Behoort Nederland structureel tot de tien beste sportlanden?

door: Sjak Rutten

Nederland wil structureel tot de tien beste sportlanden behoren. Is die doelstelling gehaald nu in Sotsji een vijfde plaats in het medailleklassement is gehaald met 24 medailles, waaronder acht gouden?

Om deze vraag te beantwoorden is het nodig een definitie te geven van wat verstaan wordt onder structureel tot de tien beste sportlanden te behoren. Die definitie bevat twee deelvragen. Ten eerste hoe je het klassement van beste sportlanden samenstelt en ten tweede wat het begrip structureel in dit verband betekent.

De doelstelling om structureel tot de beste tien sportlanden te behoren hanteert NOC*NSF sinds de Olympische Zomerspelen van Sydney. De doelstelling kreeg een zwaarder gewicht toen NOC*NSF in 2010 in de nota 'Nederland in de top 10' uitbracht. Deze nota diende als onderbouwing voor een herverdeling van de financiële middelen over de verschillende sportbonden. De potentie van de sportbonden om olympisch eremetaal te halen woog bij die herverdeling zwaar. Dan moet je bereid zijn verantwoording af te leggen over de resultaten. Over het meten van de doelstelling zegt de nota het volgende:

‘De medaillespiegel van het IOC wordt veelvuldig door de media gepresenteerd en is zichtbaar voor het grote publiek. Het is bovendien de enige medaillespiegel waar de Nederlandse sport een keer per twee jaar na de Olympische Zomer- en Winterspelen op haar top 10-ambties wordt afgerekend.’

De top 10 van sportlanden wordt uitsluitend samengesteld aan de hand van de resultaten op Olympische Spelen. De resultaten van wereldkampioenschappen in de diverse sporten of ander belangrijke sportevenementen als grand-slam tennistoernooien, het WK voetbal of de Tour de France tellen niet mee. De vraag moet dus eigenlijk luiden: behoort Nederland structureel tot de top-10 van beste sportlanden op basis van olympische prestaties?

Om deze vraag te beantwoorden kijk ik naar de resultaten van de laatste tien Olympische Spelen. In die periode tijd zijn vijf keer Zomerspelen en vijf keer Winterspelen gehouden. De resultaten van Nederland zijn als volgt.

Uit de tabel blijkt dat Nederland bij alle vijf Olympische Winterspelen in de top 10 van het medailleklassement is geëindigd, terwijl dat bij de Zomerspelen alleen in 2000 is gelukt. Je kan stellen dat Nederland met die resultaten een structureel top-10 wintersportland is. Als zomersportland is die doelstelling nog niet bereikt. Maar als je de vraag wil beantwoorden of Nederland een top-10 sportland is, ontkom je er niet aan te kijken naar de resultaten van Winter- en Zomerspelen gezamenlijk in plaats van apart. Op basis van de twee meest recent gehouden Zomer- en Winterspelen in Londen en Sotsji ziet het medailleklassement er als volgt uit.

Nederland staat nu achtste op grond van de gecombineerde medaillespiegel van de twee meest recente Zomer- en Winterspelen. In de gecombineerde medaillespiegel van Vancouver en Londen stond Nederland tiende. Canada en Noorwegen zijn gepasseerd. De vraag is of je die positie structureel mag noemen. Daartoe moeten we vanaf 1996 steeds de medaillespiegels van de op dat moment twee meest recente Zomer- en Winterspelen bij elkaar optellen. Dat levert het volgende resultaat op.

De conclusie is dat Nederland sinds de Olympische Spelen van Vancouver in 2010 in de top-10 van beste sportlanden staat. Door de resultaten in Sotsji is deze positie versterkt. De tabel laat echter ook zien dat Nederland al eerder in de top-10 stond. De medailles in Nagano en Sydney zorgden zelfs eenmalig voor een plek in de top-5. Daar was een unieke generatie van vijf meervoudige individuele winnaars voor nodig: Marianne Timmer, Gianni Romme, Inge de Bruijn, Leontien van Moorsel en Pieter van den Hoogenband. Na Sydney is Nederland weer gezakt, door mindere resultaten in Salt Lake City, Athene en Turijn. De opgaande lijn is weer ingezet in Beijing en daarna verder doorgetrokken. Het lijkt echter nog steeds te vroeg om over een structurele plaats in de top-10 te spreken. Om niet terug te zakken moet in Rio weer gescoord worden.

NB: Voor de berekeningen zijn de medailleklassementen op Wikipedia als basis gebruikt.

Sjak Rutten is zelfstandig adviseur onderwijs- en jeugdbeleid.