2014: Het jaar van burgerparticipatie, overheidsparticipatie en verbindend besturen
Begin 2014 zal gemeenteland in het teken staan van de debatten, met de climax op 19 maart: de gemeenteraadsverkiezingen. Het is wel een beetje voorspelbaar waar het over zal gaan. De afstand tussen burger en de dichtstbijzijnde overheid - de gemeente - moet kleiner worden willen we de mogelijkheden van de participerende samenleving ook daadwerkelijk benutten.
De samenleving verandert. En dat gaat ook nog eens razend snel. Begrippen als efficiëntie en effectiviteit van beleid, visie, inhoud, politieke agenda’s, belemmerende wet- en regelgeving, ontschotting, robuuste decentralisaties, het zal allemaal de revue passeren. En wat is daarbinnen dan de positie van de participerende burgers, of bijvoorbeeld die van een zelforganisatie zoals een sportvereniging of het bedrijfsleven? Dreigt het risico van een terugtredende overheid en een uitdijend uitvoeringslaag en de achterblijvende burger?
De nieuw gekozen bestuurders zullen in dat licht beleid maken en uitvoeren dat van zichtbare waarde moet zijn voor de gemeenschap. En bij dat beeld valt meer en meer het begrip `verbindend besturen’ te horen. Verbindend met de raad, het college, de ambtenaren, private organisaties, het maatschappelijk middenveld, de burgers en de regio. Anders gezegd, we zullen het met zijn allen moeten gaan doen.
De nieuwe bestuurders zullen een klimaat proberen te creëren waarbij niemand langs de zijlijn mag komen te staan. Waarbij het wel zinvol is te leren van het verleden, maar niet om er in te blijven hangen. De nieuwe beleidsmakers zullen een proces op gang brengen waarin mensen en organisaties graag willen meedoen, in een open cultuur, waarbij sancties niet gevreesd hoeven te worden. In een cultuur van ‘samen elke dag beter dan gisteren proberen te zijn’.
Dat betekent ook dat er keuzes gemaakt zullen moeten worden. Afscheid nemen van het verleden is ook nodig om een duurzame toekomst op te kunnen bouwen. Bestuurders met ambities zullen daarom stevig in hun schoenen moeten staan, zullen ondernemerschap moeten tonen en netwerken moeten creëren en benutten. Als het nodig is worden uitgangspunten bijgesteld als nieuwe omstandigheden dat vragen. Dat alles is wat met verbindend besturen wordt bedoeld.
Het woord van het 2013 was waarschijnlijk wel 'burgerparticipatie'. Ik denk dat het goed is dat het woord van 2014 'overheidsparticipatie' wordt. Die twee kunnen niet zonder elkaar bestaan. En verbindend besturen dan, zult u vragen. Dat is de open uitnodiging die we na de verkiezingen van heel veel bestuurders zullen krijgen. Mijn wens voor 2014? Samen een stapje terugdoen om een grote sprong voorwaarts te kunnen maken. Ik doe mee en ik wens heel veel anderen ook.
André de Jeu is directeur van de Vereniging Sport en Gemeenten.
