De waarde van de Olympische Spelen voor Londen

door: Sélène Brinkhof en Bake Dijk

Binnenkort - op 27 juli a.s. - beginnen de Olympische Spelen in Londen en eind augustus de Paralympische Spelen. Alle ogen zullen gericht zijn op de sporters, maar de Spelen zijn meer dan sport alleen. Het Verenigd Koninkrijk en de stad Londen zetten sterk in op het creëren van een nalatenschap, een legacy voor haar bevolking. Inspiratie is hierbij het sleutelwoord.

Om de belofte van een duurzame sociale legacy na te komen, heeft het Local Organising Committee Olympic Games (LOCOG) onder andere het ‘Inspire Programme’ in het leven geroepen. Maatschappelijke projecten van niet-commerciële organisaties worden beloond door het logo ‘Inspired by Londen 2012’ toegewezen te krijgen en daarmee onderdeel te zijn van de Spelen. In totaal hebben 2.700 projecten een ‘Inspire Mark’ ontvangen, waarvan 15% in Londen zelf.

De organisatie van London 2012 dus zet sterk in op de brede maatschappelijke legacy. Ook in Nederland is de maatschappelijke waarde van (top)sportevenementen een zeer actueel thema. Het Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen (NISB) benaderde de Utrechtse School voor Bestuurs- en Organisatiewetenschap (USBO) om onderzoek te doen naar succes- en faalfactoren bij het creëren van maatschappelijke waarde en hier lessen uit te trekken voor organisatoren van evenementen in Nederland. Londen en haar beleid ten aanzien van het bereiken van legacy, bood de unieke kans om een eerste onderzoek uit te voeren, in de aanloop naar het grootste sportevenement ter wereld.

Om in korte tijd zoveel mogelijk informatie te verzamelen, zijn 23 studenten Sportbeleid en Sportmanagement van de USBO ingeschakeld om een unieke bijdrage te leveren aan het onderzoek voor NISB. Van 3-9 juni hebben zij in een week tijd elf case studies uitgevoerd naar Inspire projecten gericht op de volgende thema’s: Sport, Cultuur, Educatie, Business, Duurzaamheid, Vrijwilligerswerk, Minder validen, Integratie, Gezondheid en Look & Feel. Het doel van dit onderzoeksproject was om inzicht te krijgen in de invloed van de olympische inspiratie op de lokale organisatiepraktijken. Op welke manier zijn de Spelen terug te zien? Wat is de invloed van het Inspire Mark? Wat zijn de succesfactoren van het project op verschillende niveaus? Waar ontstaan spanningsvelden? Op dit moment wordt er nog volop gewerkt aan het onderzoeksrapport, maar aan de vooravond van de Spelen willen we graag een tipje van de sluier oplichten.

Onder het motto ‘go with the flow of action’, zijn de studenten en de begeleiding in de lokale Londense context gedoken. Bij aankomst was meteen één ding duidelijk: de Spelen leefden nog niet zoals gedacht. Londen stond op dat moment in het teken van de Queen’s Jubilee, slechts de waarschuwingen voor drukte in de metro en de Olympische ringen in reclame-uitingen van de officiële sponsors wezen erop dat de vlam vijftig dagen later Londen zou bereiken, na haar route door heel de UK.

Het merendeel van de onderzochte projecten vond plaats in een van de zes host boroughs, de deelgemeenten in Oost Londen waar het Olympic Park is gevestigd. In de gesprekken gevoerd met projectleiders, deelnemers van de activiteiten en bewoners komt een gemengd beeld naar voren, wat ook blijkt uit de volgende uitspraken:

“It’s fantastic! When I see all this developments and improvements. I’m happier than I was yesterday.”

“It’s a shame we cannot go to the Olympics as it is all happening on top of us. I feel a bit shut out.”

Een voorlopige analyse van de verschillende cases brengt meteen een aantal vraagstukken naar voren:

• Het Inspire Mark heeft zowel een stimulerende als een beperkende invloed. Projecten en organisaties hebben de kans zich te profileren als onderdeel van de legacy van de Spelen. Deze status kan nieuwe financieringsbronnen aantrekken, samenwerkingspartners aanspreken en de doelgroep beter bereiken. In de praktijk blijkt echter dat de voordelen op strategisch niveau, nadelen kunnen zijn op uitvoerend en inhoudelijk niveau: wijzigingen in de activiteiten moeten door een heel bureaucratisch proces van goedkeuring via LOCOG, terwijl snel inspelen op veranderingen gevraagd wordt in de uitvoering. LOCOG waarborgt het gebruik van het ‘London 2012-logo’ in de Inspire projecten. Elke vorm van communicatie met dit logo dient te worden afgestemd met hen. Opvallend was dan ook dat het logo vaak niet (direct) zichtbaar was in (de communicatie rondom) het project.

• De continuïteit van de projecten en daarmee de duurzaamheid van de legacy van London 2012. Het Inspire Mark is uitgereikt aan bestaande en nieuwe projecten. Zeker bij deze laatste categorie is het de vraag of dit doorgaat na de Spelen. In bijvoorbeeld Oost Londen worden veel sociale projecten opgezet in het momentum dat de Spelen bieden, zowel binnen als buiten het Inspire Programme. De mogelijkheden die London 2012 biedt, werken als katalysator en als verbinder. Nieuwe structurele partnerschappen kunnen ervoor zorgen dat het blijft bestaan, maar de tijd moet dit uitwijzen.

Tot slot een kritische noot. Met de vele projecten gericht op maatschappelijke vraagstukken, blijft bij veel Oost-Londeners het gevoel hangen dat dit ter compensatie is voor het feit dat hun wijken ingrijpend veranderen door de aanleg van alle olympische locaties. Enerzijds heeft dit gezorgd voor een betere bereikbaarheid en (tijdelijke) werkgelegenheid, anderzijds zijn de huurprijzen flink gestegen in dit deel van Londen. Bovendien is het Olympisch Park niet toegankelijk voor de bevolking door het enorme elektrisch hek waarmee het is afgesloten. Tijdens de Spelen heeft uitgerekend de bevolking van de host boroughs geen mogelijkheid het evenement zelf te bezoeken.

Voor meer informatie over het Inspire Programme: klik hier

Sélène Brinkhof (s.r.a.brinkhof@uu.nl) en Bake Dijk (b.dijk@uu.nl) zijn verbonden aan het Departement Bestuurs- en Organisatiewetenschap (USBO) van de Universiteit Utrecht, waar zij onderzoek doen naar de maatschappelijke betekenis van sport. Zij begeleidden de 23 USBO-studenten tijdens hun onderzoek naar de legacy van de Olympische Spelen in Londen.