Doelen combinatiefuncties: wees smart en betrek de professional!

Stel, je bent combinatiefunctionaris. Je bent aangesteld vanuit een subsidie van de gemeente. Je staat op een plein in de wijk en je taak is het aanbieden van naschools sport-aanbod. Geen probleem! Je hebt een ALO- of CIOS-diploma op zak en weet goed hoe je die kids kan enthousiasmeren en aan het bewegen kan krijgen. Maar wat is eigenlijk de bedoeling, wat wil/moet je bereiken met jouw inzet? Gaat het alleen om het aanbieden van meer sport- en bewegingsactiviteiten of is er meer?

Vanuit de gemeente hoor je dat je activiteiten moeten bijdragen aan de gezondheid van kinderen. Je moet er voor zorgen dat iedereen uit de wijk mee kan doen, want alle kinderen moeten de kans krijgen om te bewegen. Bovendien dienen je activiteiten goed te zijn voor de leefbaarheid in de wijk en tegen overlast van jongeren in de wijk. Naast deze abstracte brede maatschappelijke doelen van de gemeente heb je ook nog te maken met de wensen/motieven/doelen van de kinderen en de doelen/belangen vanuit betrokken onderwijsinstelling, sportverenigingen, welzijnsinstellingen, enzovoorts.

Best veel werk om dit allemaal te bereiken in dat uurtje aan het einde van de middag. Allemaal opgedragen door anderen om je werk zo zinvol mogelijk te maken en om je inzet te legitimeren. Maar dat heb je toch niet nodig? Jij bent toch de professional, jij weet toch als geen ander wat je wil bereiken, wat de kinderen willen en kunnen, waar de mogelijkheden liggen en je kan prima je eigen werk legitimeren! Jij zou ook best wel willen meebepalen wat de doelen zijn waaraan jij met je activiteiten moet bijdragen.

In het hele land zijn inmiddels al honderden combinatiefunctionarissen actief vanuit de Impuls brede scholen, sport en cultuur. De gemeente hoeft aan het Rijk geen inhoudelijke resultaten te rapporteren, maar moet alleen aangeven hoeveel fte’ers zijn aangesteld. Dit biedt schitterende kansen om de combinatiefunctionaris effectief en efficiënt in te zetten waar het (in de wijk) nodig en wenselijk is. Maar er liggen ook valkuilen op de loer. Er zijn zaken die het complex maken de Impuls lokaal goed in te vullen. De beleidsmedewerkers en ook combinatiefunctionarissen moeten intersectoraal werken, dwars door verschillende beleidsgebieden (en beleidsdoelen) heen. Dit maakt het lastig om heldere doelen te stellen. Daarnaast ligt de focus bij gemeenten in het begin niet altijd op de inhoud, maar vooral bij de zorg voor de randvoorwaarden: financiën, werkgeverschap, aanstellingen regelen. Aan de inhoud wordt hierdoor nog wel eens wat minder aandacht geschonken. Naast de focus op de randvoorwaarden zouden beleidsmedewerkers zich sterker moeten richten op het stellen van SMART doelen voor de inzet van de combinatiefunctionaris.

Wanneer doelen SMART geformuleerd zijn, is het mogelijk om door het verzamelen van gegevens (monitoring) de resultaten te achterhalen en na te gaan of de doelen behaald zijn. Een vraag die in het geval van de Impuls zou kunnen opkomen is of - met een regeling waarbij je alleen het aantal fte’s naar het Rijk hoeft te verantwoorden - het nodig is om je doelen af te kaderen en meetbaar te maken.

Het is zeker belangrijk om dit wel te doen! Een reden hiervoor is bijvoorbeeld dat het ‘bezuinigingsspook’ op de loer ligt. Goede monitoring, die mogelijk gemaakt wordt door SMART doelen te stellen, kan lokaal het verschil maken tussen het doorzetten of het afbreken van de Impuls. Je moet immers kunnen aantonen wat de effecten van het ingezette beleid zijn aan burgers, Raad en College. Nog belangrijker dan dat: goed monitoren levert informatie van onschatbare waarde om te leren van het verleden. Wat zijn lokaal de succesfactoren en wat zijn de faalfactoren/ struikelblokken? Dit is essentiële informatie om de inzet van de combinatiefunctionaris waardevol te laten zijn. In het verleden opgezette manier van werken geeft geen garantie maar wel een fundering voor de toekomst!

Mijn advies aan beleidsmedewerkers betrokken bij de inzet van combinatiefunctionarissen is daarom het volgende. Stel met de gemeente SMART algemene kwalitatieve maatschappelijke doelen op die passen bij het lokale sport-/onderwijs-/welzijn-/cultuurbeleid. Bepaal wat er bereikt moet worden. Laat de professional (combinatiefunctionaris) en de betrokken partijen (maatschappelijke partners) hier input op geven. Zij staan in de praktijk en kunnen een beeld maken of en hoe deze doelen bereikt kunnen worden. Heb je goede SMART kwalitatieve maatschappelijke doelen bepaald, laat dan de professionals en de partners kwantitatieve outputdoelstellingen opstellen die hieraan gaan bijdragen. Moedig ze aan om dit zoveel mogelijk SMART te doen, maar laat ruimte voor ontwikkeling en aanpassing. Gebruik de doelen als streven, maar reken er (op korte termijn) niemand op af. Vraag jaarlijks een bijstelling. Zo creëer je als gemeente heldere doelen die goed gemonitord kunnen worden. Met die monitor kan je meer zeggen dan alleen de hoeveelheid gerealiseerde activiteiten noemen. Bijvoorbeeld over de meerwaarde van de inzet. Je kan er mogelijk draagvlak mee creëren voor verankering in de toekomst. En ‘last but not least’ kan je er de professionals een helder kader mee geven en ze uitdagen op hun expertise om er een goede invulling aan te geven.

Kennispraktijk heeft op gebied van monitoring verschillende tools/diensten voor gemeenten. Zowel voor het scherper stellen van de doelen, het evalueren van het processen als het rapporteren van resultaten. Wilt u advies, heeft u vragen op het gebied van onderzoek of ontwikkeling dan helpen wij u graag.

In opdracht van het ministerie VWS voert Kennispraktijk in samenwerking met het WJH Mulier Instituut een lokaal verdiepingsonderzoek uit naar de resultaten van de inzet van de combinatiefunctionarissen. Aan dit onderzoek werken zes 1e tranche gemeenten mee, in 2013 doen achttien gemeenten mee. De landelijke vragenlijsten die we hebben ontwikkeld voor dit onderzoek willen we binnen enkele weken voor een ieder beschikbaar stellen. U kunt uw interesse alvast via e-mail kenbaar maken: m.leijenhorst@kennispraktijk.nl of a.vonheijden@mulierinstituut.nl