Commentaar van... Joop Alberda

Joop Alberda was van 1992 tot 1996 bondscoach van de nationale herenvolleybalploeg met welk team hij in 1996 olympisch goud in Atlanta won. Na zijn carrière als volleybalcoach was Alberda van 1997 tot eind 2004 technisch directeur van NOC*NSF. Hij was verantwoordelijk voor alle sporttechnische zaken zoals innovatie, begeleiding, faciliteiten en olympische programma's.

Daarna werkte Alberda onder meer voor de Russische voetbalbond, als algemeen manager van de wielerploeg Cervélo Test Team, interim topsportadviseur bij de roeibond, technisch directeur bij de atletiekunie, technisch directeur bij de zwembond en technisch directeur bij de volleybalbond. Ook was Alberda een van de oprichters van NLcoach, belangenbehartiger van trainers en coaches in Nederland.

Merijn Zeeman en de traditie van vernieuwing bij AZ

Merijn Zeeman wordt de nieuwe algemeen directeur van AZ. Vreemd genoeg wordt het nog altijd als opmerkelijk gezien als iemand uit een andere sport een verantwoordelijke positie krijgt bij een betaald voetbalorganisatie. En dat terwijl AZ met Toon Gerbrands en Robert Eenhoorn hiervoor ook al tweemaal een algemeen directeur had die afkomstig was uit een andere sport.

Zelf ben ik als ‘volleybalman’ in diverse andere sporten werkzaam geweest. Het eerste wat ik bijna altijd te horen kreeg was: 'Joop, roeien is geen volleybal'. Waarbij je voor roeien ook wielrennen, schaatsen, voetbal, handbal en nog een aantal andere sporten kunt invullen. 'Dat was mij nog niet opgevallen', grapte ik wel eens terug. De meeste mensen verzetten zich nu eenmaal tegen vernieuwing. Sommigen vinden het daarentegen juist prachtig en slaan daar weer in door. Je moet er een balans in zien te vinden. Buiten kijf staat echter dat vernieuwing de basis is van vooruitgang en dat topsporters dus niet zonder kunnen. Wie niet vooruitgaat, kan het op de langere termijn wel vergeten, want de concurrentie zit immers nooit stil.

In de olympische wereld hebben we de kruisbestuiving tussen verschillende sporten al in de jaren negentig van de vorige eeuw geïnstitutionaliseerd. André Bolhuis heeft in 1995 Hans Jorritsma aangesteld als technisch adviseur bij NOC*NSF en die heeft een begin gemaakt met de olympische coachplatforms. Coaches uit verschillende sporten konden daarin met elkaar van gedachten wisselen over uitdagingen op de volgende Spelen, zoals arbeid-rustverhouding, omgaan met hitte, voeding, herstel, medische begeleiding. Door coaches uit verschillende sporten bij elkaar te zetten, ontstond er nieuwsgierigheid. Als je alleen maar gelijkgestemden aan tafel hebt, denkt iedereen: zo doen we het al jaren en het gaat prima. Daarmee rem je vooruitgang af. We hebben na de coachplatforms bij NOC*NSF intervisieprogramma’s ontwikkeld met coaches uit verschillende sporten en het is mijn stellige overtuiging dat dit sinds 1996 een geweldige bijdrage heeft geleverd aan de enorme successen van de Nederlandse olympische sporten.

Van sport, en met name van voetbal, wordt vaak gezegd dat het conservatief is. Dat beeld is ontstaan doordat in de sport alles onder een vergrootglas ligt. Als je iets anders doet dan normaal, gaat je kop eraf. De meeste sporten hebben geleerd om die vernieuwing dus maar niet onder het vergrootglas te leggen, maar het is er wel degelijk, zeker in de olympische sporten. Dat zijn eigenlijk allemaal kleine niches die moeten vechten voor aandacht en die constante druk leidt als vanzelf tot vernieuwing. Als dominante sport is die urgentie er in het voetbal minder. Toch is ook voetbal veel minder conservatief dan mensen denken. Kijk eens naar de ontwikkelingen in de afgelopen dertig jaar. De spelers zijn allemaal razendfitte atleten geworden. Het spel is zoveel sneller en complexer geworden. Dat is ingezet door vernieuwers als Rinus Michels, Arrigo Sacchi en Pep Guardiola. Iedere sport heeft voorlopers en uiteindelijk worden zij maatgevers.

AZ is een club die vernieuwing omarmt en dat doen ze al heel lang. Ze hebben bijvoorbeeld een relatie met Billy Beane, die in het Amerikaanse honkbal alweer zo’n 25 jaar geleden voor een revolutie heeft gezorgd door spelers op harde cijfers en hun daadwerkelijke waarde te beoordelen, in plaats van op basis van subjectieve waarneming. In Alkmaar durven ze al heel lang de vraag te stellen hoe ze het voetbalbastion kunnen openbreken met kennis van buitenaf en gezien het aantal opgeleide spelers die inmiddels successen vieren bij grote clubs in het buitenland is dat de afgelopen jaren behoorlijk goed gelukt. Natuurlijk blijven er mensen met zogenaamd ‘verstand van voetbal’ roepen dat mensen van buitenaf er helemaal niets van snappen, maar dat is oud denken. Als de algemeen directeur uit het voetbal komt, evenals de technisch directeur en de coach natuurlijk ook, dan heeft iedereen verstand van voetbal, maar niemand komt met een ander perspectief. Weg nieuwsgierigheid, weg vernieuwing. AZ heeft een prachtig model. De algemeen directeur mag wel iets van voetbal vinden, maar hij is er niet van. Daarvoor hebben ze een technisch directeur, de coach en de spelers. Met de komst van Merijn Zeeman houdt AZ de traditie van vernieuwing in ere.

Joop Alberda