Het unieke Nederlandse zwemlessysteem

door: Evert-Jan Hulshof

Het behalen van een zwemdiploma is gemeengoed in Nederland. Dat daar een hele wereld achter schuilgaat, is voor de meeste mensen onbekend. Wie heeft er geen herinneringen aan de zwemles en het moment van afzwemmen? Vraag een willekeurig persoon op straat naar zijn of haar ervaringen en de verhalen komen los. Het Nederlandse systeem van zwemles is uniek in de wereld. Achter dit unieke systeem zit het Nationaal Platform Zwembaden | NRZ, de organisatie die zich onder meer bezighoudt met de kwaliteit van de zwemles bij de 1.200 zwemlesaanbieders en de uitgifte van meer dan 400.000 zwemdiploma’s per jaar. Het Nationaal Platform Zwembaden  | NRZ is een stichting zonder winstoogmerk die in 1984 op uitdrukkelijke wens van de overheid werd opgericht.

De maatschappelijke relevantie van onderwerpen als zwemveiligheid en zwemvaardigheid is wat mij aantrekt in mijn nieuwe job als directeur van Nationaal Platform Zwembaden | NRZ. Evenals de uitdaging om de zwembranche te versterken, onder meer door het uitwisselen van kennis en bevorderen van samenwerking met en tussen de vele partijen die actief zijn binnen de zwembranche.

De zwembranche is mij niet helemaal vreemd. Anderhalf jaar geleden trad ik al aan als interim-directeur. In deze periode werd de Licentie Zwem-ABC als nieuwe kwaliteitsborging van het zwemonderwijs geïntroduceerd en bereidde ik de nieuwe governance van de organisatie voor. Het bestuur van het Nationaal Platform Zwembaden | NRZ - dat bestaat uit vertegenwoordigers van Vereniging Sport en Gemeenten (VSG), de Vereniging van Recreatieondernemers Nederland (RECRON) en de zwembond KNZB - vroeg mij daarop om de vernieuwde organisatie verder inhoud te geven en op de kaart te zetten in de rol van directeur. In deze vernieuwde organisatie worden straks zes partijen toegevoegd aan de bestaande bestuurspartijen, waardoor er binnen de branche een nog breder draagvlak ontstaat voor de (activiteiten) van de organisatie.

Introductie van de Licentie: kwaliteitsslag
De consument kan alleen maar vertrouwen blijven houden in de zwembranche en de zwemonderwijzers langs de badrand als de kwaliteit kan worden gewaarborgd. Daarom werd in 2014 de Licentie Zwem-ABC geïntroduceerd.

Deze Licentie geeft de klant duidelijkheid dat de zwemlesaanbieder die in het bezit is van de Licentie handelt volgens de nieuwe kwaliteitsstandaard van de zwembranche. Terwijl voorheen die kwaliteit voornamelijk werd gecheckt tijdens het afzwemmen, wordt bij de Licentie Zwem-ABC een zwemlesaanbieder ook getoetst op zaken als: is er voldaan aan wet- en regelgeving, is de zwemonderwijzer gescreend en in het bezit van een Verklaring Omtrent Gedrag (VOG), werkt de zwemlesaanbieder volgens de Gedragscode Zwembranche, is de zwemonderwijzer voldoende opgeleid, is er nagedacht over de manier van lesgeven, hebben ouders zicht op de vorderingen van de kinderen tijdens de zwemles, is er een ongevallenregistratie en een klachtenprocedure.

Een ouder moet erop kunnen vertrouwen dat zijn of haar kind van circa vijf jaar in vertrouwde handen is van een goed opgeleide zwemonderwijzer die in het bezit is van een VOG en niet in die van ‘de buurvrouw of buurman om de hoek’ die weinig tot niets weet van het aanleren van vaardigheden in het zwembad.

Grenzen verleggen
Het op de kaart zetten van de vernieuwde organisatie brengt een hoop uitdagingen met zich mee. Bij veel branches worden belangen verenigd binnen één organisatie. Binnen de zwembranche is dat duidelijk anders georganiseerd en is er sprake van een complex krachtenveld en een grote diversiteit aan belangen. Een diversiteit die zijn oorsprong vindt in het verleden en die je vaker ziet in branches waar de overheid is teruggetreden en waar private en publieke partijen actief zijn.

Terwijl zwemles vroeger door middel van  schoolzwemmen en via publiek toegankelijke gemeentelijke zwembaden werd aangeboden, zien we nu dat zwemles ook het domein is geworden van private partijen als exploitatiemaatschappijen en commerciële zwemscholen. Juist doordat steeds meer en heel verschillende partijen actief zijn als lesgever binnen de zwembranche, wordt een eenduidige en voor de consument herkenbare Nationale Kwaliteitsstandaard steeds belangrijker.

Temeer omdat de meeste mensen ervan uit gaan dat zwembaden, zwemles en zwemdiploma’s gereguleerd worden door de overheid. Het is fantastisch dat de consument een blindelings vertrouwen heeft in de zwembranche. Tegelijkertijd legt dit een grote verantwoordelijkheid op de zwembranche. De branche is het aan de maatschappij en consumenten verplicht om er gezamenlijk voor te zorgen dat er een eenduidige en voor een ieder herkenbare Nationale Kwaliteitsstandaard wordt gehanteerd.

Het Nationaal Platform Zwembaden | NRZ kan en wil juist die verbindende partij zijn in een branche waar kwaliteitsverbeteringen eigenlijk alleen door zelfregulering tot stand worden gebracht. Deze rol gaan we nadrukkelijker invulling geven. Eenheid en nationale standaarden zijn extra belangrijk in een branche zonder overheidsregulering. De lat ligt hoog en het is dan ook belangrijk om in te zetten op kwaliteit. In dat kader moet ik altijd denken aan een uitspraak die ik ooit hoorde van atletiekcoach Charles van Commenee: 'Niemand is ooit hoger gaan springen door de lat lager te leggen'.

Evert-Jan Hulshof (49) is met ingang van 1 juli 2015 directeur van het Nationaal Platform Zwembaden | NRZ waar hij anderhalf jaar daarvoor interim-directeur van was. Het Nationaal Platform Zwembaden | NRZ is het kennisinstituut voor de zwembranche en vooral bekend als uitgever van de Nationale Zwemdiploma’s. In het verleden was Hulshof directeur van de Koninklijke Nederlandse Lawn Tennis Bond (KNLTB), een functie die hij 15 jaar bekleedde.