16 oktober 2018
Opinie
De vraag
In de Griekse oudheid bereidden deelnemers zich voor op de Olympische Spelen in een gymnasion, een soort sportschool maar dan in de open lucht bij de rivier. Van oorsprong had het gymnasion een militaire functie. Het was een instituut om de zwaargewapende burgerinfanteristen, vooral afkomstig uit de middenklasse, te trainen voor de oorlog. Op een gymnasion werd intensief getraind en aan lichaamsverzorging gedaan. Verschillende sporten werden beoefend, waaronder atletiek: 100 meter, 200 meter, 400 meter en een lange afstandsloop. De veelal jonge mannen kregen op het gymnasion ook onderwijs in militaire vakken en in cultuur. Bij dit laatste kan gedacht worden aan filosofie, retorica, maar ook basale zaken als lezen en schrijven. Gymnasia waren centra voor de ontwikkeling van lichaam en geest. Sport en cultuur gingen samen in het gymnasion. Tijdens een aantal van de moderne Olympische Spelen in de moderne tijd stonden naast sportieve ook culturele onderdelen op het programma. Zo was er goud voor bokser Bep van Klaveren tijdens de Olympische Spelen in Amsterdam 1928, maar ook voor twee kunstenaars: Jan Wils (de architect van het Olympisch Stadion) en Isaac Israëls (schilderkunst).
Jij bent voorzitter van de Stuurgroep Sport en Cultuur. Welke doelstelling heeft deze stuurgroep en waarom is het van belang dat sport en cultuur meer met elkaar verbonden zijn? Zijn er ook voorbeelden van good practices als het gaat om het samen optrekken van sport en cultuur? En welke rol kan de schaaksport spelen in het verbinden van sport en cultuur?
Het antwoord
Beste Jan, je schetst de oorsprong van de combinatie sport en cultuur vanuit de Griekse oudheid waar deze samengingen op het gymnasion en tijdens vroegere Olympische Spelen, zoals in Amsterdam in 1928. In mijn jeugd werd op het gymnasium serieus aandacht besteed aan gymnastiek en sport en aan het jaarlijkse toneelstuk werd zelfs door het NRC aandacht besteed.
Tijdens het WK hockey in 2014 in Den Haag organiseerde de net opgerichte Stuurgroep Sport en Cultuur samen met NOC*NSF bijeenkomsten over het belang van sport en cultuur voor kinderen en ouderen, mede gesteund door de wetenschappelijke presentaties van neuropsycholoog professor Erik Scherder. Het WK hockey was één van de grote evenementen die mede als doel hadden de Olympische Spelen van 2028 naar Nederland te halen, honderd jaar na de Olympische Spelen in Amsterdam. Toenmalig minister van OCW Jet Bussemaker gaf aan dat het tijdens haar periode als staatssecretaris van VWS al was opgevallen hoe sterk de sport doel én middel is en dat de cultuursector nog op weg was van doel naar middel.
Waardevolle vrijetijdsbesteding
De werelden van sport en kunst/cultuur hebben veel raakvlakken. Sport en cultuur zijn voor vele mensen een waardevolle vrijetijdsbesteding en in toenemende mate worden beide in lokaal beleid benut om hun maatschappelijke waarde. Lokale sport- en cultuurverenigingen helpen elkaar regelmatig bij de organisatie van evenementen, het werven van vrijwilligers, het delen van accommodaties en trekken samen op om met de gemeente over hun rol voor de directe omgeving. Marian ter Haar (Kenniscentrum Sport) heeft in haar White paper sport en cultuur - in (lokale) samenwerking creëer je waarde de relatie vanuit diverse invalshoeken beschreven.
Om de samenwerking te bevorderen is in 2014 de Stuurgroep Sport en Cultuur gevormd door diverse partijen uit de sport en cultuur. Ik werd in dat jaar voorzitter. Uitgangspunt van de stuurgroep: samenwerking tussen beide domeinen is van waarde voor de leefomgeving in dorpen en steden, voor een veerkrachtige en actieve leefstijl van mensen. Het deelnemen aan sport en cultuur heeft economische en sociale betekenis vanwege de bijdrage aan veerkracht, gezondheid en productiviteit. Daarnaast zijn sport en cultuur krachtige impulsen van talentontwikkeling en topsport/cultuur.
Drie onderwerpen
De stuurgroep richt zich op drie onderwerpen:
Schaakbord omdraaien
Wetenschappelijk is er steeds meer bewijs dat bewegen en muziek het brein van jongeren versterkt en ook op latere leeftijd het brein stimuleert. Waar in andere landen sport/bewegen en muziek op school een verplicht vak is, zien we in Nederland dat we het vooral aan de vrije tijd overlaten. We hebben verwachtingen van curriculum.nu waar 'bewegen & sport' en 'kunst & cultuur' twee van de negen ontwikkelteams zijn voor het primair en voortgezet onderwijs.
Het wordt tijd dat het schaakbord wordt omgedraaid. Laat de politiek leren van andere landen, luisteren naar de wetenschap, inzien dat er achterstand is ontstaan voor kinderen in het beweegonderwijs net als bij rekenen en taal (rapport Staat van het Onderwijs 2018), maar vervolgens wordt het stil als het om het bewegingsonderwijs gaat, ondanks het recente rapport van drie Rijksadviesraden.
Brein blijven trainen
‘Meer Muziek in de klas’ is een mooi initiatief dat nu een paar jaar loopt, maar het is aan de school zelf om het in te zetten. Geen verplicht vak. Nog een mooi voorbeeld: het leerorkest.nl. Dat is ontstaan in Amsterdam-Zuidoost, waar kinderen die thuis niet met muziek opgroeien in de klas collectief les krijgen en bij interesse kunnen gaan spelen in het Leerorkest dat door veel gemeenten is overgenomen.
En als we het schaakbord toch omdraaien: weet dat wetenschappelijk is bewezen dat schaken erg goed is voor de ontwikkeling van het brein. Kinderen leren gerichte aandacht te hebben, beslissingen te nemen, zich te verdiepen in de andere partij en actie te ondernemen. En weet dat ouderen er baat bij hebben om hun brein te blijven trainen. Dammen, bridgen zijn ook prima denksporten en dan liefst gecombineerd met bewegen, muziek en gezond eten. Dan worden we gezond oud.
Deel dit bericht:
0 reacties
Nog geen reacties. Wees de eerste!
Voeg je reactie toe
Wij sturen jou één keer per week een e-mail met de belangrijkste opinies en artikelen van Sport Knowhow XL.
