Een aanzwellend, alarmerend geluid…

door: Marc van den Tweel

Je mag me gerust een ‘politieke junkie’ noemen. Ik volg de politiek en het spel op het Binnenhof intensief. En ik geniet er in zekere zin ook van. Behalve als het gaat om de reacties op Prinsjesdag. De Miljoenennota zelf is natuurlijk zeer relevant, maar de commentaren vanuit belangenorganisaties en maatschappelijke actoren op de troonrede kenmerken zich door clichés waarin vooral ‘teleurstellend’ met stip het meest voorkomende woord is. Moeten we meedoen aan deze rituele dans der voorspelbaarheid? En wat is de consequentie als we het níet doen? Zet het überhaupt zoden aan de dijk? Dat vraag ik me – ook vanuit eerdere rollen – ieder jaar opnieuw af. 

Natuurlijk zal ook NOC*NSF (met enig realiteitsbesef) een oordeel formuleren over de nieuwe Rijksbegroting - en waar nodig de vinger op de zere plek leggen. Waarbij ik overigens óók zal benoemen wat goed of veelbelovend is aan de plannen. 

Maar toch, die reactieve modus knaagt nogal. Ik denk en droom weleens over het schrijven van een alternatieve troonrede. Die niet over de actuele uitdagingen gaat, maar vooral laat zien wat sport ons oplevert. Hoe topsport ons land inspireert, hoe sportevenementen bijdragen aan economische ontwikkeling (denk aan de 300.000 verkochte toegangskaartjes in Zandvoort), hoe sport sociale samenhang bevordert (denk aan de Nederlandse etappes van de Vuelta en de omlijstende programma’s), aan de winst voor onze gezondheid, aan sportplezier bovenal. Ja, eigenlijk het uitlichten van wat er in de Sportagenda 2032 van de Nederlandse sportbonden staat! 

Reactieve modus
Er is dit jaar echter een aanzwellend alarmerend geluid – u heeft het ongetwijfeld gehoord. Een geluid dat we óók op deze Prinsjesdag moeten laten horen. En ja, helaas moet ook ik dan dus toch in die reactieve modus. Omdat het keihard nodig is. Het betreft namelijk (letterlijk!) het voorbestaan van het rijke verenigings- en sportlandschap in ons land. Dat staat op het spel. En dan doel ik natuurlijk op de enorme stijging van de energiekosten.

Laten we het klein maken, juist om de impact te kunnen zien: een Haagse handbalclub met één sporthal ziet de energierekening stijgen van 2.000 naar 6.000 euro. Per maand! Voor een club zoals er zo veel in Nederland zijn, met 450 leden. Dit is niet op te brengen. Even uitzoomen? U heeft het waarschijnlijk ook gelezen: het voortbestaan van 200 van de 637 zwembaden en 8 van de 22 ijsbanen in ons land is zeer onzeker. Sluiting dreigt. Nog voor het eind van dit jaar. Naar verwachting kunnen we dit zwarte scenario doortrekken naar honderden andere sportlocaties in Nederland in 2023.

Let wel: er staat meer op het spel dan de toekomst van verenigingen, exploitanten of commerciële aanbieders van sport. Dit doemscenario raakt de gezondheid, het welbevinden, mentaal en fysiek, van een hele generatie. Een generatie die door de corona-lockdowns al op grote achterstand staat wat betreft sportdeelname en fitheid. 

Energienoodfonds 
Mijn oproep aan het kabinet is dan ook: ‘Geef sportclubs, verenigingen en sportaanbieders allereerst de kans om overeind te blijven. Met een energienoodfonds – uiteraard aan voorwaarden gebonden – maar doe het NU. Omdat die rekening van 6.000 euro misschien drie maanden voldaan kan worden, maar daarna niet meer. Geef de sport kortom de tijd om te kunnen blijven bestaan.’

En ja, natuurlijk gaan we vervolgens (verder) 'vol gas' inzetten op verduurzaming van de sport, zodat de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen en minder frisse landen snel en heel sterk kan afnemen. Maar: first things first!

Marc van den Tweel is sinds 1 oktober 2021 algemeen directeur van NOC*NSF. Tot 30 juni 2021 was hij algemeen directeur van Natuurmonumenten.