Een paar observaties na de afgelopen sportzomer

door: Huub Stammes

We hebben de Olympische Spelen alweer een paar weken achter de rug met een indrukwekkende resultaten die leiden tot een zesde plaats op de medaillespiegel. De Paralympische Spelen zijn zelfs daarbovenuit gestegen met een vierde plaats voor Nederland. Beiden zijn nog nooit eerder behaald. De beleidskeuzes van ruim tien jaar geleden om te focussen op medaillekansrijke sporten is succesvol gebleken. De uitdaging is om deze curve vast te houden in Milaan 2026 en Los Angeles in 2028. In Topsport geldt er een wetmatigheid dat het bereiken van de top makkelijker is dan in de top te blijven. Zijn er meer sporten waar kansen liggen op winnen of vallen we terug omdat er een aantal unieke winnaars de komende jaren stoppen?

De medaillespiegel wordt qua ranglijst geheel bepaald door het aantal behaalde gouden medailles. Zilver telt pas mee bij een gelijke gouden stand. Brons doet er derhalve bijna niet toe. Het gaat om winnen. En dat heeft Nederland heel veel gedaan, ook ten opzichte van andere landen die in totaal soms meer medailles hebben gehaald. Dat was ook het unieke aan de Nederlandse prestaties dit keer. Er werd ongewoon veel gewonnen en meer dan zilveren of bronzen medailles. In Tokio won Nederland bij de Paralympische Spelen 59 medailles en nu 56 (27-17-12). Het gaat om goud. Als het totaal aantal gewonnen medailles het criterium zou zijn, zou het aantal van 56 medailles namelijk een negende plek opleveren. In België werd op die manier de medaillespiegel bepaald. Wellicht kwam dit de Belgen dit keer beter uit?

En dan zijn we weer terug bij de Griekse oudheid waar alleen de winnaar een medaille en een overwinningskrans kreeg. De rest kreeg niets. Zullen we dan weer zilver en brons afschaffen zoals die zijn bedacht door de grondlegger van de moderne Olympische Spelen, Pierre de Coubertin? Anderzijds vinden we de uitreiking van de zilveren en bronzen medailles een mooi eerbetoon aan de winnaars daarvan. Sinds 1984 zijn er ook olympische diploma’s voor de eerste acht, deze zijn nauwelijks bekend bij de mensen, omdat de uitreiking niet in beeld komt en derhalve voor het grote publiek onbekend blijven. Mijn indruk is dat de goud-zilver-bronsindeling blijft bestaan ondanks discussies over toekenning van meer kleuren/medailles.

Vergeten categorie
Is de medaillespiegel van de Olympische Spelen en Paralympische een andere dan die van de World Master Games? Paralympisch heeft nu bewezen dat zij er volwaardig bij hoort en dat wordt opgepakt in erkenning, waardering en facilitering. Er ontbreekt echter nog een categorie op het grote speelveld: de masters (dertigplussers). Immers de wereld vergrijst. Ruim meer dan de helft van alle sporters is master. Er wordt op hoog niveau bij de masters gesport. Het is nu een kwestie van gelijkheid en daarmee het stopzetten van sportseniorisme. Sportbestuurder, u wilt toch niet dat u daarvan beticht kan worden? Nederland loopt behoorlijk achter bij de internationale trends en beleid van de internationale sportbonden. En ja, het zal best even lastig zijn om dit erkennen, te waarderen en te faciliteren, maar waar we als Nederland meestal vooroplopen met trends blijven we nu achter. Dus ook de medaillespiegels van het WK Atletiek Masters (Nederland 13e met 8.500 deelnemers in Gothenburg – Zweden) en WK Masters Wielrennen (Nederland 2e met 4.000 deelnemers in Aalborg Denemarken) van afgelopen augustus behoren in de spotlights te komen. Nu was er niets van te vinden. Werk aan de winkel om dit serieus op te pakken.

Diversiteit in de sportmedia
Bij de oude Griekse Spelen hadden ze twee onderdelen op het programma: atletiek en hippische sport. Dat was nog eens overzichtelijk. We hebben via de NOS of andere zenders en media heel veel live gezien, gelezen en gehoord, maar dat waren wel de Nederland gezinde sporten. Worstelen, boksen, pistoolschieten, gewichtheffen? Heeft u het gezien? Ik jammer genoeg niet. Zal wel te maken hebben met uitzendpakketten. Wat we wel hebben gezien smaakt naar meer. Zo heerlijk divers. Tijdens de Spelen keken ca. één miljoen mensen per dag naar de live-uitzendingen. Dat waren midden in de vakantietijd enorme kijkcijferaantallen. Mensen die belangstelling hebben voor de diverse sporten om (Nederlandse) topsporters te zien. De kijker genoot dus van heel veel meer sporten dan het gebruikelijke aanbod van voetbal, voetbal, voetbal, Formule 1, wielrennen, schaatsen en hockey. Dat dit brede palet aan sporten niet ook het hele jaar door wordt aangeboden door de NOS is echt een gemis op veel fronten.

Dezelfde boodschap richt ik tot andere media. De journalisten en hoofdredacteuren mogen een veel breder palet aan sporten volgen want er is meer dan voetbal. De NOS betaalt zo’n twintig miljoen euro voor de samenvattingen van de eredivisierechten. Dan is het een logische de vraag of dat ten opzichte van de andere sporten te rechtvaardigen is. Het is nu de tijd voor de onderhandelingen voor de contracten voor de komende vier jaar. Ik hoop oprecht dat de nieuwe hoofdredactie bij de NOS nu een nieuwe insteek kiest voor de aankoop van uitzendrechten en meer diversiteit in sport aankoopt bij de sportbonden. Op deze wijze komen meer sporten letterlijk in beeld en in aandacht. Dat kan ook een meer wervend karakter krijgen voor nieuwe sporters, sponsors en adverteerders.

Nederland is veel diverser dan voetbal, met alle respect voor voetbal. Bij de NPO en NOS moet er een stevige inhoudelijke discussie over plaatsvinden en wat mij betreft mag de vicieuze cirkel doorbroken worden naar meer verschillende sporten en daar hoort dan ook paralympisch en mastersport erbij. Want als we bij willen blijven binnen de maatschappelijke veranderingen dan horen deze twee er ook bij. Uitsluiten hoort niet meer. Die tijd is voorbij.

Maatschappelijke opdrachten
Tijdens de Paralympische Spelen zag ik een mooie maatschappelijke campagne langskomen van de vakbonden met NOC*NSF en Fonds Gehandicaptensport over het aannemen van mensen met een beperking als werknemer. De Spelen waren een goed voorbeeld dat mensen met een beperking meer kunnen dan menigeen denkt. Ditzelfde geldt ook voor de senioren in onze samenleving. De Mastersporters laten juist zien dat zij uiterst fit zijn en een groot voorbeeld kunnen zijn voor de eigen en jongere generaties. Het is verbindend en open denken dat nodig is, want er is serieus sprake van seniorisme in de samenleving en in de sport. De masters zijn de vergeten categorie na de elitesport en paralympiërs als het gaat om medaillespiegels met bijbehorende erkenning, waardering, facilitering plus aandacht.

In Nederland wordt bij de meeste sportbonden hier geen aandacht aan besteed. Ook bij NOC*NSF, VWS, de gemeenten en provincies is dit onontgonnen terrein. Beste beleidsbepalers, doorbreek dat zoals jullie dat ook hebben gedaan voor de sporters met beperkingen. Het is nu de tijd van inclusiviteit. Laat dit dan nu voortaan ook voor de masters gelden. Doorbreek de huidige patronen en bezuiniging is geen argument. Waar een wil is een weg.

Droom à la Muhammad Ali en Sifan Hasan
If your dreams don’t scare you, there are not big enough. Wat wordt jullie droom die je beangstigt om te realiseren? Mijn droom is dat Nederland ook top 10 scoort bij de World Master Games in 2025 in Japan 2027 of 2031. En we organiseren in Nederland de European Master Games in 2028.

Dan sluiten we in Nederland geen enkele topsportgroep meer uit en zijn we met recht het sportiefste land ter wereld.

Huub Stammes was afgelopen 40 jaar actief in de sportwereld als wedstijdsecretaris van AV Hera; lid en nadien voorzitter pr-commissie Nederlandse Triathlon Bond; bestuurder topsport NTB; algemeen directeur (KNWU, KNSB, NWB, JBN); Bondsraadslid NTB, voorzitter WV Eemland. Tussendoor heeft hij in het bedrijfsleven gewerkt in de Retail, financiële dienstverlening, consultancy en andere sectoren, vaak als interim-manager. En hij was toezichthouder in o.a. de Raad van Toezicht bij het Longfonds en het CAI Amersfoort e.o.. Voor al zijn vrijwilligerswerk is hij in 2024 benoemd tot lid van de orde van Oranje Nassau.