De vraag van Koen Breedveld aan Ronald ter Hoeven

De vraag
Waarom zou een gemeente niet moeten bezuinigen op zwembaden?

Het antwoord
Beste Koen,
Waarom zou een gemeente niet moeten bezuinigen op zwembaden? Zoals je kan verwachten van een wetenschapper, heeft deze vraag vele dubbele lagen. Het is wel een zeer actueel onderwerp en in vrijwel elke gemeente staat de kostenpost hoog op de financiële agenda.

De gemeentelijke sportbegroting is overduidelijk. De kostenpost zwembaden valt enorm op ten opzichte van andere accommodaties of activiteiten. De vragen die dit oproept zijn dan ook volledig terecht. Is de exploitatie van een zwembad kerntaak? Kan de private sector een rol spelen? Wat is de maatschappelijke waarde die ik terugkrijg voor de jaarlijkse bijdrage? Zomaar een aantal vragen die vaak terug te horen zijn in de discussie rond het in stand houden van gemeentelijke zwemvoorzieningen.

De eerste vraag is boeiend, een zwemvoorziening op zich is waarschijnlijk geen kerntaak. Het is wel de taak van een gemeente om zorg te dragen voor veiligheid en welzijn van de bevolking. En ja, een zwembad is bij uitstek geschikt om hieraan te voldoen. Leren zwemmen is in onze cultuur een voorwaarde om veilig mee te kunnen doen aan de wereld waarin wij leven.

En jazeker, de private sector kan zeker een rol spelen. Goede samenwerking tussen private en publieke organisaties leidt tot versterking. Een belangrijke voorwaarde is dat de kaders vooraf goed zijn bepaald. Verbindingen kunnen ontstaan door private partijen die structureel activiteiten aanbieden in het zwembad. In toenemende mate zijn zwemscholen ontstaan die door het overnemen van de zwemlessen een goede bijdrage in de exploitatie kunnen leveren.

Dan de laatste vraag, de eeuwig durende discussie over maatschappelijke waarde. Voor mij is het wel duidelijk. Een zwembad speelt een belangrijke rol in op een aantal gemeentelijke beleidsterreinen. Om te beginnen op het gebied van veiligheid: geen enkele bestuurder mag het laten gebeuren dat de kinderen in de gemeente niet zwemveilig zijn. Daarnaast is een zwembad belangrijk op onderwerpen zoals welzijn, gezondheidszorg, sport, integratie, ouderenbeleid, WMO en werkgelegenheid.

Om een rol te kunnen spelen op al deze beleidsterreinen, wordt van een zwembadexploitant verwacht dat deze de verbindingen maakt met relevante maatschappelijke partners. Een zwembadmanager moet een graag geziene gesprekspartner zijn van het lokale onderwijs, de lokale zorg, kinderdagopvang, BSO en het bedrijfsleven. Op deze manier draagt het zwembad optimaal bij aan haar maatschappelijke taak.

Bijkomend voordeel van de verbindingen die tot stand komen, is dat er kansen ontstaan in de exploitatie. Steeds vaker zien we dat de samenleving best een rol wil spelen in de exploitatie van het zwembad. Helaas moet er vaak eerst gedreigd worden met sluiting voordat er een ware volksopstand uitbreekt.

Beter is om in een vroeg stadium de burgers te betrekken bij het zwembad. Vrijwilligers kunnen de exploitatiekosten behoorlijk drukken. Naast de lokale zwemvereniging zijn er vaak vele vrijwilligersorganisaties of individuele vrijwilligers die een kleine taak willen uitvoeren. Burgerparticipatie in het zwembad heeft daarnaast als voordeel dat er vele ambassadeurs zorgen voor een positieve impuls voor het zwembad.

Terugkomend bij de oorspronkelijke vraag is mijn antwoord eigenlijk heel simpel. De gemeente mag nooit haar regierol weggeven als het gaat over het aanbod van zwemvoorzieningen. De onontkoombare bezuinigingen kunnen we als branche echter niet ontkennen. Maar door slimme verbindingen aan te gaan en burgerparticipatie te stimuleren kunnen deze bedreigingen worden omgezet in enorme kansen. Zo wordt zwemmen in Nederland alleen maar leuker.