Doping is een gigantisch probleem

door: Henk Kraaijenhof

Een prima timing: afgelopen week werd een door minister Schippers op 23 april te organiseren conferentie over doping in Nederland aangekondigd, tevens kwam vorige week het jaarlijkse verslag van de Doping Autoriteit uit ^1a en tot slot gisteren het rapport over dopinggebruik in de wielersport ^1b. Over dat laatste kan ik kort zijn: de maatregelen van UCI, USADA, WADA, justitie in USA, Doping Autoriteit, de where-abouts, de dopingtesten en bloedpaspoorten, de criminalisering, politie-invallen en inzet van justitie en draconische straffen hebben allemaal niet geleid tot een verdwijnen van grootschalig dopinggebruik in het peloton. Noch het roemen van het 'nieuwe' wielrennen. Je begrijpt niet waarom mensen nog de illusie hebben dat doping zou verdwijnen uit de sport. En zeker niet zonder de sport en de sporters een nog grotere schade aan te doen dan dopinggebruik zelf ooit zou kunnen.

Ja mensen, doping is een probleem in de sport, echt: in 2014 werden getuige het jaarverslag van de Doping Autoriteit in totaal 2.483 tests uitgevoerd en uiteindelijk werden 9 dopingovertreders betrapt. Dat is maar liefst 0,36%. Het is wel duidelijk dat de minister hiermee een enorm probleem durft aan te pakken. En die eerdere door VWS verstrekte jaarlijkse structurele verhoging van het budget van de Doping Autoriteit van € 200.000 tot bijna € 1,5 miljoen per jaar is geheel gerechtvaardigd. Per positieve sporter slechts € 166.667, welbeschouwd een koopje.

Dit probleem vraagt natuurlijk om actie, harde actie, dat zal iedereen duidelijk zijn. Een nieuwe dopingwet lijkt dan ook heel hard nodig voor de Nederlandse sport. Hier zijn een aantal gouden tips om het alom aanwezige dopingmonster voor altijd hardgrondig de kop in te drukken om zoals Schippers zegt 'de jonge sporters in een dopingvrije omgeving hun triomfen te kunnen laten halen'. Want dat is nu duidelijk niet het geval.

1. Zet meer stoffen op de dopinglijst, of ze nu echt prestatie-verbeterend werken of niet, of ze nu schadelijk zijn voor de gezondheid of niet, dat maakt niet uit, het gaat immers om het idee van 'fair-play'. Hier zijn alvast een paar mooie voorbeelden: koffie (hét prestatie-verbeterende middel bij uitstek), creatine, hoogtetenten, hoogtekamers, maar ook klimaatkamers, pijnstillers en carbo-loading).

2. Meer testen, uiteraard meer testen, veel meer. Immers: hoe meer je test, hoe meer je er te grazen neemt. Een aantal van 2.500 is natuurlijk een schijntje als we beseffen dat NOC*NSF alleen al meer dan 5,1 miljoen sporters vertegenwoordigt ² en omdat dopinggebruik niet alleen wijdverbreid is onder topsporters, zo leren onderzoeken naar recreatieve marathonlopers of naar bezoekers van sportscholen ons ^{3, 4, 5, 6}. De kosten, ach daar hoeven we ons geen zorgen over te maken. Het zwarte gat van de overheid kent vast nog wel ergens een klein verborgen hoekje. En zo niet, dan gaat er wel een belastinkje omhoog, dus hoofdelijk omgeslagen gaat dat nog heel erg meevallen. Het kost wat, maar dan heb je ook wat. Drugsbaron Cees H. incasseerde alleen al 4,7 miljoen gulden van de overheid, dus in dat licht bezien...

3. Straffen, harder straffen werkt, zo zien we overal om ons heen. Kijk maar naar Lance Armstrong: heeft die zijn lesje geleerd of niet? Een lichtend en afschrikwekkend voorbeeld voor iedereen die maar aan dopinggebruik durft te denken. Die dopingwet is hard nodig. We hebben in Nederland nog niet genoeg wetten en regels, dus deze kan er gezien de relevantie en urgentie nog wel bij. En criminaliseren, dat werkt altijd.

4. Handhaving: geen wetten zonder handhaving. Ondanks de aantrekkende economie blijft de arbeidsmarkt problematisch. Geef opsporingsdiensten - liever nog een eigen 'dopingpolitie', een stille droom van Doping Autoriteit-directeur Herman Ram - een nog grotere bevoegdheid om telefoonverkeer en e-mails van sporters af te tappen en te controleren of ze bijvoorbeeld niet via het internet doping bestellen. Kijk eens hoeveel werkloze IT-ers ze daarvoor kunnen inzetten.

Denk ook eens aan vliegende brigades die altijd en overal een inval kunnen doen om lichaamssappen van sporters af te tappen. Nee, urine en bloed zijn niet genoeg, denk aan speeksel, haar en nagels ^{7, 8, 9}. Denk maar aan de dierenpolitie: 180 banen erbij. U als lezer denkt natuurlijk, dat gaat lijken op een politiestaat. Maar in de strijd tegen doping moeten nu eenmaal offers gebracht worden. En privacy was, en zeker voor topsporters, blijkbaar toch al iets uit het verleden. En dan de laboratoria: meer testen, meer laboranten en analisten, maar bijvoorbeeld ook meer advocaten.

Kortom: dat is scoren geblazen voor mevrouw Schippers, zoals het hoort in de sport, alleen maar winnaars en geen verliezers. Dit probleem is zo groot dat het andere problemen in de schaduw stelt. En bovendien de aandacht voor een falende aanpak ervan mooi kan afleiden: denk aan corruptie, matchfixing, hooliganisme, enz.

Ik hoop hiermee, geheel in het licht van de huidige trend, een kleine bijdrage te hebben geleverd om het dopingmonster uit Nederland te verjagen.

Veel succes en nu maar scoren op 23 april!

Naschrift
U begreep wellicht al dat bovenstaande bijdrage ironisch is bedoeld. Ik denk dat we in deze tijd toch wel heel andere, grotere en belangrijkere problemen kennen waar steeds schaarser wordende financiële middelen aan besteed moeten worden. Toegegeven, de strijd tegen doping scoort altijd goed: duidelijk herkenbare 'bad guys' en aan de andere kant de 'good guys' en daartussen in een plausibel klinkende motivatie. Wie echter lang genoeg in de topsport heeft gewerkt, weet dat het toch iets genuanceerder ligt en de oplossing niet zo simpel is als de (sport)politici ons willen doen geloven. De realiteit bewijst dat elke dag weer. Je kunt je afvragen waarom grote delen van de bevolking zich afkeren van de van de buiten de realiteit acterende politiek.

Helaas is de drift om te 'scoren' onweerstaanbaar en de (sport)politieke belangen wegen nu eenmaal veel zwaarder dan de belangen of de burgerrechten van de (top)sporter of het belang van het grote publiek dat zich gemakkelijk laat misleiden door de goed gemarkete anti-dopingslogans. Daarnaast blijft het onwrikbare vertrouwen in de onfeilbaarheid van testprocedures en analyses een punt van steeds groter wordende zorg, niet alleen in technische zin maar ook in de zin van integriteit.

Henk Kraaijenhof is performance consultant bij zijn eigen bedrijf Vortx. Eerder was hij was atletiekcoach van o.a. Nelli Fiere-Cooman, Merlene Ottey, Troy Douglas en Letitia Vriesde. Verder was hij consultant van de Engelse rugbybond, coördinator van de krachttraining van het Nederlands herenhockeyteam, conditietrainer van o.a. tennisser John van Lottum en tennisster Mary Pierce, consultant bij voetbalclub Juventus en bondstrainer van de KNAU bij de heren, dames en junioren. Kraaijenhof is ook één van de oprichters van NLcoach, de belangenbehartiger van trainers en coaches. Voor blogs van zijn hand op zijn eigen site zie hier.

Noten:

• 1a. Zie hier
• 1b. Cycling Independent Reform Commission - Report to the Union Cycliste Internationale. Door Dick Marty, Peter Nicholson en Ulrich Haas
• 2. Breedveld, K; Tiessen-Raaphorst, A: Sporten gemeten. Methodologische aspecten van het onderzoek naar sportdeelname. Sociaal Cultureel Planbureau, 2009.
• 3. Stubbe, J.H; Chorus, A.M.J; Frank, L.E; de Hon, O; Schermers, P; van der Heijden, P.G.M: Prestatiebevorderende middelen bij fitnessbeoefenaars; Dopingautoriteit, Juni 2009.
• 4. Bojsen-Moller, J; Christiansen, A.V: Use of performance- and image-enhancing substances amongst recreational athletes: a quantitative analysis of inquiries submitted tot the Danish anti-doping authorities.; Scand. J. Med. Sci. Sports Vol. 20, 2010, p. 861-867.
• 5. Niess, A.M; Striegel, H; Wiesing, U: Doping und Medikamentenmissbrauch im Breiten- und Freizeitsport; Dtsch. Zeitschr. Sportmedizin, Vol. 65, 2014, p. 29-33.
• 6. Stamm, H; Stahlberger, M; Gebert, A; Lamprecht, M; Kamber, M: Supplemente, Medikamente und Doping im Freizeitsport; Schw. Zeitschr. Sportmed und Sporttraumatologie, Vol. 59, No. 3, 2011, p. 122-126.
• 7. Shah, I; Petroczi, A; Uvacsek, M; Ranky, M; Naughton, D.P: Hair-based rapid analyses for multiple drugs in forensics and doping; Chemistry Central J. Vol. 8, 2014, p. 1-10.
• 8. Gould-Brown, H; Perrett, D: Detection of doping in sport: detecting anabolic-androgenic steroids in human fingernail clippings; Medico-Legal j. No. 6, 2011, p. 67-69.
• 9. Kintz, P; Samyn, N: Use of alternative specimens: drugs of abuse in saliva and doping testing in hair; Ther. Drug Monitor, Vol. 24, No.2, 2002, p. 239-246.