Gaan we nog wel skiën?

door: Jeroen van Tets

Nadat de eerste sneeuw weer is gevallen, kunnen we de blik even verleggen van het schaatsen naar de andere wintersporten: het skiën en het snowboarden. Ook hier hebben we het over hele populaire sporten, terwijl hiervoor de klimatologische omstandigheden in Nederland bepaald niet gunstig zijn en de geografische omstandigheden (bergen) zelfs volledig afwezig. En wat doen wij Hollanders dan ? Wij creëren die omstandigheden zelf, eerst door middel van kunstskibanen en later via het echte werk, het bouwen van complete indoor sneeuwhellingen. In Nederland zijn dat er zeven (en een halfje), waarbij opvalt dat sommige banen heel redelijk draaien, terwijl anderen een nogal kwijnend bestaan leiden.

Dergelijke ‘omgevingsvreemde’ accommodaties beginnen al direct met een behoorlijke achterstand. Want net zoals bij ijs, is het maken van echte sneeuw bijzonder kostbaar. Deze enorme ‘vrieskisten’ zijn regelrechte energievreters. Exploitatie van een (sneeuwechte) indoor skibaan moet dus gericht zijn op een groot volume, dat wil zeggen: of heel veel klanten, of klanten die heel vaak komen. Zoiets vergt een zeer speciale benadering.

Genoeg skiërs en snowboarders
Als we eerst even kijken naar enkele cijfers over de wintersport, dan zien we dat ca. 1,1 miljoen Nederlanders ieder jaar goed zijn voor 1,2 miljoen wintersportvakanties (zo’n 100.000 mensen gaan dus zelfs meer dan één keer !). Het hoogtepunt – halverwege de jaren negentig – was 1,25 miljoen sneeuwgangers, maar de trend is momenteel licht dalend, hetgeen enigszins logisch is in deze crisistijd.

Maar laten we voor het gemak maar even uitgaan van ruim één miljoen wintersporters, dat is nog altijd bijna gelijk aan het totale aantal leden van de KNVB (!). Dat er slechts 100.000 mensen lid zijn van de NSkiV, is voor deze bond iets om over na te denken, maar Nederland kent dus wel degelijk een enorm grote groep skiërs & snowboarders. Daarbij speelt natuurlijk een grote rol dat skiën een sport is voor alle leeftijden, die mensen gedurende vele jaren van hun leven kunnen blijven beoefenen. Kortom, we praten over een grote en zeer concrete doelgroep en bovendien een doelgroep, die financieel redelijk draagkrachtig is.

Een groot deel van deze doelgroep - met name de ervaren skiërs - gaan ongetwijfeld vrij sporadisch naar deze indoor skibanen. De beleving daar kan nu eenmaal niet tippen aan die van de Alpen zelf. Toch is er ook een behoorlijke groep die de indoor skibanen opzoekt ter voorbereiding op de echte wintersportvakantie. Voor veel snowboarders (vooral de freestylers) en voor de minder geoefende skiërs zijn de sneeuwbanen zelfs uitermate geschikt om regelmatig te oefenen. Daarnaast zijn ze ook een uitkomst voor de ‘thuisblijvers’, die om bepaalde (budgettaire ?) redenen niet naar de echte skihellingen kunnen afreizen.

Beleving
Het woord is al even gevallen: de beleving van het skiën en het snowboarden op deze accommodaties is van zeer groot belang. Nog sterker dan bij kunstijsbanen - waarvan veel schaatsers ook nog wel gebruik willen maken zonder echte koek & zopie - geldt voor de skibanen dat ze toch die speciale skisfeer proberen binnen te halen, vooral in de complementaire horeca. Het après-skiën is namelijk niet onbelangrijk, ook als inkomstenbron.

Bij de succesvolle skibanen, zoals SnowWorld (in Landgraaf en Zoetermeer) en Skidôme in Rucphen, hebben ze dat goed begrepen en proberen ze zich in alle opzichten te blijven richten op de echte wintersportactiviteiten, eventueel alleen uitgebreid met ‘aanverwante’ activiteiten - zoals schaatsen - of eventueel sauna & wellness. Tegelijkertijd moeten de lessen, de verhuur van materiaal plus een grote wintersportwinkel zorgen voor een grotere verdiencapaciteit, met name omdat deze accommodaties natuurlijk ook nog eens zeer seizoensgevoelig zijn. Een transformatie naar bijvoorbeeld een beachsportcentrum in de zomer is echter nog nooit gerealiseerd, misschien een brug te ver.
 
Andere groepen
Dit soort massa-accommodaties - met zulke hoge exploitatiekosten - zijn ook genoodzaakt zich te richten op de markt van de bedrijfsuitjes en de kinderpartijtjes. Daar is op zich nog niks mis mee; het is een noodzakelijke en in zekere zin ook wel logische extra financiële bron.

Men moet zich echter wel bedenken dat dit een zogenaamde ‘passerende’ klantengroep is: ze komen één, hoogstens twee keer langs, maar gaan een volgende keer ook weer iets anders doen. Dat betekent dat men zich weliswaar op deze groepen mag richten, maar dan vooral binnen het karakter en de sfeer van de oorspronkelijke activiteit. Ook de mensen van het bedrijfsuitje, of het kinderpartijtje komen niet ‘toevallig’ naar een skibaan, nee zij komen gericht om te skiën of te snowboarden. Wie die wensen op een goede manier breed kan aanbieden, maakt kans dat gasten het ook leuk vinden om terug te komen en zo heb je er nieuwe klanten bij.

Maar om nu kinderen die graag laser-gamen naar de skibaan te lokken met een laser-game, of allerlei andere elektronische speeltjes, daar kan je de nodige vraagtekens bijzetten. Daar zit weinig kruisbestuiving bij. Zo is een kartbaan er alleen voor kartliefhebbers en dat is en blijft een hele andere doelgroep. Daarom is ook bij De Uithof in Den Haag een kartbaan slechts aangrenzend (lees: gescheiden) aan de skibaan en de ijsbaan, met een apart eigen kartcafé en een apart skicafé, annex alpenhut. En nadat de schaatsers in maart weer van het ijs gestapt zijn mogen de karters ook nog enkele weken gaan Ice-karten. De genoemde laser-games passen ook veel beter in deze wereld dan in die van een skibaan.

Beleving en sfeer valt dus niet altijd te mengen en de bijbehorende doelgroepen ook niet. Een skibaan is er primair voor de sport en voor het specifieke wintervermaak. Maar gaat men in de drang om steeds meer klanten te trekken daarbij te ver, dan verliest de baan zijn identiteit en wordt het een identiteitsloos entertainmentcentrum. Weg beleving, weg sfeer en wat nog erger is: weg skiërs!

Locatie
Bij dit alles speelt ook de gekozen locatie een niet onbelangrijke rol. De Skidôme bijvoorbeeld - de allereerste sneeuwskibaan van Nederland in het Brabantse Rucphen (of all places) - kan behoorlijk profiteren van een groot verzorgingsgebied in (west-) Brabant en België. De enige andere baan in dat gebied - skibaan Casablanca in ’s-Gravenwezel - lag in een natuurgebied (niet handig), hetgeen tot dusdanige problemen en protesten heeft geleid dat de baan inmiddels heeft moeten sluiten. De skibaan in Terneuzen is onlangs door Skidôme overgenomen en hoewel deze locatie t.o.v. Nederland en het dunbevolkte Zeeland verre van optimaal is te noemen, moet wellicht ook deze baan worden beschouwd als een vooral op België gerichte accommodatie. Maar er zal nog hard aan getrokken moeten worden om daar voldoende mensen naartoe te krijgen.

De enige andere sneeuwskibaan in Belgie is Snow Valley in Peer; deze ligt weer zó dicht onder de rook van Eindhoven, dat het een grote concurrent is voor het nabijgelegen Montana Snowcenter op het recreatiepark de Kempervennen in Valkenswaard. Twee van dergelijke bijzondere accommodaties binnen een straal van twintig kilometer van elkaar (!), dat moet haast wel problemen gaan geven voor één van de twee. Datzelfde geldt eigenlijk voor de al eerder genoemde Uithof in Den Haag ten opzichte van SnowWorld te Zoetermeer. De Uithof ligt moeilijk bereikbaar helemaal achterin Den Haag (aan de kant van het Westland) en is ook vanaf de weg slecht te zien, zodat je deze accommodatie (ijsbaan, skibaan, kartbaan en bergklimmuur) gemakkelijk voorbij rijdt.

Dit centrum zal blijvende concurrentie houden van SnowWorld Zoetermeer, dat ten opzichte van de rest van Nederland veel gunstiger ligt en ook veel meer bekendheid geniet. Voeg daar ook nog eens de plannen bij, die er in Zoetermeer zijn voor een grote nieuwe schaatsbaan (voor heel Zuid-Holland) en je begrijpt dat de toekomst voor De Uithof verre van rooskleurig zal zijn. Ook Snow Planet te Spaarnwoude zal het niet gemakkelijk hebben, maar zij hebben tenminste een groot verzorgingsgebied met Amsterdam, Haarlem en Noord-Holland, exclusief voor zichzelf.

De mooiste locatie is toch wel voor SnowWorld in Landgraaf. Bovenop een oude mijnberg (daardoor de grootste en de langste indoor skibaan ter wereld) ligt het niet alleen dicht bij Duitsland en België, maar zoals heel Zuid-Limburg ligt het ook veel meer Europa in. Er is dan ook een echt (winter)sporthotel bij gelegen voor trainingskampen en andere meerdaagse arrangementen; zoiets brengt ook weer meer geld in het laatje. De bezoekers zijn er bovendien veel internationaler en als ze tevreden vertrekken is er een grote kans op een herhalingsbezoek.

Sneeuwloos
Bekijken we de skibanen in Nederland, dan valt op dat er geen enkele indoor sneeuwbaan is in het gehele oosten en noorden van ons land. Wel zijn er enkele kunstskibanen (borstelbanen). Dit zal mogelijk verband houden met de dunnere bevolkingsdichtheid en wellicht ook de geringere affectie met deze wintersporten op het platteland. Mocht er ooit nog een echte kunstmatig gebouwde berg - van welke hoogte dan ook - verrijzen in of nabij Flevoland, dan zal deze ongetwijfeld ook het gehele noordoosten kunnen bestrijken.

Al is het bouwen van dit soort nagebootste skihellingen (bij gebrek aan de werkelijkheid) bepaald geen sinecure, het is wel een typisch staaltje van Nederlands innovatief ondernemerschap. Wij laten ons niet (vries)kisten !

Jeroen van Tets is sinds 2011 freelance debat-/ discussieleider en dagvoorzitter (‘Mr. Speaker’). Daarnaast schrijft Van Tets ook columns en opiniestukken in diverse media (‘Mr. Write’). Van Tets was van 2005 tot en met 2010 programmamanager Ruimte & Accommodaties bij sportkoepel NOC*NSF. Daarvoor werkte hij als manager gebiedsontwikkeling bij Arcadis Bouw en als sales manager bij Desso DLW Sports Systems. Voor meer informatie: jvantets@planet.nl of 035-623 2907 / 06-5335 5755.