De vraag van Michaël van Straalen aan Tom Pijpers

De vraag van… Michaël van Straalen, voorzitter van MKB Nederland
Aan... Tom Pijpers, ex-tophockeyer en hoofd van de afdeling BRIXS Topsport, een bureau dat aan arbeidsbemiddeling doet en de overgang van een topsportcarrière naar een reguliere baan zo soepel mogelijk probeert te laten verlopen

De vraag
Wij leven in een mooi land. Maar om een aantrekkelijk land te zijn en te blijven moet de eigen kracht van mensen alleen nog meer worden gemobiliseerd en ingezet. Hoe kunnen wij dat het beste doen? Nederland heeft veel inwoners die topsport bedrijven of bedreven hebben. U bent er daar één van. Ik ben benieuwd of u vanuit uw ervaring als hockeyer op het hoogste nationale niveau een antwoord kunt geven op deze vraag en hoe we zorgen dat iedereen zijn talent in Nederland maximaal kan benutten.

Wat kunnen we bijvoorbeeld leren van de trainingsaanpak uit de topsport? En hoe gaat dat volgens u in het bedrijfsleven en bij andere werkgevers? En hoe brengen we die ervaringen nog beter samen om zo te zorgen dat iedereen zoveel mogelijk op zijn plek zit en het beste uit zichzelf weet te halen voor zichzelf en de samenleving. Dank alvast voor uw reactie. 

Het antwoord
Geachte heer van Straalen,

Allereerst zie ik dat topsporters een aantal competenties hebben ontwikkeld die waardevol kunnen zijn voor het bedrijfsleven mits de match goed is. En dáár zit het hem nou juist in. Om erachter te komen wat iemand z’n talenten zijn en hoe hij deze het beste kan gebruiken is al een puzzel op zich. Eentje die meer dan de moeite waard is om te proberen op te lossen, want ik ben ervan overtuigd dat we mensen beter en zorgvuldiger kunnen begeleiden als dat gelukt is.  

Competenties
Om iemand te kunnen laten excelleren moeten we eerst kunnen omschrijven wat zijn of haar competenties zijn. Hier heb je verschillende onderzoekmethodes voor, de uitkomsten kunnen divers zijn. De een bereikt de top door meer arbeid te leveren en de ander is bijvoorbeeld meer getalenteerd in het technische gedeelte van de sport. Ik vind het daarbij belangrijk dat je elk talent in zijn waarde laat en op zoek gaat naar mogelijkheden om competenties verder te ontwikkelen in plaats van te kijken naar de beperkingen. Dit zal uiteindelijk bevorderlijk zijn voor de sport- en/of werkprestatie.  Er is een behoorlijk verschil tussen het leveren van individuele prestaties en van teamprestaties. Bij individuele sporten sta je er uiteindelijk - los van de coach langs de kant - alleen voor op het moment dat het erom gaat. Bij teamsporten is samenwerking op het veld per definitie van belang. Daarvoor zijn specifieke competenties nodig, zoals het voeren van efficiënte onderlinge communicatie. Voor een coach vergt dat ook weer een uitdaging en kan complex zijn om te managen.  

Behalve verschillen in benodigde competenties tussen individuele sporten en teamsporten zijn die er ook tussen de verschillende takken van sport. Een biljarter moet het van nauwkeurige ooghandcoördinatie en opperste concentratie hebben. Een rugbyer gooit zonder schroom zijn fysiek in de strijd. Een turner op de evenwichtsbalk moet zeer stressgevoelig zijn. Een triatleet heeft het nodige doorzettingsvermogen. Enzovoorts, enzovoorts. Waarbij uiteraard niet gezegd is dat genoemde competenties tot het exclusieve domein van de genoemde sporten behoren, het zijn slechts voorbeelden die kunnen leiden tot nadere inzichten.  

Eigen taak
Ik ben ervan overtuigd dat een coach van een club en/of manager van een bedrijf een visie moet hebben en een gezamenlijk doel met het team moet vaststellen. Dit verschilt in de twee werelden niet zoveel van elkaar en kan men gerust met elkaar in overleg hoe men dat het beste kan doen. Om bij dat vastgestelde doel te komen heeft ieder teamlid een eigen taak en moet dat voor allen duidelijk zijn. Hiermee voorkom je onrust of ruis en zal je gericht als leidinggevende kunnen handelen. Vervolgens kunnen doelen en/of wensen van sporters of werknemers bijgesteld worden waardoor het team continu in ontwikkeling blijft. Dit is heel hard nodig omdat de sport in sommige aspecten ook heel hard verandert en wie de veranderingen het snelst kan implementeren zal in mijn visie uiteindelijk overwinnen (goud winnen).

Een idee om van elkaar te leren is dat coaches uit de verschillende werelden bij elkaar te laten komen om kennis te delen en, als er genoeg raakvlakken zijn, om elkaar daarna actief te coachen in het coachen! Want alleen met kennisdelen kom je er niet.