De vraag van Monique Hampsink & Willie Westerhof aan Sandra van Hogen-Koster

• De vraag van… Monique Hampsink en Willie Westerhof van Huis voor Beweging
• Aan... Sandra van Hogen-Koster, lector Positieve Gezondheid, Leefstijl & Leiderschap aan Hogeschool Saxion

De vraag

Hoe kunnen we zorgen dat mensen vanuit de benadering van Positieve Gezondheid in beweging komen om aan de slag te gaan met een gezondere leefstijl? Welke rol kunnen professionals en mensen zelf hierin spelen? 

Het antwoord

Positieve Gezondheid is de brede kijk op gezondheid, die niet de ziekte, maar de mens zelf centraal stelt. Sleutelbegrippen hierbij zijn veerkracht en eigen regie. Mensen komen veelal niet (duurzaam) in beweging als ze iets moeten. Ze doen niet wat ze moeten, maar wat ze willen, wat voor hen van waarde is. De intrinsieke motivatie van een ander wordt vaak niet bereikt met onderwerpen die we vanuit de kant van de professional vaak wel belangrijk vinden (of waarvan we weten dat het van belang is voor een goede gezondheid). 

Het andere gesprek
Doelen als 'een hoge bloeddruk of cholesterol verlagen' zeggen voor veel mensen maar weinig. Als het gaat om 'je weer fitter voelen', 'weer kunnen wandelen met de hond' of 'vrijwilligerswerk kunnen doen', zijn dat vaak doelen die voor mensen wel van betekenis zijn. Om daar te komen zal je als professional of persoon een goed gesprek moeten voeren, ook wel 'het andere gesprek' genoemd en horen wat voor de ander waardevol is.

Aan de hand van de zes pijlers van Positieve Gezondheid (zie de figuur) kan gevraagd worden naar wat voor iemand nu echt belangrijk is, of er iets is waar iemand mee aan de slag zou willen gaan en zo ja, wie of wat daarvoor nodig is om te ondersteunen. Het voeren van dit gesprek geeft overzicht, vervolgens inzicht en tot slotte uitzicht. Er treedt reflectie op bij de ander, bewustwording, waardoor iemand vanuit zichzelf meer in beweging gaat komen. Dat hoeft niet direct te gebeuren na een eerste gesprek. We zijn als professionals vaak heel oplossingsgericht en willen de ander met de beste bedoelingen helpen. De vraag is echter hoe je de ander het beste helpt. Soms heeft het tijd nodig om de ander inzicht te geven in zijn eigen situatie. Bij een volgend gesprek kun je hier verder op doorgaan.

Goed bedoelde adviezen geven, zonder dat het aansluit bij de ander, heeft geen effect. Bovendien zit er veel kracht in het echt goed luisteren en het laten vallen van stiltes; dan kan een ander tot bewustwording komen en krijgt vanzelf vragen. Als iemand zelf vraagt om adviezen, of je vraagt toestemming als professional om uitleg te mogen geven, komt dit veel beter aan. Dat kan bijdragen aan het in beweging komen van de ander richting een gezondere leefstijl.

Breed kijken
Voor professionals is het belangrijk dat ze breed blijven kijken. Dus niet op de ziekte gericht, maar echt op de mens zelf. Bij Positieve Gezondheid is het belangrijk om te beginnen met jezelf. Je kunt er pas goed voor een ander zijn als je er eerst voor jezelf bent. Daarom is het belangrijk om eerst voor jezelf (ook als professional) na te gaan hoe het met je eigen Positieve Gezondheid is gesteld, wat je belangrijk vindt, of er iets is wat je zou willen veranderen en wat je eerste stap zou kunnen zijn. Ook als collega’s onderling is het belangrijk om aandacht te hebben voor elkaar. Soms krijg je de vraag hoe het met je gaat, maar je voelt dat de ander niet echt wil weten hoe het met je gaat. Probeer eens echt oprecht deze vraag te stellen vanuit belangstelling richting de ander. Dat kan mooie gesprekken en inzichten opleveren. 

Zo hebben we bij Saxion in het team wel eens 'het andere gesprek' met elkaar gevoerd. Daar hoorde ik bepaalde verhalen van collega’s met wie ik al jaren werkte, maar waarvan ik niet op de hoogte was. Dat was een bijzondere ervaring die ik meer mensen zou gunnen. Een beter begin begint bij jezelf. Door het zelf te ervaren en aan de slag te gaan met je eigen leefstijl of activiteiten die voor jou van waarde zijn, ben je uiteindelijk ook beter in staat om de ander te coachen. Dit vraagt wel om leiderschap; leiderschap van de professional, maar ook van mensen zelf. Als mens, daar waar het kan, echt de eigen regie nemen, maar als professional zorgen dat de ander de regie ook krijgt. 

Volgende keer het antwoord op de vraag van Sandra van Hogen-Koster aan Maaike van Dartel, coördinator Gezonde Leefstijl en Bewegen bij Sportaal:
Sportaal stimuleert mensen om samen te sporten en te bewegen. Hoe doen jullie dat en welke tips heb je voor andere organisaties die hier iets mee willen? Jullie zijn onlangs gestart met het gebruik van een Leefstijl(S)Portaal met veel focus op sport en bewegen. Kun je hier iets meer over vertellen en ook wat de eerste ervaringen zijn?