsor;
• selectieperikelen;
• seksuele intimidatie;
• geschillen ten aanzien van de uitleg of uitvoering van overeenkomsten;
• transferconflicten;
• bestuurs- en directieconflicten.

Conclusie
De bekendste voorbeelden van mediation vindt men bij echtscheiding, omgangsbemiddeling, arbeidsrechtelijke kwesties en buurtconflicten. De voordelen van mediation zijn evident en ook de sportwereld is bij uitstek geschikt om gerezen geschillen door middel van mediation op te lossen. De kosten zijn beperkt, partijen blijven zelf betrokken bij het eindresultaat en emoties krijgen aandacht en een plaats. Dit alles in tegenstelling tot de formele gerechtelijke procedures of arbitrages, waarbij er slechts één winnaar is, die nota bene ook nog door een derde wordt aangewezen. Mediation richt zich op de toekomst van partijen, waardoor hun relatie mogelijk intact blijft. En dat is – buiten alle andere voordelen – een groot goed.

Marc Delissen is advocaat en geregistreerd mediator (NMI) bij Delissen Martens advocaten belastingadviseurs mediation. Hij treedt op als advocaat en mediator in sportgerelateerde kwesties en ondernemingsrechtelijke geschillen. Voor meer informatie: mdelissen@delissenmartens.nl of 070-311 5411.