Herman Ram reageert op column Nienke de Jong en Marc Delissen

Where we are..
Op 2 februari jl. plaatsten Nienke de Jong en Marc Delissen op Sport Knowhow XL een meer dan lezenswaardig artikel over de zogenoemde ‘Whereabouts-verplichting’ in relatie tot het recht op een privéleven zoals vastgelegd in artikel 8 van het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens. De auteurs wijden enkele interessante juridische observaties aan de kwestie, en concluderen dat “De inmenging […] het legitieme doel van artikel 8 lid 2 EVRM voorbij [schiet] en […] niet noodzakelijk [is] in een democratische maatschappij”. En daarmee zou een sporter die bezwaar heeft tegen de regeling met succes de weg naar het Europees Hof moeten kunnen bewandelen.

Met alle respect voor de interessante juridische analyse van de auteurs moet ik toch vaststellen dat hier sprake is van een inschatting van de afloop van een procedure bij dat Hof, niet meer en ook niet minder. Het is niet aan de auteurs (en overigens – uiteraard - ook niet aan mij) om te bepalen of die inmenging noodzakelijk is, maar dat is nu juist de vraag waarover het Europees Hof zich (onder andere) zou moeten buigen.

Het vervelende aan de discussie is dat de (dis)proportionaliteit van de Whereabouts-regeling al in vele bijeenkomsten, artikelen en andere fora besproken is, maar dat het met de toetsing door het Europees Hof maar niet wil vlotten. Voorstanders van de regeling zijn van mening dat die regeling proportioneel is, en tegenstanders bestrijden dat. Zo is het al meer dan twee jaar, en we schieten niets op, behalve dat de discussie enigszins verlammend dreigt te werken op de uitvoering van het beleid (wat de tegenstanders mogelijk als een succesje zullen zien). Ik zie geen andere uitweg uit deze patstelling dan daadwerkelijk de weg naar de Europese rechter in te slaan, en wat mij betreft kan het niet snel genoeg gaan. Daarover zijn de auteurs en ikzelf het in ieder geval volledig eens, al hebben we mogelijk verschillende verwachtingen van de uitkomst van zo’n rechtsgang.

Overigens is het onjuist om te denken dat er in het geheel nog geen juridische toets van de mogelijke inbreuk op privacy-wetgeving door de antidopingregelgeving zou hebben plaatsgevonden. In Nederland is de regelgeving op het punt van de privacy-bescherming tot tweemaal toe in Kort geding getoetst, en in beide gevallen is de eisende sporter in het ongelijk gesteld. In het buitenland zijn in juridische procedures al verschillende uitspraken gedaan (het meest recent nog in Spanje, maar eerder ook in Italië en Noorwegen) die het Whereabouts-systeem in stand houden. Maar daar teken ik direct bij aan dat uitspraken van nationale rechters betrekkelijk weinig betekenis hebben voor andere landen, omdat de juridische inbedding van de regeling per land erg kan verschillen. Met name het al dan niet gelden van antidopingwetgeving (en de inhoud daarvan) kan van belang zijn. Overigens: het feit dat de zogenoemde ‘Article 29 Data Protection Working Party’ (het adviesorgaan dat in opdracht van de Europese Commissie toeziet op de correcte uitvoering van de Europese privacy-wetgeving) die de Whereabouts-regeling als zodanig niet in strijd acht met die wetgeving, wijst er wel degelijk op dat het nog maar zeer de vraag is of het Europese Hof desgevraagd aan de verwachtingen van de auteurs zal voldoen.

Dit alles gezegd zijnde, moet ik jammer genoeg vaststellen dat de door de auteurs aangevoerde ‘feiten’ wel enige aanvulling behoeven. De auteurs verwijzen naar Belgische sporters die tegen de regelgeving in het geweer zijn gekomen, maar dat zegt bar weinig want van een daadwerkelijke procedure is een jaar na dato nog steeds geen sprake. De auteurs wijzen op problemen die de FIFA heeft met de regeling, maar feit blijft dat ook de FIFA de regeling onverkort heeft overgenomen. En tamelijk gortig wordt het wel als de auteurs ten onrechte stellen dat de Dopingautoriteit in een specifiek geval de Whereabouts-verplichting zou hebben teruggedraaid onder druk van een advocaat. Jammer genoeg wordt bij deze misser geen bron genoemd, want daar ben ik wel benieuwd naar.

Verder stellen de auteurs dat bepaalde (nota bene met name genoemde) sporters, wegens het niet (of niet op de juiste manier) invullen van de Whereabouts verdacht werden of worden van dopinggebruik. Dat is onjuist. Sporters die hun Whereabouts, ondanks diverse herinneringen, tot drie keer toe niet (correct) invullen schenden artikel 2.4 van de WAD Code (waar de Whereabouts-verplichting is vastgelegd) en dat is een overtreding. Maar dat impliceert absoluut niet dat er daarnaast ook sprake hoeft te zijn van verdenking van dopinggebruik of enige andere dopingovertreding. De ongeveer 450 Nederlandse sporters die momenteel de Whereabouts-verplichting hebben en ook de sporters uit die groep die niet aan de verplichting voldoen worden op basis daarvan niet verdacht van dopinggebruik, en dit wel zo stellen doet hen onrecht.

Tenslotte en afrondend: het zal na het voorgaande niemand verwonderen dat ik helemaal niet geloof dat ‘het antidopingbeleid aan alle kanten wankelt’, hoe gretig dit beeld ook in de media wordt opgeroepen. De mondiale antidopingregelgeving is voortdurend onderwerp van discussie en evaluatie, en regelingen worden aangepast als dat nodig blijkt te zijn. Op de door de auteurs opgeworpen vraag hoe lang de huidige WAD Code nog zal bestaan durf ik wel een voorspellend antwoord te geven: die Code geldt tot 1 januari 2015, op welke datum een volgende, weer verder ontwikkelde versie van de Code van kracht zal worden.

Herman Ram is vanaf 1 mei 2006 directeur van de Stichting Anti-Doping Autoriteit Nederland. Daarvoor was hij ruim zes jaar directeur van de Nederlandse Ski Vereniging. Eerder was hij directeur van de badmintonbond (van 1994 tot 2000) en de schaakbond (van 1992 tot 1994).